Oʻzbekiston milliy universiteti

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Oʻzbekiston Milliy Universiteti
(O'zMU)
280px
Xalqaro nomi National university of Uzbekistan
Asos solingan 1918
Oʻquv yurti turi Universitet
Rektori Avazjon Marahimov
Talabalari 11 000 dan ortiq[1]
Fakultetlar 14
Bakalavriat 4 yil
Magistratura 2 yil
Aspirantura 3 yil
Doktorantura 3 yil
Manzili Toshkеnt-100174, Talabalar shaharchasi, Mirzo Ulug`bеk nomidagi O`zbеkiston Milliy univеrsitеti, O`zbekiston

Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti (OʻzMU) — Oʻzbekistondagi eng yirik oliy oʻquv yurti va ilmiy tekshirish markazlaridan biri; Oʻrta Osiyo va Qozogʻistondagi birinchi universitet. 1918 yil Turkiston xalq universiteti sifatida Toshkent shahrida tashkil etilgan. Turkiston xalq universiteti 1920 yildan Turkiston davlat universiteti, 1923 yildan Oʻrta Osiyo davlat universiteti (SAGU), 1960 yildan Toshkent davlat universiteti (Toshkent Davlat Universiteti) deb nomlangan. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2000 yil 28 yanvardagi farmoniga muvofiq, universitetga milliy universitet maqomi berildi va u hozirgi nomi bilan ataldi. 1995 yil Mirzo Ulugʻbek nomi berilgan.

Tarixi[tahrir]

Turkiston untida tibbiyot, fizika-matematika, ijtimoiy-iqtisodiy (ijtimoiy fanlar), tarixfilol., texnika, qishloq xoʻjaligi, harbiy ftlar boʻlib, ularda 2969 talaba oʻqigan. Ishchi va dehqonlarni, ayniqsa, mahalliy millat vakillarini untga kirishga tayyorlash maqsadida uning huzuridagi ishchilar fakulteti muhim rol oʻynadi. universitet yildanyilga kengayib bordi. 1924 yil ijtimoiy fanlar fakulteti asosida mahalliy xoʻjalik va huquq fakulteti tuzildi. Baʼzi ftlar birlashtirildi, ayrim ftlarda bir qancha boʻlim va kafedralar ochildi. universitet mamlakatda Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston uchun kadrlar tayyorlashning asosiy markaziga aylandi. Oʻzbek ziyolilarining tarkib topishida muhim rol oʻynadi. 20-yillarning 2-yarmidan untda ilmiy tekshirish ishlariga alohida ahamiyat berildi. 1929 yil aspirantura ochildi. universitet olimlari tomonidan xalq xoʻjaligi uchun muhim ahamiyatga ega boʻlgan kashfiyotlar qilindi. Xususan, 1928 yil universitet olimi P.B. Grabovskiy. I.F. Belyanskiy bilan birgalikda elektron nur yordamida harakatdagi tasvirni bir joydan boshqa joyga uzatadigan va qabul qiladigan „radiotelefot“ apparatini yaratdilar. 1928 yildan universitet ftlari asosida mustaqil tarmoq institutlar, jumladan, Oʻrta Osiyo paxtachilik instituti, Oʻrta Osiyo paxtachilik va irrigatsiya politexnika instituti (hozirgi Toshkent irrigatsiya va melioratsiya instituti), Oʻrta Osiyo tibbiyot instituti, Tojikiston qishloq xoʻjaligi instituti, Tojikiston agronomiyaped. instituti, Turkmaniston zooveterinariya instituti, Oʻrta Osiyo irrigatsiya muhandislari va texniklari instituti, Oʻrta Osiyo geol.qidiruv instituti, Oʻrta Osiyo industrial instituti (hozirgi Toshkent texnika universiteti), Oʻrta Osiyo ipakchilik instituti, Oʻrta Osiyo moliyaiqtisod instituti (hozirgi Toshkent iqtisodiyot universiteti) va boshqalar institut hamda ilmiy tekshirish muassasalari tarkib topdi. 1931 yil untda biol., texnika, fizikamat., ishchi ftlari ishladi. 1935 yil tarix, tuproqshunoslikgeol.geogr. ftlari tashkil topdi. 1938 yil sirtqi boʻlim ochildi. Ikkinchi jahon urushi (1939—45)dan oldingi davrda universitet oʻqituvchilar tarkibi uni tugatgan milliy kadrlar (T.N.QoriNiyoziy, T.Z.Zohidov, T.A.Sorimsoqov, O.S.Sodiqov va boshqalar) hisobiga kengaydi. 1941 yil noyabrda Oʻzbekiston Davlat Universiteti (hozirgi Samarqand universiteti) SAGUga qoʻshildi (1945 yil yana ajralib chiqdi). Filol. (1942), sharq (1944), geogr. (1945), geol.tuproqshunoslik (1945) ftlari tashkil etildi. 1943 yil aprelda aspirantura kengaytirilib, doktorantura ochildi. universitet olimlari 1943 yil Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasshtnt tashkil topishi va rivojlanishida asosiy rol oʻynadilar. Keyingi yillarda universitet faoliyati yanada kengaydi, oʻquv jarayonlari takomillashdi, ilmiy tadqiqotlarlar yuksaldi. 1991 yil sharq va yuridik ftlari negizida Toshkent sharqshunoslik instituti, Toshkent yuridik instituti tashkil topdi. Universitetda 14 ft (fizika, mexanikamat., kimyo, biol.tuproqshunoslik, geogr., geol., oʻzbek filol.si, xorijiy filol., jurnalistika, tarix, falsafa, ijtimoiy-siyosiy fanlar, iqtisodiyot, huquqshunoslik), ft maqomidagi tillar markazi, tayyorlov boʻlimi, 102 kafedra, Amaliy fizika ilmiy tekshirish instituti, Oliy pedagogika instituti, Amaliy ekologiya va tabiatdan unumli foydalanish ilmiy tekshirish boʻlimi, botanika bogʻi, 16 ilmiy laboratoriya, milliy qadriyatlar markazi faoliyat koʻrsatadi. Shuningdek, oʻquv, oʻquvuslubiy, aspirantura, marketing, ichki nazorat va monitoring, rejamoliya, hisob, kadrlar boʻlimlari, magistratura markazi, bosh muhandis xizmati va boshqalar mavjud. Universitetda 3 mln. dan ortiq asarga ega 14 ta kutubxona (ulardan 13 tasi ftlar qoshida) faoliyat koʻrsatadi. Kutubxonada toshbosma va nodir qoʻlyozmalar fondi bor.

