Shuhrat Abbosov

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Shuhrat Solihovich Abbosov
Asl ismi Шуҳрат Солиҳович Аббосов
Tavalludi sanasi 16-yanvar 1931-yil(1931-01-16)
Tavallud joyi Qo‘qon, Fargʻona, O‘zbek SSR
Vafot sanasi 25-aprel 2018-yil(2018-04-25)
(87 yoshda)
Vafot joyi Toshkent
Fuqaroligi Oʻzbekiston bayrogʻi Oʻzbekiston
Kasbi aktyor, rejissor va ssenariychi
Mukofotlari O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan san’at arbobi (1965),
O‘zbekiston xalq artisti (1974),
Hamza nomidagi O‘zbekiston Davlat mukofoti (1974),
SSRI xalq artisti (1981),
Mehnat qahramoni,
„Shuhrat“ medali (1994),
„El-yurt hurmati“ ordeni (1998)
IMDb ID 0007826

Shuhrat Abbosov – oʻzbek aktori, rejissori va ssenariy yozuvchisi. Abbosov o‘zbek kino sanʼatining asoschilaridan biri hisoblanadi.[1][2][3] Abbosov shu kungacha bir qancha nufuzli unvon va mukofotlarni olgan. U O‘zbek SSR xalq artisti, SSRI xalq artisti va Mehnat qahramoni unvonlarini olgan.[4] Abbosovning «Mahallada duv-duv gap» (1960) filmi eng yaxshi o‘zbek filmlaridan biri hisoblanadi.[5][6]

Hayoti[tahrir]

Shuhrat Abbosov 1931-yil 16-yanvarda Qo‘qonda tug‘ilgan. 1949-yil Toshkent tibbiyot kasb-hunar bilim yurtini bitirgan. 1954-yil Aleksandr Ostrovsky nomidagi Toshkent davlat sanʼat institutini bitirgan. Shu institutda professor (1983-yildan), kafedra mudiri (1991-yildan) boʻlib ishlagan. 1954-1956-yillarda Mannon Uyg‘ur nomidagi viloyat musiqali drama teatrida (Yangiyo‘lda) bosh rejissor boʻlib faoliyat yuritgan. Keyinchalik Moskvaga borib Mosfilmda ham tahsil olgan. Abbosov 1958-1991-yillar „O‘zbekfilm“da rejissor boʻlib ishlagan, 1982-1986-yillarda direktor boʻlib ishlagan. Abbosov 1996-yildan boshlab O‘zbekiston kino arboblari birlashmasining rais muovini boʻlib ishlagan. 2018-yil 25-aprelda buyrak yetishmovchiligi tufayli 87 yoshda vafot etdi[7]

Ijodi[tahrir]

Shuhrat Abbosov bir qancha filmning rejissoridir. U Aleksandr Naumov (II) bilan 1977-yil chiqqan Gʻafur Gʻulomning shu nomli qissasiga asoslanib olingan „Shum bola“ filmiga ssenariy yozgan. „Mahallada duv-duv gap“ kinokomediyasi (1960) ilk yutug‘i bo‘ldi. Abbosov Ikkinchi jahon urushi yillari ota-onasiz qolgan turli millatga mansub 14 bolani tarbiyalagan toshkentlik Shomahmudov oilasining jasorati haqidagi „Sen yetim emassan“ (1963; Xalqaro kinofestival mukofoti, Frankfurt am Main, 1963), odob-axloq haqidagi „Qalbingda quyosh“ (1965) filmlariga rejissorlik qilgan. „Toshkent - non shahri“ (1967; kino-festival sovrindori, Olmaota, 1973), „[[Sevgi dramasi“ (1971; 5-kinofestival sovrindori, Tbilisi, 1972) filmlari bilan eng yaxshi kinorejissor sifatida tanildi.

Tarixiy-biografik mavzuda „Abu Rayhon Beruniy“ (2 qismli, 1974, 8-kinofestivalning bosh mukofoti, Kishinyov, 1975, Xalqaro kinofestivalning „Oltin Delfin“ sovrindori, Tehron, 1977), „Olovli yo‘llar“ (Hamza hayotiga bag‘ishlangan 17 qismli telefilm, 1975-1984), urush yillari front ortidagi qiyinchiliklar haqida hikoya qiluvchi „Katta urushdagi kichik odam“ (1989) filmlari ham mashhur.

Mustaqillik Abbosiv ijodida burilish yasadi. 14 qismli „Kamolot cho‘qqisi sari“ hujjatli (1995) va 2 qismli „Otamdan qolgan dalalar“ badiiy (ssenariysini M. To‘ychiyev bilan hamkorlikda yozgan, 1998) filmlarni yaratdi.

Abbosov teatr uchun bir qancha asarlarni sahnalashtirgan. U „Yurak sirlari“ (B. Rahmonov), „Nurxon“ (Komil Yashin), „Og‘riq tishlar“ (Abdulla Qahhor) kabi pesalarni sahnalashtirgan.

