Sirtlonlar

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish
Parahyaena brunnea

Sirtlonlar (Hyaenidae) — yirtqichlar turkumiga mansub sut emizuvchilar oilasi. Tashqi koʻrinishi buriga oʻxshaydi. Gavdasining uz. 55—165 sm. Oldingi oyoklari orqadagisiga nisbatan uzunroq. Oyoqlari 4 barmokli (yer boʻrisi oldingi oyoklari 5 barmokli), boʻyni yoʻgʻon, boshi katta, tishlari yirik. Dumi pahmoq, kalta (uz. 20—22 sm). Koʻpchiligining boʻyni ustida va qisman yagʻrinida uzun yungi (yoli) boʻladi. Qoʻngʻir yoki kulrangtusli yungi yoʻl-yoʻl yoki xoldor. Anal teri bezlari oʻtkir hidli sekret ajratib chiqaradi. 3 urugʻi; yoʻlyoʻl S, xoldor S, yer boʻrilari) va 4 turi bor. Afrika, Old va Oʻrta Osiyo, Jan.

Gʻarbiy Osiyoda tarkalgan. Oʻzbekiston janubida (Surxondaryo viloyati) yoʻl-yoʻl sirtlon 20-asr oʻrtalarigacha uchragan.

S. yarim choʻl va choʻlda yashaydi, kechasi ov qiladi. Yakka yoki juftjuft boʻlib yuradi. Yiliga 1 marta 2—4, baʼzan 6 tadan bolalaydi. Hayvonlar murdasi bilan oziqlanadi; guruh boʻlib birmuncha yirik tuyoqli hayvonlar (antilopalar), baʼzan uy hayvonlariga ham hujum qiladi. 1 turi va 1 kenja turi Xalqaro Qizil kitobga kiritilgan.




Chiziqli sirtlonlar Pliotsen davridagi Afrika H. namaquensis dan paydo bo'lgan bo'lishi mumkin . Chiziqli giena qoldiqlari Afrikada keng tarqalgan bo'lib, yozuvlar O'rta Pleystotsen va hattoki Villafranchian davriga borib taqaladi. O'rta er dengizi mintaqasida qazilma chiziqli gienalar yo'qligi sababli , bu tur Evroosiyoga nisbatan kech bosqinchi bo'lib, Afrikadan tashqarida faqat oxirgi muzlik davrining oxirida Osiyodan dog'li gienalar qirib tashlanganidan keyin tarqalgan . Chiziqli giena bir muncha vaqt Evropada pleystotsen davrida paydo bo'lgan, ayniqsa Frantsiya va Germaniyada keng tarqalgan. . Bundan tashqari, Montmaurin , Avstriyadagi Xollabrunn , Portugaliyadagi Furninha g'ori va Gibraltardagi Genista g'orlarida sodir bo'lgan . Evropa shakli tashqi ko'rinishi bo'yicha zamonaviy populyatsiyalarga o'xshash edi, lekin kattaroq edi, hajmi bo'yicha jigarrang giena bilan solishtirish mumkin edi . [5