Qosim shayx

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Qosim shayx (Shayxi Azizon) (XVI asr boshi — Karmana1578-yil) — tasavvuf tariqatining yirik namoyandasi, shayx. Abdullaxon IIning piri. Qosim shayx tasavvufning jahriya sulukiga mansub. Uning kamolga yetishida Shayx Xudoydod Valiyning taʼsiri katta boʻlgan.

Shayboniylar sulolasining vakillari Iskandarxon, uning oʻgli Abdullaxon II va ukasi Rustam Bahodirxon ibn Jonibek Sulton va boshqalarga Qosim shayxning taʼsiri kuchli boʻlgan. „Abdullanoma“ asarida yozilishicha, Qosim shayx shayboniy sultonlar oʻrtasidagi oʻzaro urushlarni toʻxtatib, Turkistonni yagona davlatga birlashtirish gʻoyasini oldinga surgan hamda bu yoʻlda qatʼiy siyosat yuritayotgan Abdullaxon IIni faol qoʻllab-quvvatlagan. U shayboniy sultonlarni bir necha marta oʻzaro yarashtirgan va sulh tuzishga erishgan (1554, 1558, 1569 va boshqalar). Abdullaxon II hokimiyat tepasiga kelgach (1557), Karmanada shayx uchun muhtasham xonaqoh qurdirgan (1558).

Zamondoshlari tomonidan Qosim shayxga Hazrati Eshon, Qutb ul-avliyo, Shayxi Azizon kabi unvonlar berilgan.

Adabiyot[tahrir]

  • Hofiz Tanish Al-Buxoriy, Abdullanoma, 1—2-kitoblar, T., 1999—2000; Hasanxoja Nisoriy Muzakkiri ahbob, T., 1993.
  • Inoyatov S, Toʻrayev H., Saidov M ., Qosim Shayx Azizon, T., 2000.