Poyon Ravshan

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Poyon Ravshanov O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan yoshlar murabbiysi, Shuhrat medali sohibi, O'zbekiston yangi tarixi, 1(tom), Qashqadaryo tarixi, Temuriylarga oid tarixiy ilmiy risolaralar Amir Temur sulolasi, Temuriylar silsilasi, Avlodnoma, Qatag'on, Istibdod, Tajovuz, Sulton Mir Xaydar ota Darojati, Po'lati tarixi, Shahrisabz tarixi, Qarshi tarixi, Yaxshiliknoma, Amir Temur tug'ilgan joy yoxud Zanjirsaroy qissasi, Amir Temur vatani, Qashqadaryo istiqlol arafasida 1986-1989, Sadafmulk, Temurnoma, Zavol, Malika kenagas oyim Yoxud Amir Nasrullo o'limi qissasi, Tarix badiyati, Umid Ummoni, Qalb mulki, Saylanma 4 jildlik, Tafakkur sehri, Dagar Polvon, Nasaf va kesh manbalari, Oqsaroy tarixi, Ajdodlarimiz qadri, Amir lashkar Alimqul qissasi, Nodir kamandir, Qamoq saltanati, Qo'lga tushgan qasoskorlar singari asarlar muallifi.(Poyon Ravshanov, Poyon Ravshan) - 1941 yilda Qamashi tumandagi Katta Doʻstberdi qishlogʻida tugʻilgan. Oʻrta maktabni oltin medal bilan tugallab, 1958 yilda Alisher Navoiy nomidagi Samarqand Davlat universitetining filologiya fakultetiga oʻqishga kiradi. 1963 yilda dorilfununni imtiyozli diplom bilan tamomlab, Samarqand viloyati gazetasida adabiy xodim boʻlib ishlaydi 1964 yilda Qarshi Davlat pedagogika instituti oʻzbek adabiyoti kafedrasi oʻqituvchiligiga taklif etiladi. Shundan buyon Poyon Ravshanov ushbu oliygohning oʻzbek adabiyoti kafedrasida faoliyat koʻrsatib keldi. Oʻzbek adabiyoti kafedrasi mudiri, fakultet dekani va universitetning oʻquv ishlari boʻyicha prorektori lavozimida ishlab keldi (2006). 2006 yili Qarshi Davlat Universitetida OAK Poyon Ravshanovni 170ga yaqin o'qituvchi atestatsiyadan o'tolmaganini sabab qilib Poyon Ravshanovni o'quv ishlari prorektori lavozimidan ishdan bo'shatishadi. O'sha yillar davomida Poyon Ravshanov Qashqadaryo viloyati arxivlarida ishlab Qashqadaryodan, Sobiq Sovet davrida nohaq qamoqqa olingan insonlarning o'tmishini o'rganib 3tomlik "Qatag'on" "Istibdod" "Tajovuz" nomli kitoblar nashr qildiradi. O'zi sevgan, mehnati singgan universitetdan 5yil badarg'a bo'lib, O'zbekiston Respublikasining birinchi Prezidenti Islom Karimov tashabbusi bilan 2011 yilda Poyon Ravshanov Malaka oshirish va qayta tayyorlash kafedrasi mudiri lavozimiga qaytariladi. Poyon Ravshanov hozir nafaqada. (2017). Qariyib 77yoshni qarshi olyayotir. Poyon Ravshanov chorak asrdan ortiq vaqt davomida Nasaf va Kesh (Shahrisabz) uzoq oʻtmishida shakllangan adabiy hayot tarixini tadqiq etgan adabiyotshunos olimdir. Poyon Ravshanov Qashqadaryo tarixiga, madaniyati, ilm-fani va adabiy muhitiga doir bir qator maqolalar, risolalar muallifidir. Uning qalamiga mansub "Adabiy sahifalar" (1985), "Tarix badiiyati" (1989), "Adabiyot va ta'lim" (1991), "Qashqadaryo tarixi (eng qadimgi davrlardan XIX asr II yarmiga qadar)" (1995) kabi kitoblarida Qashqadaryo vohasining tarixi va madaniy hayoti oʻtmishi yoritilgan. Poyon Ravshanov adabiyot ilmida oʻz yoʻliga ega boʻlgan olim. Uning nomini respublika ilmiy jamoatchiligiga dastlab tanishtirgan maqola "Alisher Navoiy shajarasi" boʻlsa kerak. "Sharq yulduzi" jurnalida (1983, 2 son) bosilgan ushbu tadqiqot yirik adabiyotshunos olimlar tomonidan juda yaxshi baholangan edi. Muallifni tarixnavis sifatida taqdim etgan "Yoshlik" jurnalida chop etilgan "Amir Temur muhri" maqolasi ham oʻquvchilarda katta qiziqish oʻygʻotgan. Shundan koʻp oʻtmay, uning Salohiddin Xojaning "Temurnoma"si matnini tayyorlab nashr etishi oʻziga xos voqea boʻlgan edi. Bundan tashqari taniqli olimninig bir nechata tarixga oid kitoblari nashr etilgan. Jumladan, "Turkiy qavmlar tarixi", "Saidnabi Qorovulbegi", "Zavol", "Sohibqiron tugʻilgan joy yoxud Zanjirsaroy qissasi", "Oʻzbekistonning yangi tarixi" (ham mualliflikda) singari asarlarni zikr etish kifoya Poyon Ravshanovning qalamiga tegishli boʻlgan jamiki ilmiy ishlarni bu erda tavsif qilishga imkon yoʻq. U 70 ga yaqin risola, 15ga yaqin darslik muallifi, 500 tarixiy qissa, 5000 dan ortiq ilmiy - ommabop maqolalarni nashr qildirgan olim. O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan yoshlar murabbiysi (2003) Shuhrat medali sohibi (1996).

