Balujiston (tarixiy viloyat)

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

BalujistonOsiyodagi tarixiy viloyat, Eron yassitogʻligining jan.-sharqda. Maydoni 0,5 mln. km² dan koʻproq. Sharqiy Balujiston (347 ming km²) Pokiston hududida, Gʻarbiy B. esa Eron hududidadir. Qadimda B. hududida maka, gedrosiy va boshqa xalqlar yashagan. Oʻrta asrlarda B. avval Arab xalifaligi, soʻngra Gʻaznaviylar, Saljuqiylar, Hulokuiylar, Temuriylar davlatlari tarkibida boʻlgan. 17-asr boshlarida B. hududida bir necha hokimliklar vujudga kelib, ularning hokimlari safaviylar va boburiylarga qaram boʻlgan. Bu hokimliklardan eng qudratlisi boʻlgan Kolot hokimligi hokimi (Sharqiy B.) Nosirxon Baluj (175095) butun B. hududini oʻz qoʻl ostiga olib, oʻzini afgʻon shohlaridurroniylar vassali deb eʼlon qilgan. 19- a. boshlaridan B.ga Angliya oʻz taʼsirini oʻtkaza boshladi. 1854, 1876 va 1879 y.larda Kolot va Qobul hokimlariga majburan qabul qildirilgan shartnomalarga koʻra, Sharqiy B. Angliyaga boʻysundirildi va Britaniya Balujistoni hamda Baluj hokimliklari federatsiyasiga (Kolot, Haron, Makron, Las-Bela) boʻlib tashlandi. Gʻarbiy B. 184957 y.larda Eron tarkibiga qoʻshildi. 1947 y. avg .da Britaniya Balujistoni Pokiston tarkibiga kirdi. Baluj hokimliklari federatsiyasi esa 1948 y. martida Pokistonga qoʻshildi. Sharqiy va Gʻarbiy B. oʻrtasidagi chegara 1956 y. 29 oktdagi Eron-Pokiston bitimi asosida belgilandi.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil