Turka, Ukraina

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Turka, Ukraina

Турка
Turka Panoramic View 1.jpg
{{{rasmiy_nomi}}}ning bayrogʻi
Bayroq
{{{rasmiy_nomi}}}ning rasmiy gerbi
Gerb
49°9′16″N 23°1′48″E / 49.15444°N 23.03000°E / 49.15444; 23.03000 G OKoordinatalari: 49°9′16″N 23°1′48″E / 49.15444°N 23.03000°E / 49.15444; 23.03000 G O
Asos solingan 1431
Aholisi
 (2021)
6 968
[[File:|290px|Turka, Ukraina xaritada]]
Red pog.png

Turka ( ukraincha: Турка, Турка над Стрийом (old) , polyakcha: Turka, Turka nad Stryjem (old) , idishcha: טורקא )— Shtriy daryosi va Yablunka daryosining qoʻshilish joyida joylashgan shahar (ukraincha: Яблунька) G'arbiy Ukrainaning Lvov viloyati (viloyati) Sambir tumanida(Karpat tog'larida). Unda Ukrainaning hromadalaridan biri bo'lgan Turka urban hromada ma'muriyati joylashgan. Aholisi 6,968 kishini tashkil etadi.

Turka 2020-yil 18-iyulgacha Turka tumaniga qarashli va maʼmuriy markazi boʻlgan. 2020-yil iyul oyida Ukrainaning ma'muriy islohoti doirasida bu tuman tamomlandi, bu esa Lvov viloyatining yettita raumga qisqardi.

Nomi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Turka nomi ukraincha tur so'zidan kelib chiqqan (tur), aurochs yoki urus (lotincha: Bos primigenius) degan ma'noni anglatad, chorva mollarining ajdodi — atrofdagi oʻrmonlarda yashovchi yirik yovvoyi qoramollar turi (U Yevropada 1627-yilgacha saqlanib qolgan). [1] Boshqa bir versiyada shahar nomi darvoza minoralarining ukraincha nomidan kelib chiqqan, "Turiya" (ukraincha: Tурія), "Turja" (ukraincha: Тур'я), "Turniya" (ukraincha: Турня), qadimiy aholi punktiga kiraverishda turgan.

Ismning kelib chiqishi turklar bilan ham bog'liq bo'lishi mumkin deb taxmin qilinadi, chunki bu hudud Hunlar imperiyasi ostida bo'lgan va ular turklarning ajdodlari hisoblanadi. Bundan qabilalar ko'chmanchi bo'lib, turli joylarda o'rnashib, o'zlashtirilgan.

Manzili[tahrir | manbasini tahrirlash]

Shahar Lvov viloyatining janubida, Karpat tog'larida, Stryi daryosining chap qirg'og'ida, uning irmoqlari Yablunka daryosi (ukraincha: Яблунька) bilan joylashgan.) va Litmir daryosi (ukra ukraincha: Літмир), va tog'lar orasida Shymenka (ukraincha: Шименка), ukraincha: Кичера , Vinets' (ukraincha: Вінець) va Osovnya (ukraincha: Осовня).

Shahar 137km Lvovda joylashgan, 107 Ujgoroddan km, 75 km Drohobych, dengiz sathidan 557 metr balandlikda. Turka paydo bo'lgan dastlabki turar-joy postining joylashuvi Turka G'arbiy Evropa orqali Vengriya, Moldova va Bolqon mamlakatlari bilan bog'langan "Rossiya yo'li" deb nomlangan neolit savdo yo'li bilan belgilanadi.

Tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]

1431-yil 27-iyunda qirol Vladislav II Yagello Turkani Vancza Valachus ismli odamga taqdim etdi. Bu 1444-yilda Polsha qiroli Vladislav III va 1517-yilda Sigismund I tomonidan tasdiqlangan. 1730-yilda Turka Magdeburg huquqlarini oldi va uch yildan so'ng bu erda Rim-katolik cherkovi ochildi. Polsha bo'linmagunga qadar Turka Polsha Qirolligining Przemyśl o'lkasida, Ruteniya voevodeligida qoldi. 1772- yildan 1918-yilgacha shahar Avstriya Galitsiyasiga tegishli edi.

Ikkinchi Polsha Respublikasida Turka Lvov Voevodeligidagi okrugning markazi edi. Bu yerda tuman sudi, xususiy litsey va soliq idorasi joylashgan. 1921-yilda Turka aholisi 10 030 kishi, shu jumladan 4 201 yahudiy edi. O'sha paytda uning starostasi Tadeush Zavistovski, meri esa Mixal Grudzinski edi.

1939-yil sentyabr oyida Polsha bosqinidan so'ng Turka Sovet Ittifoqi tomonidan ishg'ol qilindi. 1941-yil iyun oyida shahar Vermaxt tomonidan bosib olindi va uning yahudiy aholisi Xolokostda o'ldirilgan. Ikkinchi jahon urushidan so'ng, shahar Sovet Ukrainasiga qayta qo'shildi va uning Polsha jamoasi " Qayta tiklangan hududlar " deb nomlangan hududga chiqarib yuborildi.

Turka 2020-yil 18-iyulgacha Turka tumanining maʼmuriy markazi boʻlib xizmat qilgan. 2020-yil iyul oyida Ukrainaning ma'muriy islohoti doirasida bu tuman tugatildi, bu esa Lvov viloyatining 7 ta raumga qisqardi. Turka tumani hududi Sambir tumaniga birlashtirildi. [2] [3]

  1. „Unofficial site of Turka (in Ukrainian)“. 5-sentabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-noyabr 2022-yil.
  2. „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ.“ (uk). Голос України (18-iyul 2020-yil). Qaraldi: 3-oktabr 2020-yil.
  3. „Нові райони: карти + склад“ (Ukrainian). Міністерство розвитку громад та територій України.