Umid Bekmuhammad Poyon Ravshanov haqida quyidagicha ta'rif beradi. Poyon Ravshanovning Poyonsiz mavzulari

Қарши шаҳри пойтахт Тошкентдан 417 км узоқликда жойлашган. Поён Равшанов Самарқанд Давлат Университетида ўқиган йилларни ҳисобга олмаганда, бир умр Қашқадарё заминида яшаб, ишлаб келмоқда.Тўғри, бир оз муддат Тошкентда — Ўзбекистоннинг янги тарихи биринчи жилдини ҳаммуаллифлар билан ёзаётган пайтда давлат ва жамият қурилиши академиясининг «Янги тарих» марказида ишлаб, пойтахтда истиқомат қилди. Аммо мудом Қарши Давлат Университетида турли вазифаларда ишлаб келди.Бироқ мақола, китоб чиқариш, турли илмий конференцияларда қатнашиш истагида доимо пойтахтга келиб турди.Пойтахтда яшаётган илм, ижод аҳлиданда кўп китоблар чоп этдириб, обрў эътибор қозонди.

Одатда биз ижоду илм, санъат аҳли номини тилга олганда, уларнинг фаолияти тўғрисида сўз кетса, ўша инсоннинг қай жойда яшаётганини, ишлаётганини тилга олишга, шу ақида-яъни фалончи пойтахтда яшаб, ишлаб ижоду илм билан шуғулланаяпти, фалон деган асарини чиқарибди дея масалага ёндошадиган бўлиб қолганмиз.Бу ҳолат ғарбда кенг тарқалган “ истеъдодлар қишлоқда туғилиб, Парижда вафот этишади” деган ақидани эсга солади.

Аслида эса ижоду илм билан шуғулланиш, бадиий баркамол асар ёхуд илмий теран монография яратиш учун марказда яшаш шарт эмас. Албатта, буни туғилган гўшага меҳр дея баландпарвоз сўз билан изоҳламай тақдири азал деб қарамоқ керак. Тўғри, пойтахтда яшаб ижоду илм билан шуғулланиш катта имкониятлар дарвозасининг эшигини чертиш дегани.Яъни, адабиёт, илм оламининг сарчашмасида юриш, ўзини кўрсатиш майдони ҳам.

