Sattorxon Abdugʻafforov

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Sattorxon Abdugʻafforov (1843, Chimkent – 1901, Toshkent) – maʼrifatparvar, tarixchi. Yirik ulamo (mudarris) oilasida tugʻilgan. Toshkentdagi Shukurxon madrasasini tugatgan (1862). Arab va fors tillarini yaxshi bilgan, rus tilini oʻrgangan. 1864 yilgacha Chimkent shahri muftiysi, 1873–76 yillarda Chimkentdagi birinchi rus-tuzem maktabi oʻqituvchisi. 1876 yil aprelda Qoʻqon shahri qozisi etib tayinlangan. S. qozilik lavozimidan maʼrifatparvarlik gʻoyalarini targʻib qilish yoʻlida foydalangan, dunyoviy bilimlarni targʻib qilgan, natijada ruhoniylar tomonidan qattiq taʼqib ostiga olingan. 1881 yil S. Qoʻqonni tark etishga majbur boʻlgan. 1883 yil "Turkiston viloyatining gazeti"ga ishga kirgan, Yevropa madaniyati va dunyoviy bilimlarni targʻib qiluvchi bir qancha maqolalar yozgan. 1884–89 yillarda Toshkent oʻqituvchilar seminariyasida oʻzbek va fors tillaridan dars bergan. S. rus imperatorining maorif sohasidagi ayrim tadbirlarini tanqid qilgan. 1899 yilgacha Chimkent qozisi boʻlib ishlagan, keyin Toshkentga qaytib kelgan. S oʻzining maʼrifatparvarlik faoliyatini Furqat, Muqimiy, Zavqiyshr bilan hamkorlikda olib borgan. S.ning ijtimoiy qarashlari uning "Musulmon eshonlari", "Rossiya istilosiga qadar Qoʻqon xonligining ichki ahvoli haqida sekacha ocherk" nomli risolalarida, koʻpgina maqola va nutqlarida oʻz ifodasini topgan.

Adabiyot[tahrir]

  • Olim Usmon, Oʻzbekistonda rus tilining ilk targʻibotchilari, T., 1962; Savitskiy A. I., Sattarxan Abdulgaffarov prosvetiteldemokrat, T., 1965.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil