Ustun

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Ustun — binoning tayanch qismi. Asosan, tomni koʻtarib turishga xizmat qiladi. U. deyarli hamma xalklarning meʼmorligida qadimdan mavjud. Meʼmorlik sanʼati yuksak darajaga koʻtarilgan Qad. Misr, Yunoniston, Rimda, shuningdek, budda dini tarqalgan mamlakatlarda U.ning shakli, hajmi, bezaklariga asoslangan memorlik orderlariaa kolonna va kolonnadaparnit turli tasvir va naqshlar bilan bezatilgan oʻziga xos turlari vujudga kelgan.

Imom al-Buxoriy majmuidagi ustunlar. Oʻrta Osiyoda geografik muhit taqozosi bilan U.lar xalq meʼmorligida, asosan, tik va toʻgʻri oʻsgan daraxt (tol, terak, qayragʻoch) tanasidan yasalgan xillari kengtarkalgan. U.lar poyustun, koʻzagi, bosha kabi qismlarga boʻlingan. Ular badiiy talqinda odam gavdasiga qiyos etiladi. U.lar tayanch vazifasidan tashkari bezak sifatida ham muhim ahamiyatga ega boʻlgan. Yoyuch oʻymakorligidya pardozlangan U.lar xdqiqiy sanʼat asari hisoblanadi. U.lar aylana, murabba, 6 va 8 qirrali shakllarda ishlanadi. Xorazm Ulari mustahkamligi, bezaklarga boyligi, balandligi (bal. 7,8 m gacha) bilan ajralib turadi (Juma masjid, Toshhovli va boshqalar). U.lar xoz. kun meʼmorligida ham keng qoʻllaniladi. Pishiq gʻisht, tosh, metall, temirbeton kabi U.larning oʻziga xos turlari zamonaviy qurilishda keng tadbiq etilmokda.