Kontent qismiga oʻtish

Armanlar

Vikipediya, erkin ensiklopediya
(Ermanilardan yoʻnaltirildi)
Armanlar
հայեր
Umumiy aholi soni

10-12 milliongacha

Katta aholiga ega mintaqalar
Armaniston3 145 354
Rossiya bayrogʻi Rossiya1 182 388
Fransiya bayrogʻi Fransiya800 000
Eron bayrogʻi Eron150 000-560 000
 Amerika Qoʻshma Shtatlari484 840 — 1 500 000
 Gruziya315 000
 Suriya190 000
 Argentina130 000
 Turkiya60 000, 500 000 boʻlishi mumkin
 Livan140 000
 Ukraina100 000
 Polsha1082 — 92 000
 Iordaniya70 000
 Braziliya40 000
 Qozogʻiston20 000 — 25 000
 Oʻzbekiston42 359<
 Olmoniya42 000
 Kanada40 505–100 000
 Gretsiya35 000
 Turkmaniston30 000
 Isroil20 000
 Iroq20 000
 Urugvay19 000
 Buyuk Britaniya18 000
 Vengriya15 000
 Bolgariya10 831 – 30 000
 Filippin12 000
 Belarus10 191
 Belgiya10 191
 Chexiya10 000
 Latviya2700
Tillar
Arman tili
Dinlar
Masihiylik
Qarindosh etnik guruhlar
Yunonlar

Armanlar (armancha: հայեր, oʻzlarini hay deb atashadi) — xalq, Armanistonning asosiy aholisi (3,08 million kishi, 1992). Shuningdek Rossiya Federatsiyasi (532 ming kishi), Gruziya (437 ming kishi), AQSH (700 ming kishi), Fransiya (270 ming kishi), Eron (200 ming kishi), Suriya (170 ming kishi), Togʻli Qorabogʻ (146 ming kishi), Livan va Turkiya (150 ming kishidan) va boshqa mamlakatlarda ham yashaydilar. Umumiy soni — 6,55 mln. kishi. Arman tilida soʻzlashadi. Dindorlari — asosan xristian-miafisiylar[1].

Halabdagi armanlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Halabdagi armanlar

Halab shaharining xristianlari arman qochqinlari kelganda koʻpaygan. (1915-yilgi arman genotsidi). Birinchi arman qochqinlari kelganda (1915-1922) Halab aholisi 1922-yili 156 748-kishi boʻldi, shulardan: musulmonlar 97 600-kishi (62,26 %), xristian-katoliklar — 22 117 (14,11 %), yahudiylar — 6 580 (4,20 %), yevropaliklar shu vaqtda — 2 652 (1,70 %), Arman qoshqinlari — 20 007 (12,76 %) va boshqalari — 7 792 (4,97 %)[2][3]. Yekіnshі arman bosqindari 1923 jili keldі[4].. 1923-1925-yillari shaharga 40 000-arman keldi, Halab aholisi 1925-yilining oxirlarida 210 000-kishiga koʻpaydi. Ularning ichida: armanlar 25 %[5]. 1944-yili Halab aholisi 325 000-kishi boʻldi, ularning-112 110 (34,5 %) xristianlar (armanlar — 60 200). Halab xristianlarining yarmi 1947-yilgacha armanlar boʻldi. Aytish joyizki undan keyin arman repatriatsiyasi davrida armanlarning koʻpchiligi Sovet Armanistoniga koʻchdi (1946-1967).

Arman musiqasi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bizga hozir qadimgi va oʻrta asrlik arman musiqasining mazmunini koʻz oldimizga keltirishimiz qiyin. Biroq saqlanib qolgan hujjatlar u davrning musiqasi mayin va yoqimli boʻlganligidan dalolat beradi.

Milliy asboblari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Arman milliy asboblarining tarixi qadimdan saqlanib hozirgacha etib kelgan. Arman xalq asboblari: Sibizgʻilar, surnay, tara va boshqalari.

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  2. Alepppo in One Hundred Years 1850-1950, vol.3 page 26, 1994 Aleppo. Authors: Mohammad Fuad Ayntabi and Najwa Othman
  3. The Golden River in the History of Aleppo, (arabcha: نهر الذهب في تاريخ حلب), vol.1 (1922) page 256, published in 1991, Aleppo. Author: Sheikh Kamel Al-Ghazzi
  4. The Golden River in the History of Aleppo (arabcha: نهر الذهب في تاريخ حلب), vol.3 (1925) pages 449-450, published in 1991, Aleppo. Author: Sheikh Kamel Al-Ghazzi
  5. Hovannisian, Richard G.. The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume II: Foreign Dominion to Statehood: The Fifteenth Century to the Twentieth Century. New York: Palgrave Macmillan, 2004 425-bet. ISBN 1-4039-6422-X.