Бироқ бир умр Қорақалпоғистоннинг Тўрткўл туманида яшаб ижод этган Ўзбекистон, Қорақалпоғистон,Туркманистон ва Татаристон халқ артисти Отажон Худойшукуров, Фарғонанинг Олтиариғидаги қишлоқда яшаган марҳум Охунжон Мадалиев, Самарқанд Университетида ишлаган Ботирхон Валихўжаев,Бухоро Университетида илмий ишлар қилган Садриддин Салим Бухорий,Андижонлик қатағон ва коллективлаштириш даври бўйича етук мутахассис, профессор Рустамбек Шамсутдинов ва бошқа яна кўплаб вилоятларда яшаб ижод қилган, қилаётган илму фан , адабиёт ва санъат фидойилари пойтахтдаги ижоду илм аҳлиданда кўпроқ ўз соҳаларига ҳиссасини қўшиб келмоқдалар.

Қолаверса, улар сабаб вилоятларда маънавий-маърифий соҳаларда олға силжиш, тараққиётга интилиш бор ва ул зотлар том маънода ўзларида ўзбек зиёлисидек маърифий қиёфани яратганлар.Ана шулар туфайли вилоятларда ёшлар уларга эргашиб, ижоду илм оламига кириб келмоқда.Бу эса устоз-шогирдчилик анаъанасининг давом этишигаям сабаб бўлмоқда.

Шу боис у Устюртда ёки Олтиариқда яшайдими, ишдан кейин ўз хоббисига кўра бирон машғулот билан шуғулланадими, ёхуд дўстлар билан гурунглашиб кексалик гаштини сурганича неваралар, дўсту ёрлар ардоғида юрадими, энг асосийси, ўз даврида, ундан кейинги авлод ҳаётини ўрганадиган асар қолдира билишдадир.

Шукрки, филология фанлари номзоди, профессор Поён Равшанов ўзидан умрибоқий асарлар қолдира биладиган даражага етган олимдир. “Ўзбек адабиёти тарихидан амалий машғулотлар”, “Тарих бадиияти”, “Завол”, “Ватан тарихидан”, “Мозий сабоғи”, “Қоровулбеги қисмати”, “Малика Кенагас ойим ёхуд Амир Насруллонинг ўлими қиссаси”, “Қамоқ салтанати”, “Қўлга тушган қасоскорлар”, “Жейнов тарихи”, “Ҳофиз Рўзибой Машраб”, “Аждодларимиз қадри”, “амир туғилган жой ёхуд Занжирсарой қиссаси”, “Амир Темур хонадони”, “Қашқадарё тарихи” каби 20дан зиёд китобларни ёзиб чоп этдирди. “Амирлашкар Алимқули” қўёзмасини , Салоҳиддин Тошкандийнинг ”Темурнома”, Ҳасан Абушийнинг “Туркий қавмлар тарихи” асарларини ҳозирги имлога ўгириб, нашр қилдирди.

Поён домланинг илмий, ижодий ишларини эътироф этган юртдоши, қаҳрамон шоиримиз Абдулла Орипов “ ..унинг шахсида икки қирра, назаримда, алоҳида ажралиб туради-илм ва ижод, ифодали қилиб айтиладиган бўлса, булар унинг икки қаноти. Адабиётшунослик соҳасида ўз йўлига эга бўлган олим тарихни ҳам теран идрок эта олиши, аслида, ҳайратга боис бўлмаслиги лозим. Нега деганда, бу хил фазилат олимларимизга азалий бобомерос. Ўтмишда олим бўлмаганки, шеър битмаган бўлса. Аҳли шоирлар орасида тарих ва хотиранома ёзмаганлари кам топилади.Поён Равшанов “Қашқадарё тарихи”ни яратиб, инсоф юзасидан айтиш жоизки, ўзига ҳайкал тиклади. Бу салмоқли асар воҳанинг қарийиб уч минг йиллик кечмишини қамрайди.Бу хилдаги китобларни ёзмоқ учун билимдан ташқари, катта қалб, юртга буюк муҳаббат бўлмоғи лозим, албатта.Дўстимизда булар жамулжам”, дея қашқадарёлик профессорга баҳо берганди.

1941 йилда туғилган бўлишига қарамай, Поён аканинг ҳаракатчанлиги, ўз устида тинимсиз ишлаши, кўплаб ёшларни ўз атрофига жипслаштириб уларнинг илмий ишларини ёқлашга, мақола, китобларини нашр этишга ёрдам бериши боис, домлани ёшларнинг севимли мураббийси, фан фидойиси деб аташ мумкин.

Ҳақиқатда ҳам, кўпчилик олимлар илмий даража, унвон олиб бўлдим, уй-жойим ,машинам бор, китобларим чиқди, энди дўстлар билан отамлашиб юрайди, дея бепарво бўлиб қолади.Ҳаттоки, ўз соҳасидаги янгиликларга, ижтимоий-сиёсий жараёнга ҳам мутлақо қизиқмай қўяди.

Иброҳим Ҳаққул ибораси билан айтганда, “илм ва китоб-қарийиб эгизак тушунча.Қанча кўп ўқилса, илм шунча чуқурлашади.Аммо ҳамиша ва ҳаммада ҳам шундай бўлавермайди. Китоб ўқиш ва китобга муносабатни жўн фаҳмлайдиган кимсалар гоҳо зўр олим деганда “иқтибос қироллари”ни назарда тутади.Бировларнинг фикр мулоҳазасини қўштирноққа олиб, қўштирноқдан чиқариш билан илм-фан олдинга силжимаслигини уларга тушунтириб бўлмайди”.

Бундай ҳолатни афсуски илму фанга хиёнат деб баҳолаш мумкин.Чунки илм билан фақат фалон ёшдан фалон ёшгача ёки илмий даража, унвонни қўлга киритгунча эмас, доимий равишда шуғулланиш, фан янгиликлари, соҳадаги, ижтимоий жараёндаги ўзгаришлардан хабардор бўлиб турмоқ лозим.Негаки, ҳадисда айтилганидек, “Бешикдан то қабргача илм изла”.

Бундан ташқари кўпчилик тадқиқотчилар ёқлаш осонроқ бўлган мавзуни илмий иш қилиб оладилар ёки Абдулла Қаҳҳор айтганидек, “Бўри тишига кислотанинг таъсири” мавзуи каби, на илму фанга, на ҳаётга фойдаси бўлмаган ишлар билан машғул бўлишади.

Фидойи олим Иброҳим Ҳаққул “Мерос ва моҳият” (Т, “Маънавият “нашриёти, 2008 йил) китобида шу мавзуда бундай ёзадилар: ”Менинг илм-фан ва олимлар тўғрисидаги тасаввурим Тошкентга келгунимга қадар (Иброҳим ака Бухоро педагогика институтини тугатиб, вилоятда бир муддат ишлагач, 1970 йилларда пойтахтга ишга келганлар-У.Б.) мутлақо бошқача эди.Йиллар ўтгани сайин хаёл ва ҳаёт, тасаввур ва ҳақиқатнинг ўртасидаги фарқ еру осмон қадар катта эканини; илм номи, олимлик унвони ила амалга ошириладиган ишлар орасида на шахс, на миллат манфаатига бир чақалик фойдаси тегмайдиган “тадқиқот”лар ҳам қанчалик кўплигини билдим.Баъзида битта ҳақиқий олим-улкан тадқиқотчи атрофида фикр-қарашлари беҳад тор ўнлаб майда, тасодифий кимсалар ғимирлаб юришига ишонч ҳосил қилдим.Уларнинг бирлари “илми ғийбат ва фитна”га моҳир бўлса, яна бошқалари “илми хусумат” пешвоси.Айримлари ўлгудай ланж ва латтачайнар бўлса, баъзилари беҳад қув ва маккордир…”.