Unt 34 taʼlim yoʻnalishi boʻyicha bakalavrlar, 108 mutaxassislik boʻyicha magistrlar tayyorlaydi. 68 mutaxassislik boʻyicha aspirantura, 20 mutaxassislik boʻyicha doktorantura mavjud. 2005 yil 164 aspirant, 16 doktorant, 127 tadqiqotchi ilmiy tekshirish olib bordi, 14 ixtisoslashgan kengash (9 doktorlik va 5 nomzodlik) 30 mutaxassislik boʻyicha faoliyat koʻrsatadi. 2004/05 oʻquv yili untda 10250 talaba taʼlim oldi, 1059 professoroʻqituvchi, jumladan, 136 fan doktori va professor, 387 fan nomzodi va dotsent ishladi. universitet professor oʻqituvchilari orasida Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining akademiklari (A.A.Abduvahobov, J.A. Azimov, T.A.Azlarov, Sh.A.Alimov, Sh.A.Ayupov, T.N.Dolimov, T.J.Joʻrayev, T.S.Yoʻldoshboyev, A.T.Mamadalimov, J.A.Musayev, M.M.Musaxonov, A.R.Muhammadjonov, T.M. Moʻminov, N.A.Parpiyev, S.Sh.Rashidova, M.Salohiddinov, Sh.I.Solihov, N.Yu.Sotimov, B.O.Toshmuhamedov, S.Sh.Shermuhamedov va boshqalar) bor. Universitetda muhim fan tarmoqlari boʻyicha ilmiy maktab va yoʻnalishlar yaratildi. Xususan, universitet olimlarining mat. va mexanika (V.I.Romanovskiy, T.A. Sarimsoqov,S.H. Sirojidsinov, Sh.Q. Farmonov, T.A.Azlarov, M.S. Salohiddinov,A.S. Sadullaev, Sh.A. Ayupov, Sh.O.Alimov, M.T.Oʻrozboyev, A.Begmatov), fizika (S.V.Starodubsev, O. Xolmuhamedov, Sh.Otajonov, S.U. Umarov, R.X.Mallin, kimyo (O.S.Sodiqov, R.Tillayev, K.S.Ahmedov, Oʻ.N.Musayev, S.Sh.Rashidova, Sh.T.Tolipov), biol. (Ye.P.Korovin, T.Z.Zohidov, A.T.Toʻlaganov, A.Vahobov), tuproqshunoslik va agrokimyo (S.N.Rijov, X.A.Abdullayev), biokimyo va biofizika (Yo.X.Toʻraqulov), baland togʻlarni oʻzlashtirish (I.A.Raykova), genetika (JA.Musayev), geol. (A.S.Uklonskiy, O.I.Islomov, T.N.Dolimov), geogr. (L.N.Korjenevskiy, A.Soliyev, Z.M.Akramov, H. H. Hasanov), falsafa (A.T. Ayupov, K.S.Sodiqov, E.Yusupov, S. Shermuhamedov, J.M.Boboyev, I.Rahimov), tarix (V.V.Bartold, A.A.Semyonov), huquqshunoslik (H. S.Sulaymonova, O.E.Eshonov, Sh.Z.Oʻrazayev), sharqshunoslik (Sh.Shomuhamedov), filol. (Gʻ.K.Karimov, O.Sharafiddinov, S.D. Dolimov, A.Gʻ.Gʻulomov, L.P.Qayumov, B.Qosimov, U.Normatov, A.Abduazizov, Sh.Rahmatullayev), psixologiya (E.Gʻoziyev), sotsiologiya (N.Aliqoriyev) sohasidagi tadqiqotlari mashhur.

