UEFA Yevropa chempionati

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
UEFA Yevropa chempionati

Yevropa chempionati kubogi
Asos solindi 1958 (65 yil avval) (1958)
Hudud Europe
Jamoalar soni 24 (finals)
55 (eligible to enter qualification)
Hozirgi chempionlar  Italiya (2-chempionlik)
Eng muvaffaqiyatli jamoa(lar)  Germaniya
 Ispaniya
(3 ta chempionlik)
Vebsayt uefa.com/uefaeuro
UEFA Euro 2024

UEFA Yevropa futbol chempionati,[1] rasmiy Yevropa chempionati va norasmiy Yevro deb nomlanadigan Yevropa Futbol Assotsiatsiyalari Ittifoqi (UEFA) tomonidan tashkil etiladigan asosiy assotsiatsiya futbol turniridir. Musobaqada Yevropa qitʼa chempionini aniqlanadigan eng asosiy turnirdir. Turnirda UEFA aʼzolaridan iborat kattalar terma jamoalari ishtirok etadi. Bu futbol boʻyicha jahon chempionatidan keyin ikkinchi eng koʻp tomosha qilingan futbol turniridir. Yevro-2012 finalini 300 million atrofidagi jahon tomoshabinlari tomosha qilgan[2]. Musobaqa 1960-yildan beri har toʻrt yilda bir marta oʻtkazib kelinmoqda, 2020-yildan tashqari, Yevropadagi COVID-19 pandemiyasi tufayli u 2021-yilga qoldirilgan, ammo Evro-2020 nomi saqlanib qolgan. FIFA Jahon oʻrtasida juft sonli yilda oʻtkazilishi rejalashtirilgan. Kubok turnirlari, u 1968-yilda hozirgi nomiga oʻzgartirilgunga qadar dastlab Yevropa Millatlar kubogi deb atalgan. 1996-yildan beri individual musobaqalar „UEFA Yevro [yili]“ deb nomlanadi.

Turnirga kirishdan oldin mezbon davlatlardan tashqari barcha jamoalar (avtomatik ravishda saralash bosqichida) saralash bosqichida ishtirok etadilar. 2016-yilgacha chempionlik gʻoliblari keyingi yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogida ishtirok etishlari mumkin edi, ammo bunga majburiy ishtirok etuvchi musoboqa emas edi[3]. 2020-yilgi musoboqadan boshlab gʻoliblar KONMEBOL – UEFA Chempionlar Kubogida ishtirok etadi.

Oʻn oltita Yevropa chempionatida oʻnta milliy terma jamoa gʻolib chiqdi: Germaniya va Ispaniya uchtadan, Italiya va Fransiya ikkitadan, Sovet Ittifoqi, Chexoslovakiya, Niderlandiya, Daniya, Gretsiya va Portugaliya bittadan chempionlikni qoʻlga kiritgan. Shu kungacha Ispaniya terma jamoasi 2008 va 2012-yillarda ketma-ket chempionlikni qoʻlga kiritgan yagona jamoa boʻldi.

2021-yilda Yevropa boʻylab oʻtkazilgan eng soʻnggi chempionat (COVID-19 pandemiyasi tufayli 2020-yildan keyinga qoldirilgan) Italiya gʻolib boʻldi, u Londondagi „Wembley“ stadionidagi finalda Angliyani penaltilar seriyasida magʻlub etib, ikkinchi Yevropa chempionligini qoʻlga kiritdi[4][5].

Natijalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yil Mezbon Final Third place playoff Jamoalar soni
Gʻoliblar Hisob va stadion Ikkinchi oʻrin Uchinchi oʻrin Hisob va stadion Toʻrtinchi oʻrin
1960  France
Sovet Ittifoqi
2–1 (q.v)
Parc des Princes, Paris

Yugoslaviya

Chexoslovakiya
2–0
Stade Vélodrome, Marseille

Fransiya
4
1964  Spain
Ispaniya
2–1
Santiago Bernabéu, Madrid

Sovet Ittifoqi

Vengriya
3–1 (q.v)
Camp Nou, Barcelona

Daniya
4
1968  Italy
Italiya
1–1 (q.v)
2–0 (replay)
Stadio Olimpico, Rome

Yugoslaviya

Angliya
2–0
Stadio Olimpico, Rome

Sovet Ittifoqi
4
1972  Belgium
Gʻarbiy Germaniya
3–0
Heysel Stadium, Brussels

Sovet Ittifoqi

Belgiya
2–1
Stade Maurice Dufrasne, Liège

Vengriya
4
1976  Yugoslavia
Chexoslovakiya
2–2 (q.v)
(5–3 p)
Red Star Stadium, Belgrade

