Aloqa sun'iy yo'ldoshi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish
AQSh harbiy kuchlarining aloqa sunʼiy yoʻldoshi MILSTAR

Aloqa sunʼiy yoʻldoshi — bu Yerning sunʼiy yoʻldoshi, Yer yuzasidagi toʻgʻridan-toʻgʻri koʻrinmaydigan nuqtalar oʻrtasida radio signalini uzatish uchun ixtisoslashgan kosmik kemadir.

Aloqa sunʼiy yoʻldoshi yer stantsiyalari uzatadigan signallari bilan chastotalar spektrini qabul qiladi, uni spektrning boshqa qismiga oʻtkazadi, kuchaytiradi va Yerga qaytaradi.

Sunʼiy yoʻldosh signalini qabul qilish mumkin boʻlgan hudud qamrov maydoni deb ataladi. Bunday maydon orbitadagi joylashuvi, yoʻldoshning yoʻnalishi va texnik xususiyatlari bilan belgilanadi.

Turli xil modulyatsiyalardan foydalanib, sunʼiy yoʻldosh orqali ham raqamli maʼlumotlar, ham analog signallar uzatilishi mumkin.

Aksariyat sunʼiy yoʻldoshlarda bir nechta oʻtkazgichlar-transponderlar mavjud, ularning har biri maʼlum bir chastota diapazonini qamrab oladi. Shuningdek, transponderlar ular ishlaydigan chastota diapazoni va uzatuvchi antennaning geometriyasiga qarab polarizatsiya hamda, chastota diapazoni boʻyicha farqlanadi.

Van Allen kamarlari mavjudligiga koʻra sunʼiy yoʻldoshlar uchta zonada joylashgan:

  • Geostatsionar yoʻldoshlar Yerdan 35786 km balandlikda joylashgan;
  • oʻrta balandlikdagi sunʼiy yoʻldoshlar 5000 dan 15000 kilometrgacha boʻlgan masofani egallaydi (butun yer yuzasini qoplash uchun 10 ga yaqin shunday sunʼiy yoʻldoshlar kerak). Bunday sunʼiy yoʻldoshlardan GPS / GLONASS va boshqa global joylashishni aniqlash tizimlarida keng foydalanilmoqda.
  • past orbitali sunʼiy yoʻldoshlardan butun Yerni aloqa bilan qoplash uchun kamida elliktasi kerak boʻladi.

Sunʼiy yoʻldosh aloqasining kamchiliklari[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Elektromagnit toʻlqinning masofadan sunʼiy yoʻldosh orbitasiga oʻtish vaqti tufayli signalning nihoyatda kechikishi. Masalan, 35 786 km orbita boʻylab yuqori orbitali sunʼiy yoʻldoshga signal 119 ms (yorugʻlik tezligi) da tarqaladi, bu ikkita yer usti stantsiyalari oʻrtasida signal tarqalishining 239 ms gacha kechikishini anglatadi. (signalga interfaol javobning kechikishi 477 ms ga tengdir).
  • Sunʼiy yoʻldosh yer stantsiyasi — Quyosh chizigʻini kesib oʻtganda davriy signal aralashuvining muqarrarligi.
  • Yer stansiyalari tomonidan Geostatsionar boʻlmagan orbitalarga ega sunʼiy yoʻldoshlarni kuzatib borishga ehtiyoj katta.

Oy aloqa sunʼiy yoʻldoshi sifatida[tahrir | manbasini tahrirlash]

Oyda paydo boʻlgan radio signalini qabul qilib, radioaloqani tashkil qilish mumkin. Bunda Oy signalni uzatish nuqtasida ham, qabul qilish nuqtasida ham koʻrinib turishi kerak. Bunday aloqa harbiylar va radio havaskorlari tomonidan qoʻllaniladi (qarang. EME).

Shuningdek qarang[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Sunʼiy yoʻldosh aloqasi
  • Suv osti kemalari bilan aloqa
  • Akademik M. nomidagi „Axborot yoʻldosh tizimlari“ OAJ. F. Reshetnev"

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]