Qosim shayx

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Qosim shayx, Shayxi Azizon (16-asr boshi — Karmana — 1578) — tasavvuf tariqatining yirik namoyandasi, shayx. Abdullaxon II ning piri. Qosim shayx tasavvufning jahriya sulukiga mansub. Uning kamolga yetishida Shayx Xudoydod Valiyning taʼsiri katta boʻlgan.

Shayboniylar sulolasining vakillari Iskandarxon, uning oʻtli Abdullaxon II va ukasi Rustam Bahodirxon ibn Jonibek Sulton va boshqalarga Qosim shayxning taʼsiri kuchli boʻlgan. "Abdullanoma" asarida yozilishicha, Qosim shayx shayboniy sultonlar oʻrtasidagi oʻzaro urushlarni toʻxtatib, Turkistonni yagona davlatga birlashtirish gʻoyasini oldinga surgan hamda bu yoʻlda qatʼiy siyosat yuritayotgan Abdullaxon II ni faol qoʻllab-quvvatlagan. U shayboniy sultonlarni bir necha marta oʻzaro yarashtirgan va sulh tuzishga erishgan (1554, 1558, 1569 va boshqalar). Abdullaxon II hokimiyat tepasiga kelgach (1557), Karmanada shayx uchun muhtasham xonaqoh qurdirgan (1558).

Zamondoshlari tomonidan Qosim shayx ga "Hazrati Eshon", "Qutb ul-avliyo", "Shayxi Azizon" kabi unvonlar berilgan.

Manba.: Hofiz Tanish Al-Buxoriy, Abdullanoma, 1—2-kitoblar, T., 1999—2000; Hasanxoja Nisoriy Muzakkiri ahbob, T., 1993.

Adabiyot[tahrir]

  • Inoyatov S, Toʻrayev H., Saidov M ., Qosim Shayx Azizon, T., 2000.

Qahramon Rajabov.