Uni tashkil topgandan beri 110 mingdan ortiq mutaxassis tayyorlandi (2005). Universitetda taniqli shoir va yozuvchilardan Oybek, M.Avezov, A.Qahhor, A.Muxtor, P.Qodirov, O.Yoqubov, Oʻ.Hoshimov, Oʻzbekiston Qahramonlari O.Sharafiddinov, A.Oripov, E.Vohidov va boshqalar oʻqigan.

Unda „OʻzMU xabarlari“ jurnal (1997) va „Milliy universitet“ gaz. (1918) chiqadi. universitet oʻz bosmaxonasiga ega boʻlib, unda har yili prof, oʻqituvchilarning 100 dan ortiq ilmiy asar va oʻquv metodik adabiyotlari nashr etiladi.

Rektorlar[tahrir]

Bakalavr yoʻnalishlari[tahrir]

Kunduzgi[tahrir]

# Shifr Taʼlim yo‘nalishi nomi
1 5111400 Xorijiy til va adabiyoti: ingliz tili
2 5111600 Milliy gʻoya, maʼnaviyat asoslari va huquq taʼlimi
3 5120101 Filologiya va tillarni oʻqitish: oʻzbek tili
4 5120112 Filologiya va tillarni oʻqitish: ingliz tili
5 5120113 Filologiya va tillarni oʻqitish: nemis tili
6 5120114 Filologiya va tillarni oʻqitish: fransuz tili
7 5120201 Tarjima nazariyasi va amaliyoti: ingliz tili
8 5120202 Tarjima nazariyasi va amaliyoti: nemis tili
9 5120203 Tarjima nazariyasi va amaliyoti: fransuz tili
10 5120300 Tarix (mamlakatlar va mintaqalar boʻyicha)
11 5120400 Arxeologiya
12 5120500 Falsafa
13 5121300 Tarix va ekskursiya-oʻlkashunoslik ishi
14 5121400 Antropologiya va etnologiya
15 5130100 Matematika
16 5130200 Amaliy matematika va informatika
17 5140100 Biologiya (turlari boʻyicha)
18 5140200 Fizika
19 5140300 Mexanika
20 5140400 Astronomiya
21 5140500 Kimyo
22 5140600 Geografiya
23 5140700 Gidrometeorologiya
24 5140800 Geologiya
25 5140900 Geofizika
26 5141100 Gidrologiya (tarmoqlar boʻyicha)
27 5141200 Geokimyo
28 5141300 Neft va gaz kimyosi
29 5141400 Polimer va kompozitsion materiallar kimyosi
30 5141500 Biotibbiyot fizikasi
31 5141600 Foydali qazilma konlarini baholash va geomodellashtirish
32 5141800 Tabiiy va fiziologik faol birikmalar kimyosi
33 5210100 Sotsiologiya
34 5210203 Psixologiya: amaliy psixologiya
35 5210204 Psixologiya: oila psixologiyasi
36 5210205 Psixologiya: yoshlar psixologiyasi
37 5220300 Arxivshunoslik
38 5230100 Iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar boʻyicha)
39 5231700 Kadrlar menejmenti
40 5232200 Ekonometrika
41 5232300 Mintaqaviy iqtisodiyot
42 5311500 Geodeziya, kartografiya va kadastr (funksiyalari boʻyicha)
43 5330100 Axborot tizimlarining matematik va dasturiy taʼminoti
44 5330200 Informatika va axborot texnologiyalari (tarmoqlar va sohalar boʻyicha)
45 5330300 Axborot xavfsizligi (sohalar boʻyicha)
46 5410100 Agrokimyo va agrotuproqshunoslik
47 5520101 Ijtimoiy ish (pensiya taʼminoti)
48 5520102 Ijtimoiy ish (oila va bolalar bilan ishlash)
49 5610700 Sport tadbirlarini tashkil etish va boshqarish
50 5630100 Ekologiya va atrof-muhit muhofazasi (tarmoqlar va sohalar boʻyicha)

