Xurshid Davron

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Xurshid Davron
Oʻzbekiston xalq shoiri
0-Xurshid Davron.jpg
Xurshid Davron - Oʻzbekiston xalq shoiri
Taxalluslari: Xurshid Davron
Tavallud sanasi: 20-yanvar, 1952-yil(1952-01-20)
Tavallud joyi: Samarqand , Oʻzbekiston
Faoliyat turi: shoir,yozuvchi
Yoʻnalish: Adabiyot
Janr: she'riyat,nasr,tarix
Asarlari tili: Oʻzbek

Xurshid Davron (asl ismi: Davronov Xurshid, 1952-yil 20-yanvarda Samarqand shahri yaqinidagi Chordara qishlogʻida tugʻilgan) — oʻzbek shoiri, dramaturgi, tarixchi, yozuvchisi va tarjimoni. Oʻzbekiston xalq shoiri (1999). Adabiyot sohasida beriladigan Mahmud Koshg'ariy nomidagi Xalqaro mukofot (1989), Xalqaro "Oltin qalam" mukofoti (2009), Ozarbayjonning Mikoyil Mushfiq mukofoti (2013) bilan taqdirlangan. Oʻzbekiston Respublikası Oliy Majlisining deputatı (2000). «Do'stlik» ordeni bilan mukofotlangan (1997).

Hayoti va ijodiy faoliyati[tahrir]

Samarqand tumanidagi 2-sakkiz yillik, 1-o'rta maktabda tahsil olgan (1959-1969).1969-yilda Toshkent universitetining jurnalistika fakultetini tugatgan.1971-1973 yillarda harbiy xizmatni o'tagan. Uzoq yillar (1974-1989) nashriyot sohasida, Maʼnaviyat va maʼrifat markazida faoliyat yuritgan. 1996-2014 yillar O'zbеkiston Milliy teleradiokompaniyasi O'zTV Bosh muharriri, "Toshkent", "Yoshlar", "O'zbekiston" telekanallari direktori vazifasida ishladi.

Dastlabki sheʼrlar toʻplami — "Qadrdon quyosh" (1979). "Shahardagi olma daraxti" (1979), "Tungi bogʻlar" (1981), "Uchib boraman qushlar bilan" (1983) "Toʻmarisning koʻzlari" (1984) , "Bolalikning ovozi" (1986), "Qaqnus" (1987) va "Bahordan bir kun oldin" (1997) kabi sheʼriy toʻplamlari nashr etilgan. Sheʼrlarida voqelikka yangicha nigoh bilan qarovchi, tabiat, jamiyat va kishilar hayotida yuz berayotgan oʻzgarishlarni sinchkovlik bilan kuzatuvchi, ayni paytda bokira yoshlikka xos hayrat xissini saqlab qolgan zukko shoir sifatida gavdalanadi. X.D. soʻzga, ifoda vositalari va sheʼriy shakllarga yuksak mezonlar asosida yondashadi.

Xurshid Davron 90-yillarda she’riyatdan koʻra nasriy janrlarda samarali ijod qildi. U oʻtmishda yashagan unutilmas tarixiy siymolar hayoti va faoliyati bilan qiziqib, ular haqidagi moʻtabar qoʻlyozma manbalar bilan tanishdi. Bu qiziqish natijasida 'Samarqand xayoli' (1989), 'Sohibqiron nabirasi' (1995), 'Shahidlar shohi yoxud Shayx Kubro tushlari' (1998,2008) , 'Bibixonim qissasiʼ (2006), kabi tarixiy-maʼrifiy qissa va 'Algʻul' (1995), 'Boburshoh sogʻinchi' (1996) pyesalarini yaratdi. Xurshid Davron bu asarlari bilan 90-yillarda Oʻzbekistonda tarixiy oʻtmishga boʻlgan munosabatning yana ham qizgʻin tus olishiga munosib hissa qoʻshdi.

Adib ayni paytda Samarqandda boʻlib oʻtgan Amir Tеmurning 660, Ulugʻbekning 600-yilligiga, Parijda YUNESKO qarorgohida, 'Odeonʼ teatrida namoyish etilgan Buxoro va Xivaning 2500 yilligiga bagʻishlab oʻtkazilgan teatrlashtirilgan tomoshalar va 21 qismli 'Temurnomaʼ, 2 qismli 'Buxoroyi Sharif' videofilmlari ssenariylari muallifi. Sharq va Gʻarb shoirlarining asarlaridan iborat 'Qirq oshiq daftari' (1989) va yapon shoirlarining she’rlaridan tarkib topgan 'Dengiz yaproqlari' (1988) toʻplamlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