Unvon va mukufotlari[tahrir]

Shuhrat Abbosov koʻplagan unvon va mukofotlar sovrindoridir. 1965-yil unga O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan sanʼat arbobi unvoni berilgan. 1974-yil Abbosov O‘zbekiston xalq artisti unvonini olgan. 1974-yil unga Hamza nomidagi O‘zbekiston Davlat mukofoti berilgan. Abbosovga 1981-yil nufuzli SSRI xalq artisti unvoni berilgan. Abbosov 1994-yil „Shuhrat“ medali, 1998-yil „El-yurt hurmati“ ordeni bilan taqdirlangan.

Filmografiyasi[tahrir]

Rejissor sifatida[tahrir]

  • «Vasisualiy Loxankin» (Ruscha: «Васисуалий Лоханкин») (1959) (qisqa film)
  • Ruscha: «Филиппинец и пьяный» (1958) (qisqa film)
  • «Mahallada duv-duv gap» (Ruscha: «Об этом говорит вся Махалля») (1960)
  • «Sen yetim emassan» (Ruscha: «Ты - не сирота») (1962)
  • Ruscha: «Прозрение» (1965)
  • „Toshkent – non shahri (film)” (Ruscha: «Ташкент - город хлебный») (1967)
  • Ruscha: «Драма любви» (1971)
  • „Abu Rayḥon Beruniy (film)” (Ruscha: «Абу Райхан Беруни») (1974)
  • „Olovli yoʻllar” (Ruscha: «Огненные дороги») (1978–1984) (Serial)
    • Ruscha: «Сердце поэта» (1978) (1-4- epizodlar)
    • Ruscha: «Певец революции» (1982) (9-12- epizodlar)
    • Ruscha: «Борющийся Туркестан» (1984) (13-14- epizodlar)
    • Ruscha: «Моя республика» (1984) (15-17- epizodlar)
  • „Katta urushdagi kichkina odam” (Ruscha: «Маленький человек в большой войне») (1989)
  • „Otamdan qolgan dalalar” (Ruscha: «Отчие долины») (1997)

Aktyor sifatida[tahrir]

  • Ruscha: «Птицы наших надежд» (1976) (kinoda nomi ko'rsatilmagan)

Ssenariychi sifatida[tahrir]

  • «Vasisualiy Loxankin» (Ruscha: «Васисуалий Лоханкин») (1959) (qisqa film)
  • Ruscha: «Драма любви» (1971))
  • „Abu Rayḥon Beruniy” (Ruscha: «Абу Райхан Беруни») (1974)
  • „Shum bola” (Ruscha: «Озорник») (1977)
  • „Olovli yoʻllar” (Ruscha: «Огненные дороги») (1978–1984) (Serial)
    • Ruscha: «Сердце поэта» (1978) (1-4- epizodlar)
    • Ruscha: «Певец революции» (1982) (9-12- epizodlar)
    • Ruscha: «Борющийся Туркестан» (1984) (13-14- epizodlar)
    • Ruscha: «Моя республика» (1984) (15-17- epizodlar)
  • Ruscha: «Счастье мое, ты оплачено кровью» (1993)
  • „Otamdan qolgan dalalar” (Ruscha: «Отчие долины») (1997)

Manbalar[tahrir]

  1. Film ko‘rish: Sen yetim emassan (ingl.). London Universiteti qoshidagi Sharq va Afrikani O‘rganish Instituti. 28 May 2012.
  2. Iskandar, Abdulla (27 January 2011). "Shuhrat Abbosov 80 yoshda". Ozodlik Radiosi. http://www.ozodlik.org/content/article/2289203.html. Qaraldi: 28 May 2012. 
  3. "Bi-Bi-Si mehmoni - Shuhrat Abbosov". BBC's Uzbek Service. 11 May 2009. http://www.bbc.co.uk/uzbek/news/story/2009/05/090511_talkingpoint_shuhratabbasov.shtml. Qaraldi: 28 May 2012. 
  4. Shuhrat Abbasov biografiyasi (rus.). Kino-Teatr. 28 May 2012.
  5. "O‘z milliy an‘analarimizga asoslanib, milliy xarakterlarni yaratish kerak". BBCning O‘zbek xizmati. 19 January 2011. http://www.bbc.co.uk/uzbek/culture/2011/01/110119_cy_uzbek_abbasov.shtml. Qaraldi: 28 May 2012. 
  6. Hamroyev, Jasur (17 January 2012). Cinema.uzning xayrli ishi. Shov-Shuv. 28 May 2012.
  7. https://m.kun.uz/news/2018/04/26/savkat-mirzieev-surat-abbosovning-akinlariga-tazia-izor-etdi

Havolalar[tahrir]