Баъзида илмий иш қилиш ҳоҳиши бор инсонлардан шундай гап-сўзларни эшитиб қоламиз:

— Журналга мақола бермоқчи эдим, афсуски у нашр Олий аттестация комиссияси учун диссертация ҳимоя қилишда ҳисобга олинмас экан, шу сабаб ёзганимни чиқариш учун бошқа нашр ахтараяпман…

-Илмий раҳбарликка ОАК да гап-сўзи ўтадиган забардаст кишини танлашим керак…

-Бир амаллаб илмий ишимни ҳимоя қилсам бўлди, у ёғига худо пошшо…

-Мени мавзунинг қандайлиги эмас, тезроқ илмий ишни ёқлаш қизиқтиради…Афсуски, бу сингари гап-сўзларни илмий иш қилиш истаги бўлган, шу орқали бирор “ёғлироқ иш”га ўтиш ниятидаги кишилардан тез-тез эшитиш мумкин.Бундай тоифаларни фанни тараққий қилдириш, илмга ҳисса қўшиш эмас, фақат диплом қизиқтиради холос.Яна шундай тоифалар борки, ўзи танлаб олган мавзудан бошқа бирор бир нарсага қизиқмайди.Фақат бир хил мавзу атрофида мақола ёзади, китоб ўқийди.Жамиятда нима бўлаяпди, илмда қандай ўзгаришлар юз бераяпди, дунё фани, истиқболи қандай мутлақо қизиғи йўқ.Унга бир амаллаб илмий ишни ёқлаб, диплом олса бўлгани.Баъзи илмий раҳбарлар эса шогирдни “соғиб ичиш”ни яхши кўришади. Йиллаб ишни чўзиб юраверишади.Баъзилари мақолани ҳам тузук ёзаолмайдиган шогирдини ўзи ёзган, шогирдининг бақувват отаси ҳомийлигида чиқарилаётган китобга ҳаммуаллиф қилиб қўяди.

Айримлари бўлса фақат назариядан ўзича билағон , аллома.Бир танишим “….вилоят тараққиётида фермерчилик ҳаракати” (…фалон туман” мисолида…фалон йилларда)” мавзусида номзодлик ишини ёқлаганди. Аммо ўзининг фермери бирон мартаям пахта, ғалла режасини бажармаган.Оқибатда қарздор бўлиб, тугатиб юборилди.Бошқаси эса “…саноат корхоналари…ўрни ва роли…” мавзуида илмий ишини ёқлаб, кўп ўтмай бир корхонага раҳбар бўлиб ўтди.Аммо ўша корхонани бир йил ҳам тузукроқ бошқаролмай, қарзга ботириб “ўз аризасига кўра” ишдан бўшади.

…Диссертация ёқлаш ҳоҳишидагиларнинг, ҳаттоки, баъзилари, ўзи танлаган мавзу, соҳа доирасидагина фикр юритишади ёки сўраган саволингизгаям шундан келиб чиқиб жавоб беришади.Яъни уларнинг танлаган мавзуси каби фикрлаши, дунёқарашиям тор доирададир. Хуллас, бу мавзуда…мисоллар кўп ва шуларнинг ўзи бир илмий ишга тайёр мавзудир… Мен бундайларга Иброҳим Ҳаққулнинг “Мерос ва моҳият” китобидаги “Илмни ким воситаи жоҳ этар” мақоласини ўқишни тавсия этардим..

…Поён ака мутахассислигига кўра, филолог.Илмий иши ҳам шу соҳадан.Аммо профессор Равшанов яратган тарихий мавзудаги китоблар ҳар қандай етук тарихчиникиданда юксакроқ савияда.Қолаверса, домла фақат ёқлаган илмий иши мавзусида китоб, мақола ёзмайди.Поён аканинг исми-жисмига монанд, қизиқиши, танлаган мавзулариям поёнсиз.Гоҳ араблар истилоси , гоҳида Амир Темур ва темурийлар даври ҳақида, гоҳ Бухоро амирлиги, Насруллохон даври, баъзида Навоий ҳазратлари, гоҳида чор ва шўро мустамлакачилиги пайтидаги қатағон ва қирғинлар тўғрисида китоблар ёзиб чоп этдиради.

Шу боисдан Поён Равшанов учун мавзулар ҳам поёнсиз. Поён акани ана шу сабабларга кўра том маънодаги зиёли, олим деса бўлади. Аслида ҳам зиёли, илму фан ходими янгиликлардан, соҳадаги ўзгаришлар, умуман ижтимоий жараёндан хабардор, кенг дунёқарашли шахс бўлмоғи лозим. Профессор Поён Равшанов ана шундай, том маънода, зиёли, янгиликлардан, ижтимоий жараёндан хабардор, кенг дунёқарашли шахсдир.