Sirtqi[tahrir]

# Shifr Taʼlim yo‘nalishi nomi
1 5111600 Milliy gʻoya, maʼnaviyat asoslari va huquq taʼlimi
2 5120101 Filologiya va tillarni oʻqitish: oʻzbek tili
3 5120300 Tarix (mamlakatlar va mintaqalar boʻyicha)
4 5120500 Falsafa
5 5140100 Biologiya (turlari boʻyicha)
6 5140600 Geografiya
7 5140800 Geologiya
8 5210100 Sotsiologiya
9 5210203 Psixologiya: amaliy psixologiya
10 5220300 Arxivshunoslik
11 5230100 Iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar boʻyicha)
12 5231700 Kadrlar menejmenti
13 5311500 Geodeziya, kartografiya va kadastr (funksiyalari boʻyicha)
14 5330200 Informatika va axborot texnologiyalari (tarmoqlar va sohalar boʻyicha)
15 5410100 Agrokimyo va agrotuproqshunoslik
16 5520102 Ijtimoiy ish (oila va bolalar bilan ishlash)
17 5610700 Sport tadbirlarini tashkil etish va boshqarish
18 5630100 Ekologiya va atrof-muhit muhofazasi (tarmoqlar va sohalar boʻyicha)

Kechki[tahrir]

# Shifr Taʼlim yo‘nalishi nomi
1 5120101 Filologiya va tillarni oʻqitish: oʻzbek tili
2 5120112 Filologiya va tillarni oʻqitish: ingliz tili
3 5120400 Arxeologiya
4 5130100 Matematika
5 5130200 Amaliy matematika va informatika
6 5140200 Fizika
7 5140500 Kimyo
8 5330200 Informatika va axborot texnologiyalari (tarmoqlar va sohalar boʻyicha)

Magistratura yoʻnalishlari[tahrir]

# Shifr Taʼlim yo‘nalishi nomi
1 5A111601 Ijtimoiy-gumanitar fanlarni oʻqitish metodikasi (maʼnaviyat asoslari)
2 5A120101 Adabiyotshunoslik: rus adabiyoti
3 5A120101 Adabiyotshunoslik: oʻzbek adabiyoti
4 5A120102 Lingvistika: rus tili
5 5A120102 Lingvistika: ingliz tili
6 5A120102 Lingvistika: fransuz tili
7 5A120102 Lingvistika: nemis tili
8 5A120102 Lingvistika: oʻzbek tili
9 5A120106 Kompyuter lingvistikasi
10 5A120201 Qiyosiy tilshunoslik, lingvistik tarjimashunoslik (tillar boʻyicha)
11 5A120302 Tarix (yoʻnalishlar va faoliyat turi boʻyicha)
12 5A120303 Davlat va fuqarolik jamiyati institutlari boshqaruvi
13 5A120304 Tarixshunoslik, manbashunoslik va tarixiy tadqiqot usullari (mamlakatlar boʻyicha)
14 5A120401 Arxeologiya
15 5A120501 Falsafa (sohalar boʻyicha)
16 5A121401 Etnografiya, etnologiya va antropologiya
17 5A130101 Matematika (yoʻnalishlar boʻyicha)
18 5A130102 Matematik iqtisodiyot
19 5A130103 Aktuar va moliyaviy matematika
20 5A130201 Amaliy matematika (sohalar boʻyicha)
21 5A140101 Biologiya (fan yoʻnalishi boʻyicha)
22 5A140102 Mikrobiologiya va virusologiya
23 5A140103 Biofizika va biokimyo
24 5A140104 Biotexnologiya
25 5A140201 Fizika (yoʻnalishlar boʻyicha)
26 5A140202 Yadro fizikasi va yadro texnologiyalari (qoʻllash sohalari boʻyicha)
27 5A140204 Qayta tiklanuvchi energiya manbalari va barqaror atrof-muhit fizikasi
28 5A140205 Yarimoʻtkazgichlar fizikasi
29 5A140301 Mexanika va matematik modellashtirish
30 5A140401 Astronomiya (tadqiqot yoʻnalishi boʻyicha)
31 5A140501 Kimyo (fan yoʻnalishi boʻyicha)
32 5A140502 Radiokimyo
33 5A140503 Neft va gaz kimyosi va texnologiyasi
34 5A140602 Geografiya (oʻrganish obʼekti boʻyicha)
35 5A140603 Amaliy geografiya (sohalar boʻyicha)
36 5A140701 Meteorologiya, iqlimshunoslik, agrometeorologiya (faoliyat turlari boʻyicha)
37 5A140702 Gidrometeorologiya (faoliyat turi boʻyicha)
38 5A140703 Iqlim oʻzgarishi va iqlimiy xatarlarni baholash
39 5A140801 Geologiya (faoliyat turlari boʻyicha)
40 5A140802 Geologik sʼyomka va foydali qazilmalar konlarini qidirish
41 5A140805 Geofizika, foydali qazilmalarni qidirishning geofizik usullari
42 5A140808 Geokimyo, foydali qazilmalarni qidirishning geokimyoviy usullari
43 5A140810 Mineralogiya va kristallografiya
44 5A140806 Seysmologiya va seysmometriya
45 5A141001 Tuproqshunoslik (tadqiqot turi boʻyicha)
46 5A141002 Eksperimental agrokimyo
47 5A141101 Gidrologiya (oʻrganish obʼektlari boʻyicha)
48 5A141102 Gidrogeologiya (oʻrganish obʼekti boʻyicha)
49 5A210101 Sotsiologiya (yoʻnalishlar boʻyicha)
50 5A210101 Sotsiologiya (ommaviy kommunikatsiyalar sotsiologiyasi)
51 5A210102 Ijtimoiy tizim va jarayonlarning axborot va psixologik xavfsizligi
52 5A210201 Psixologiya (faoliyat turlari boʻyicha)
53 5A210201 Psixologiya (oilaviy munosabatlar psixologiyasi)
54 5A210201 Psixologiya (ijtimoiy psixologiya)
55 5A220301 Hujjatchilik, hujjatshunoslik va arxivshunoslik
56 5A230102 Iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar boʻyicha)
57 5A230103 Makroiqtisodiyot
58 5A231601 Inson resurslarini boshqarish
59 5A232201 Ekonometrika
60 5A311502 Geodeziya va kartografiya (funksiyalari boʻyicha)
61 5A311701 Foydali qazilma konlari geologiyasi, qidiruv va razvedkasi (kon turlari boʻyicha)
62 5A313401 Geodeziya va geoinformatika
63 5A320101 Materialshunoslik va materiallar texnologiyasi (tarmoqlar boʻyicha)
64 5A330101 Kompyuter ilmlari va dasturlash texnologiyalari (yoʻnalishlar boʻyicha)
65 5A330201 Kompyuter tizimlari va ularning dasturiy taʼminoti (tarmoqlar va sohalar boʻyicha)
66 5A330204 Axborot tizimlari (tarmoqlar boʻyicha)
67 5A330301 Kriptografiya va kriptoanaliz (yoʻnalishlar boʻyicha)
68 5A330302 Axborot xavfsizligi (yoʻnalishlar boʻyicha)
69 5A520101 Ijtimoiy ish (faoliyatning turli sohalari boʻyicha)
70 5A520101 Ijtimoiy ish (yoshlar bilan ishlashni tashkil etish)
71 5A630102 Ekologiya (tarmoqlar va sohalar boʻyicha)

Manbalar[tahrir]