Gʻarbiy Germaniya

Niderlandiya
3–2 (q.v)
Stadion Maksimir, Zagreb

Yugoslaviya
4
1980  Italy
Gʻarbiy Germaniya
2–1
Stadio Olimpico, Rome

Belgiya

Chexoslovakiya
1–1 [lower-alpha 1]
(9–8 p)
Stadio San Paolo, Naples

Italiya
8
Magʻlubiyatga uchragan yarim finalchilar[lower-alpha 2]
1984  France
Fransiya
2–0
Parc des Princes, Paris

Ispaniya
 Daniya and  Portugaliya 8
1988  West Germany
Niderlandiya
2–0
Olympiastadion, Munich

Sovet Ittifoqi
 Italiya and  Gʻarbiy Germaniya 8
1992  Sweden
Daniya
2–0
Ullevi, Gothenburg

Germaniya
 Niderlandiya and  Shvetsiya 8
1996  England
Germaniya
2–1 (q.v)
Wembley Stadium, London

Chexiya
 Angliya and  Fransiya 16
2000  Belgium
 Netherlands

Fransiya
2–1 (q.v)
De Kuip, Rotterdam

Italiya
 Niderlandiya and  Portugaliya 16
2004  Portugal
Yunoniston
1–0
Estádio da Luz, Lisbon

Portugaliya
 Chexiya and  Niderlandiya 16
2008  Austria
 Switzerland

Ispaniya
1–0
Ernst-Happel-Stadion, Vienna

Germaniya
 Rossiya and  Turkiya 16
2012  Poland
 Ukraine

Ispaniya
4–0
Olimpiyskiy, Kiyev

Italiya
 Germaniya and  Portugaliya 16
2016  France
Portugaliya
1–0 (q.v)
Stade de France, Saint-Denis

Fransiya
 Germaniya and  Uels 24
2020[lower-alpha 3]  Europe[lower-alpha 4]
Italiya
1–1 (q.v)
(3–2 p)
Wembley Stadium, London

Angliya
 Daniya and  Ispaniya 24
2024  Germany Olympiastadion, Berlin 24

Notes

  1. Qoʻshimcha boʻlimlar oʻynalmadi.
  2. 1980-yildan beri uchinchi oʻrin uchun oʻyinlar oʻtkazilmagan; yutqazgan yarim finalchilar alifbo tartibida keltirilgan.
  3. Yevropada COVID-19 pandemiyasi tufayli 2021-yilga qoldirildi.
  4. Ozarbayjon, Daniya, Angliya, Germaniya, Vengriya, Italiya, Niderlandiya, Ruminiya, Rossiya, Shotlandiya va Ispaniya kabi 11 davlat tomonidan tashkil etilgan Pan-Yevropa musoboqasi.

Chempionlar natijasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Gʻoliblar haritasi
Team Winners Runners-up
 Germaniya1 3 (1972, 1980, 1996) 3 (1976, 1992, 2008)
 Ispaniya 3 (1964*, 2008, 2012) 1 (1984)
 Italiya 2 (1968*, 2020*) 2 (2000, 2012)
 Fransiya 2 (1984*, 2000) 1 (2016*)
 Rossiya2 1 (1960) 3 (1964, 1972, 1988)
 Chexiya3 1 (1976) 1 (1996)
 Portugaliya 1 (2016) 1 (2004*)
 Niderlandiya 1 (1988) Andoza:Sdash
 Daniya 1 (1992) Andoza:Sdash
 Yunoniston 1 (2004) Andoza:Sdash
 Serbiya4 Andoza:Sdash 2 (1960, 1968)
 Belgiya Andoza:Sdash 1 (1980)
 Angliya Andoza:Sdash 1 (2020*)
* mezbon
1 1990-yilgacha Gʻarbiy Germaniya deb nomlangan
2 Sovet Ittifoqi va MDHni ifodalovchi natijalarni oʻz ichiga oladi
3 Chexoslovakiyani ifodalovchi natijalarni oʻz ichiga oladi
4 Yugoslaviya va FR Yugoslaviyani ifodalovchi natijalarni oʻz ichiga oladi

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. „Regulations of the UEFA European Football Championship 2018–20“. UEFA.com. Union of European Football Associations (2018-yil 9-mart). 2021-yil 11-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 11-may.
  2. Roxborough, Scott. „Amid FIFA Scandal, EBU Buys Euro 2016 Rights“. The Hollywood Report (2015-yil 24-iyun). Qaraldi: 2016-yil 13-iyun.
  3. „2005/2006 season: final worldwide matchday to be 14 May 2006“. FIFA.com. Fédération Internationale de Football Association (2004-yil 19-dekabr). 2012-yil 12-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 13-yanvar.
  4. Mustafa, DJ Kamal „Italy wins on penalties UEFA EURO 2020 Final, Italy vs England highlights“. EMEA Tribune (2021-yil 12-iyul). Qaraldi: 2021-yil 12-iyul.
  5. „Italy wins Euro 2020, beats England in penalty shootout“. AP News (2021-yil 11-iyul). Qaraldi: 2021-yil 12-iyul.

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]