Xurshid Davron she'rlari 40 dan ortiq xorijiy tillarga tarjima qilingan. Uning kitoblari va she'rlari Azarbayjon, Pol`sha, Xitoy, Bolgariya, Rossiya, Turkiya, Eron, Frantsiya, Ispaniya, AQSH, Yaponiya, Mo'g'iliston, Hindiston, Germaniya, Latviya, Litva, Tojikiston,Qirg'iziston,Turkmaniston va boshqa davlatlarda nashr etilgan. Rus tilida 2 kitobi ( "Древний напев молодого дождя". Москва., Молодая гвардия, 1982 va "Полет одинокой птицы". Toshkent., 1989 ) nashr etilgan. Xurshid Davron 1993 yilda Turkiyaning Bursa shahrida bo'lib o'tgan Birinchi Turkiy shoirlar anjumanida, 1996 yilda Vashingtonda bo'lib o'tgan Osiyo adiblari kongressida,Rossiya, Pol'sha, Bolgariya, Janubiy Koreyada o'tkazilgan poeziya festivallarida ishtirok etgan.

Bibliografiya[tahrir]

Chop etilgan kitoblari:[tahrir]

  1. Qadrdon quyosh. Sheʼrlar. T., 1979
  2. Shahardagi olma daraxti. Sheʼrlar. T., 1979
  3. Tungi bogʻlar. Sheʼrlar. T., 1981
  4. "Древний напев молодого дождя". Москва., Молодая гвардия, 1982
  5. Uchib boraman qushlar bilan.Sheʼrlar. T., 1983
  6. Toʻmarisning koʻzlari.Sheʼrlar va doston. T., 1984
  7. Bolalikning ovozi.Sheʼrlar. T., 1986
  8. Qaqnus.Sheʼrlar va doston. T., 1987
  9. Полет одинокой птицы. Сборник стихов на русском языке. Т., 1989
  10. Samarqand xayoli. Maʼrifiy maqolalar, esselar va tarixiy qissalar. T., 1991
  11. Sohibqiron nabirasi. Tarixiy hikoylar va qissalar. T,1995
  12. Shahidlar shohi-Shayx Kubro tushlari. Tarixiy-maʼrifiy qissa. T., 1998
  13. Bahordan bir kun oldin. Sheʼrlar va tarjimalar. T., 1997
  14. Bibixonim qissasi. Tarixiy hikoyalar va qissalar. T.,2007
  15. Shayx Kubro tushlari. Tarixiy-maʼrifiy qissa, ikkinchi nasr. T., 2008

Televizion,radio va drama asarlari[tahrir]

  1. Temurnoma. 21 qismmli televizion serial (1996).
  2. İpak Yo'lu. Musiqiy-xoreografik badiiy kompozitsiya. "Odeon" teatri, Parij, Fransiya (1997)
  3. Buxoroyi Sharif. 2 qismli musiqiy film-opera (1997).
  4. Jaloliddin Xorazmshoh.(Nomıq Kamol asari asosida) 5 qismmli televizion film.(1998)
  5. Ming bir rivoyat. Televizion loyiha. (1995-2013)
  6. Mirzo Ulug'bek. Radyop'esa. (2008)
  7. Boburshoh yoxud Sog'inch. Radyop'esa. (2005)
  8. Alg'ul (Mirzo Ulug'bek). 2 qismli televizyon spektakl. (2009)
  9. Alg'ul (Mirzo Ulug'bek). "Sharq yulduzi" jurnali,2012 yil,1-son

Tarjimalari[tahrir]

  1. Oyar Vatsietis. Yomg'ir yog'aloq. Bolalar uchun she'rlar. Toshkent, "Yosh gvardiya". 1976
  2. Anna Axmatova. Marsiya. Doston. "Saodat" jurnali, 1976
  3. Qadim yapon she'riyatidan.,"Yoshlik" almanaxi,1984
  4. Nikolay Zabolotskiy. Turnalar. Sheʼrlar. Toshkent. 1985
  5. Selma Lagerlef. Nil`sning yovvoyi g'ozlar bilan g'aroyib sayohati. Toshkent. 1986
  6. Maris Chaklays. Otoʻyin. Toshkent. 1986
  7. Dengiz yaproqlari. Yapon sheʼriyati antologiyasi. Toshkent. 1988
  8. Asr ovozi.XX asr jahon she'riyatidan.Yannis Ritsos. Toshkent. 1988
  9. Qirq oshiq daftari. Toshkent. 1989
  10. Nomıq Kamol.Jaloliddin Xorazmshoh.Fojia(Qo'lyozma,nashr etilmagan), 1991
  11. Edigey. Tatar xalq dostoni.,"Jahon adabiyoti",2012 yil,11-son
  12. Eski yapon she'riyatidan.,"Jahon adabiyoti",2013 yil,10-son

Audio va video materiallar[tahrir]

Xurshid Davron haqida[tahrir]

Manbalar[tahrir]

  • Samarqand xayoli, T., 1991;
  • Bahordan bir kun oldin [sheʼrlar, rivoyatlar, tarjimalar], T., 1997;
  • Shahidlar shohi (Shayx Kubro tushlari), T., 1998.

Havolalar[tahrir]