Venger tili

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Venger tilivengerlar tili. Fin-ugor tillari oilasining ugor guruhiga mansub. U asosan Vengriyaning oʻzida va u bilan chegaradosh boʻlgan Ruminiya, Chexiya, Slovakiya, Serbiya va Ukrainaning Zakarpate viloyatlarida tarqalgan. V. t. da 13,83 mln. kishi soʻzlashadi.

V. t. fonetikasi uchun unlilarning ham palatal, ham labial uygʻunlashuvi xosdir. Bu holat soʻz negizlarida koʻshimcha orttirilganda kuzatiladi. Soʻz urgusi esa asosan birinchi boʻgʻinga tushadi. V. t. morfologik nuqtai nazardan agglyutinativ. Otlar son (birlik va koʻplik), kelishik (20 ga yaqin) bilan turlanadi. Ularda grammatik jins yoʻq. Sifat va sonlar boshqa soʻzlar bilan bitishuv orqali birikadi. Otlar suffiks va negizlar birikuvi vositasida yasaladi. Feʼllar son (birlik va koʻplik), uch shaxe, uch zamon, uch mayl (aniklik, buyruq, shart) bilan tuslanadi. Yordamchi soʻzlar — koʻmakchi, bogʻlovchi, yuklamalar, aniq va gumon artikllaridan iborat. Leksikasida koʻpgina turkiy va nemis tillaridan oʻzlashgan soʻzlar bor.

V. t. yozma yodgorligi 14-asr ning 2-yarmiga oid boʻlib, qabr toshlarida uchraydi. 17-asr dan venger adabiy tili shakllana boshlagan. Yozuvi lotin alifbosi asosida.

Manbalar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Havolalar[tahrir]