Домланинг илмга фидойилиги шундаки, у шунча китобларим чиқди, илмий даража, унвонлар олдим, бўлар энди дея ўйламайди.Ҳамиша илму фан, ижод билан ҳам доимо шуғулланади.Ҳар доим тарихий қўлёзма, ҳужжатларни излаш, уларни ўрганиш, бошқа манбалар билан таққослаш, шулардан келиб чиқиб холис ва ҳаққоний хулоса чиқаришга ҳаракат қилади.Ҳаттоки, ўз шогирдларини ҳам шундай ишлаш тартибига чорлаб туради.

Профессор Наим Каримов ибораси билан айтганда, “бахтимизга шундай инсонлар борки, улар ҳеч нарсага қарамай, азиз умрларининг неваралар бағрида, иззат-икромда кечириши мумкин бўлган йилларини мустамлакачилик ва қатағончилик даврини ва шу мудҳиш даврнинг қурбонлари ҳаётини ўрганишга, қай бир йўл билан бўлса-да, шу қурбонларнинг унутилган номларини тиклаш ва халққа етказишга ҳаракат қилмоқдалар.Шундай фидоийи олимлардан бири Поён Равшановдир. Бу тиниб тинчимас олим қизғин илмий фаолият билан шуғулланиб, ўзбек халқи тарихининг турли даврларига бағишланган ўнлаб китоб ва рисолаларини, кўплаб илмий ва илмий-оммабоп мақолаларини эълон қилиб, мустақиллик йилларида фаолият кўрсатаётган тарихчиларнинг олдинги сафига чиқиб олди.Унинг шўро мустамлакачилиги даври тарихига, шу жумладан, сиёсий қатағон даври ва шу давр қурбонларини ўрганишга бағишланган илмий асарлари жамиятимизнинг ижтимоий, маърифий ва маънавий ҳаётида катта акс садо берди. Олимнинг ўз ватандошлари олдидаги, тарих фани олдидаги бурчини фидойилик билан ўтаётганлиги алоҳида эътиборга сазовор”.

Маълумки, истиқлолдан кейинги даврда тарихчиларга яратилган шароит, яъни турли архивларда ишлаш имконияти яратилган бўлишига қарамай, қатағон давридаги қамоқхоналар тўғрисида шу пайтгача бирон бир асар ёзилмай келинаётганди.Тўғри, андижонлик профессор Р.Шамсутдинов 2005 йилда “Репрессия” китобининг 1-жилдини “Шарқ” нашриётида чоп этдириб, собиқ иттифоқ пайтидаги ГУЛАГлар тўғрисида ғоятда қимматли маълумотлар бериб ўтганди.Шу каби Р.Шамсутдиновнинг бошқа асарларидаям қатағон даври, терговчилар қўллаган қийноқлар, қатағон давр жабрдийдалари тўғрисида тўхталиб ўтилганди.

Шу ўринда Россия ва Қозоғистонда ГУЛАГлар, ВЧК,ГПУ, ОГПУ,НКВД , Лубянка тўғрисида юзлаб китоблар, ҳужжатлар тўпламлари нашр этилганини таъкидлаб ўтмоқ керак.

Ана шу ҳолатдан воқиф олим, қолаверса мустамлакачилик даври жабрдийдаларининг руҳи поклари олдида ўзини маънан масъул зиёли деб билган Поён ака, “Қамоқ салтанати” ( “Янги аср авлоди” нашриёти, Тошкент, 2014) номли ҳужжатли роман яратди. Наим Каримов таъкидлаганларидек, “унинг сўнгги йилларда Қашқадарё вилоят архивидан машъум Давлат Сиёсий Бошқармаси (ГПУ)нинг қонли фаолиятига оид ҳужжатларни топиши шўро давлатининг хунрезлик сиёсатини мазкур вилоят мисолида, айниқса, ёрқин ва яққол кўриш имконини берди.у қоғози эскириб, ёзувлари хира тортиб кетган, ўзидан заҳарли ҳид таратаётган ҳужжатларни бирма-бир варақлаб, қунт билан ўрганиб, ўтган асрнинг 20-йилларида шўрлик қашқадарёликларнинг бошларига тушган бало-қазоларни халққа етказишга аҳд қилди”.

