Madhya-Pradesh

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Madhya-pradesh - Hindistonning markaziy qismidagi shtat. Mayd. 308 ming km2. Aholisi 60,4 mln. kishi (2001); 90% aholisi hind tili va unga yaqin tillarda, qolgan qismi marathi va rojastoni kabi tillarda soʻzlashadi. Maʼmuriy markazi — Bhopal sh.

M.-P. hududi mil. av. 3—2-a.larda Mauriyalar kuldorlik davlati tarkibida boʻlgan. Mil. boshlaridan 14-a.gacha bir qancha davlatlar, 15-a.da Bahmaniy sultonligi viloyati edi. 16-a. oxirlaridan Boburiylar qoʻl ostiga oʻtdi. 1818 y.da Ost-Indiya kompaniyasi egalladi. 1956 y.dan Hindiston shtati. 2000 y. noyabr oyida yangi Chxattisgarx shtatini tuzish maqsadida M.-P. xududining bir qismi ajratib olindi.

Shtatning yer yuzasi yassitogʻlik va past togʻlardan iborat. Eng baland joyi 1353 m. Shim. qismi Hind-Gang tekisligiga tutashgan. Iqlimi tropik, mussonli ikdim, shim.-gʻarbida quruq, jan. va jan.-sharqida sernam. Yanv.ning oʻrtacha t-rasi 17—24°, iyulniki 27—29°. Yillik yogʻin 700—1600 mm. Daryolari serostona; eng yirik daryosi — Narbada. Shtat hududining 1/3 qismi oʻrmon, tik, sal kabi qimmatbaho yogʻochli daraxtlar usadi.

M.-P. sanoati tez rivojlanayotgan agrar shtat. Aholisining 75% q.x.da band. Asosan, tariq, bugʻdoy, sholi, paxta, moyli oʻsimliklar ekiladi. Ipak qurti boqiladi. M.-P.da marganets va temir rudalari, boksit, kumir, oʻtga chidamli gil qazib olinadi. Pannada mamlakatda yagona olmos koni mavjud. Issiklik elektr st-yalari bor. Ishlab beruvchi sanoatining qad. va asosiy tarmogʻi — ipgazlama sanoati. Shuningdek, metallurgiya, neft kimyosi, elektronika, avtomobilsozlik, oziq-ovqat sanoati korxonalari, yirik qogʻoz f-kasi, oyna-keramika, sement, asbest-beton zavodlari bor. Hunarmandchilikda mato, oʻymakorlik buyumlari tayyorlanadi. Shtat xududidan yirik shosse yoʻllar va Hindiston shim.

ni uning jan. qismi bilan bogʻlovchi t.y. oʻtgan.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil