Habibiy

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Habibiy (taxallusi; asl nomi Zokirjon Xolmuhammad oʻgʻli) (1890, Paxtaobod tumani Qoʻqon qishlogʻi — 1980.16.4, Toshkent) — Oʻzbekiston xalq shoiri (1974). Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1970). Qoʻqon va Andijondagi madrasalarda tahsil koʻrgan. Navoiy, Fuzuliy, muqimiy, Furqat asarlarini mutolaa qilib, aruz vaznining badiiy lato-fati va boy imkoniyatlarini qunt bilan oʻrgangan. H.ning gʻazalnavislik ijodi mazkur adabiy muhitda shakllanib borgan. Navoiyning 500 yilligiga tayyorgarlik ishlari boshlanishi bilan H. safdoshlari Bokiy, mahjuriy, Anisiy va Sayfiy bilan birga Navoiy komiteti tomonidan taklif etilib, Toshkentga koʻchib kelgan (1938). Gʻ.Gʻulom, H.Olimjon, S.Ab-dulla, S.Mirzayev, S.Mutallibov singari allomalar bilan birga Navoiy adabiy merosini oʻrgangan. H. 1939 yilda Fargʻona kanali qurilishiga shoir sifatida safarbar etilgan. Shu vaqtdan boshlab uning gʻazallari respublika davriy matbuotida eʼlon qilinib, mashhur hofizlar tomonidan ijro qilina boshlagan. Oʻz gʻazallari hamda mumtoz adabiyot va musiqa sohasidagi bilimi bilan hurmat qozongan H. 1940 yilda Yangiyoʻlda tashkil etilgan viloyat musiqali drama va komediya teatriga adabiy emakdosh etib tayinlangan va 1946 yilga qadar shu la-vozimda xizmat qilgan. "Mehnat qoʻshiqlari", "Yangi yallalar" (1949), "Kolxozchilar ashulasi" (1951), "Koʻngil taronalari" (1957), "Zamon farhodlari" (1959), "Tanlangan asarlar" (1967), "Devon" (1971), "Navroʻzi olam" (1973) va boshqa sheʼriy toʻplamlar muallifi. H. ijodida sevgi va vafo, vatanga, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat hamda sadoqat gʻoyalari ustuvorlik qiladi. H. mumtoz oʻzbek sheʼriyati va, ayniqsa, musiqasini nazar-pisand qilmaslik, hatto feo-dal davrlarning sotsializmga yot merosi sifatida rad etish hollari avj olgan zamonlarda Navoiy. Muqimiy singari mumtoz shoirlarning hayot-baxsh anʼanalarini izchil davom ettirgan. H.ning adabiy merosi mumtoz oʻzbek adabiyotining gʻazal, murabba, muxammas, musaddas, ruboiy, tuyuq, qasida va doston singari janrlarida yozilgan 40 mingdan ziyod baytdan ibo-rat. Uning 300 dan ziyod gʻazallariga kuy bastalangan boʻlib, ularning ak-sari hozir ham ijro etiladi. H. Toshkentning Kamolon qabristoniga dafn etilgan. Toshkent, Andijon shaharlari va Paxtaobod tumanidagi koʻchalar H. nomi bilan ataladi. Paxtaobod tumanida H. uy-muzeyi barpo etilgan.

Manbalar[tahrir]

  • Devon, 2nashri, T., 1975.

Adabiyot[tahrir]

  • Nosirov O., Oʻzbek adabiyotida gazal, T.. 1973; Otajon U., Ustozlar xotirasi, T, 1998.

Naim Karimov.