Асрлар давомида табаррук даргоҳ деб билинган масжид, мадрасаларнинг қамоқхоналарга айлантирилгани, у ердаги уқубатли маҳкумлар ҳаёти Поён Равшановнинг “Қамоқ салтанати” китобида батафсил тасвирланган. Айтиш мумкинки, 74 ёшга кирган, кексалигига қарамай ёшларга хос шижоат билан илм ва ижод борасида илдам қалам тебратаётган домланинг ушбу китоби ғоятда катта меҳнатлар самараси, ҳаж ибодатига мушарраф бўлган домла учун савобли ишдир.

Баъзи ўзини олим санаган дипломли бандалар борки, уларни ўқитган талабасию, туғилган қишлоқдошидан бошқа биров танимайди.Аммо Қашқадарёнинг Қамаши туманидаги Катта Дўстберди қишлоғида туғилган Поён акани бугун илмга, ижодга, китобга ихлос қўйган киши борки танийди, ҳурмат қилади.Бу чинакам олим , зиёли учун катта шарафдир.

Умрининг кексалик фаслини ана шундай изланишда ўтказаётган олимга, янада куч-қувват, соғлиқ, илм ва ижод борасидаги ишларига омад тилаган ҳолда ташаккур билдириб қоламиз.

Поён РАВШАНОВ[tahrir]

ИККИ МАҚОЛА[tahrir]

   Поён Равшан (Поён Равшанов) — 1941 йилда Қамаши тумандаги Катта Дўстберди қишлоғида туғилган. Ўрта мактабни медал билан тугаллаб, 1958 йилда Алишер Навоий номидаги Самарқанд Давлат университетининг филология факултетига ўқишга киради. 1963 йилда дорилфунунни имтиёзли диплом билан тамомлаб, Самарқанд вилояти газетасида адабий ходим бўлиб ишлайди. 1964 йилдан то бугунгача Қарши Давлат педагогика институтида фаолият кўрсатиб келади.

Поён Равшан чорак асрдан ортиқ вақт давомида Насаф ва Кеш (Шаҳрисабз) узоқ ўтмишида шаклланган адабий ҳаёт тарихини тадқиқ этган адабиётшунос олимдир. У Қашқадарё тарихига, маданияти, илм-фани ва адабий муҳитига доир бир қатор мақолалар, рисолалар муаллифи. Олимнинг «Адабий саҳифалар» (1985), «Тарих бадиияти» (1989), «Адабиёт ва таълим» (1991), «Қашқадарё тарихи (энг қадимги даврлардан ХIХ аср II ярмига қадар)» (1995) каби китобларида Қашқадарё воҳасининг тарихи ва маданий ҳаёти ўтмиши ёритилган.

Поён Равшановнинг «Алишер Навоий шажараси», «Амир Темур муҳри» мақолалари, ҳам ўқувчиларда катта қизиқиш ўйғотган эди. БуШунингдек, олимниниг бир нечата тарихга оид китоблари, жумладан, «Туркий қавмлар тарихи», «Саиднаби Қоровулбеги», «Завол», «Соҳибқирон туғилган жой ёхуд Занжирсарой қиссаси», «Ўзбекистоннинг янги тарихи» (ҳам муаллифликда) сингари асарларни чоп этилган. Олим томонидан нашрга тайёрланган Салоҳиддин Тошкандийнинг «Темурнома» асари ҳам катта қизиқиш уйғотган эди.

АМИР ТЕМУРНИНГ МУҲРИ

Улуғ Темур авлодиман,

Гар бўлсамда озари,

Табаррукдир, зиёратгоҳ

Менга онинг мозори.

Улуғбекнинг пойин излаб,

Зарафшондан ўтганман,

Самарқанднинг тарихини

Юрагимга битганман.

Мақсуд Шайхзода