Okazaki, Aichi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Okazaki
Asosiy shahar
岡崎市
Okazaki Montage.jpg
Okazaki
Bayroq
34°57′17.0″N 137°10′22.9″E / 34.954722°N 137.173028°E / 34.954722; 137.173028 G OKoordinatalari: 34°57′17.0″N 137°10′22.9″E / 34.954722°N 137.173028°E / 34.954722; 137.173028 G O
Asos solingan 315 AD
Aholisi
 (1-oktabr 2019-yil)
386 999
[[File:|290px|Okazaki xaritada]]
Okazaki
Okazaki
Okazaki MEA

Okazaki (yaponcha: 岡崎市 Okazaki-shi?) Yaponiyaning Aichi Prefekturasida joylashgan shahar. 2019-yil 1-oktyabr holatiga koʻra, shaharda 164 087 xonadonda 386 999 kishi istiqomat qiladi[1], aholi zichligi 1 km² ga 999 kishini tashkil etadi. Shaharning umumiy maydoni 387.20 km² (149.50 sq mil).

Geografiyasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Okazaki Aichi prefekturasining janubi-sharqidagi qirgʻoq tekisligida joylashgan. Joylashuviga koʻra, shimoli-sharqiy sobiq Nukata hududidagi toʻlqinli tepaliklarga qadar koʻtariladi. Shahar hududining qariyb 60 foizi oʻrmonlardan iborat boʻlib, aholi hudud boʻylab siyrak tarzda tarqalgan. 

Okazaki Tokiodan taxminan 250 milya (400 km) janubi-gʻarbda joylashgan[2].

Iqlimi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Shaharning yozi issiq va nam shuningdek nisbatan yumshoq qish bilan tavsiflangan iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi Cfa). Okazakida oʻrtacha yillik harorat 15.5 °C (59.9 °F). Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1,507.6 mm (59.35 in) eng yomgʻirli oy sentyabr bilan avgustga toʻgʻri keladi, eng yuqori harorat 27.4 °C (81.3 °F) atrofida va eng past harorat yanvarda kuzatiladi (taxminan 4.1 °C (39.4 °F)).

Okazaki (1991−2020) iqlimi
Koʻrsatkich Yan Fev Mart Apr May Iyun Iyul Avg Sen Okt Noy Dek
Oʻrtacha maksimal, °C 17,2 21,6 24,6 29,5 32,8 36,1 39,3 38,8 37,8 31,9 26,1 23,1
Oʻrtacha minimal, °C −7,6 −7,6 −4,7 −1,9 3,1 8,9 15,1 14,8 7,8 2,3 −1,7 −6,5
Manba: Japan Meteorological Agency[3][4]

Demografiyasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra[5], Okazaki aholisi soʻnggi 60 yil ichida barqaror ravishda oʻsib bordi. Aholining tez oʻsishi ishsizlik darajasining pastligini, shuningdek, Nagoya yaqinidagi arzon uy-joylar soni ortishida namoyon boʻldi. 2019-yil noyabr oyida jami aholining 12581 nafarini xorijiy fuqarolar tashkil etdi (umumiy aholining 2,92 foizi, mamlakat boʻyicha oʻrtacha 1,55 foiz). 6148 nafar xorijlik erkak va 6433 nafar xorijlik ayol boʻlib, jami 6990 oila xorijiy migrantlardir. Fuqaroligi yoʻq sifatida roʻyxatga olinganlarni ham hisobga olganda, chet el aholisi 71 millat vakillaridan iborat boʻlsa-da, yarmidan koʻpi Braziliyadan kelgan aholi hisoblanadi. Boshqa muhim xorijiy jamoalarga koreyslar, xitoylar va filippinliklar kiradi.

Aholining oʻsishi
YilAholi±%
1960186,559—    
1970219,092+17.4%
1980271,243+23.8%
1990316,334+16.6%
2000345,997+9.4%
2010373,472+7.9%

Atrofdagi munitsipalitetlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aichi prefekturasi

Shahar manzarasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Kelib chiqishi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Hozirgi Okazaki atrofidagi hudud koʻp ming yillar davomida rivojlanib kelgan. Arxeologlar Yaponiyada paleolit davriga oid qoldiqlarni topdilar. Jumladan, Jomon davriga oid eksponatlar, ayniqsa Yayoi va Kofun davrlariga oid koʻplab qoldiqlar, shuningdek, koʻplab kofun mozorlari topilgan.

Sengoku davri[tahrir | manbasini tahrirlash]

Sengoku davrida, hudud Matsudaira urugʻi tomonidan nazorat qilindi, ayrim hududlari keyinchalik Edo davrida Yaponiyaning mashhur Tokugava sulolasi tomonidan boshqarilgan.

Edo davri[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bu vaqt ichida Okazaki domeni, Okazaki atrofidagi hududni boshqarish uchun feodal xonlik tashkil etilgan va Fudai Daimyoga ishonib topshirilgan. Bir nechta kichik domenlar hozirgi shahar chegaralarida joylashgan edi, jumladan Fukozu (keyinroq Mikava-Nakajima), Okudono domeni va Nishi-Ohira domenlari. Shahar Imperator Edoni Kioto bilan bogʻlaydigan Tokaidodagi pochta stantsiyasi sifatida rivojlandi.

Meiji davri[tahrir | manbasini tahrirlash]

Meiji restavratsiyasidan soʻng, zamonaviy Okazaki shahri 1889-yil 1-oktyabrda Aichi prefekturasining Nukata tumanida zamonaviy munitsipalitetlar tizimiga asos solinishi bilan tashkil etilgan. 1914-yil 1-oktabrda Okazaki qoʻshni Hirohata shahrini oʻz hududiga qoʻshib oldi. Okazaki 1916-yil 1-iyulda rasman shahar deb eʼlon qilindi.

Shahar 1944-yilda Tonankay zilzilasidan (9 kishi halok boʻlgan) va 1945-yilda Mikava zilzilasidan (29 kishi halok boʻlgan) jiddiy zarar koʻrgan. Ikkinchi Jahon urushi paytida, 1945-yil 19-iyulda Okazaki portlashi 200 dan ortiq odamning vafotiga sabab boʻldi va shahar markazining katta qismini vayron qildi. Okazaki shahridaYaponiya Imperator Harbiy-dengiz kuchlari aerodromi joylashgan boʻlsa-da, hujumda harbiy inshootlar zarar koʻrmagan.

Zamonaviy Okazaki[tahrir | manbasini tahrirlash]

1955-yilda bir qator hudud qoʻshilishlari va konsolidatsiyalar natijasida Okazaki hududi sezilarli darajada kengaydi. Avvalgi Ivazu, Fukuoka va Yahagi shaharlari hamda Motojuku, Yamanaka, Kavay, Fujikava va Ryugai qishloqlari Okazaki tarkibiga birlashtirildi. 1959-yilgi Isevan to'foni shahar hududiga katta zarar yetkazdi va 27 nafar kishi oʻlimiga sabab boʻldi. 1962-yil 15-oktyabrda Okazaki qoʻshni Mutsumi shahrini ham oʻz hududiga qoʻshib oldi.

Okazaki 2003-yil 1-aprelda asosiy shahar deb eʼlon qilindi va prefektura hukumatining avtonomiyasi kuchaydi. 2006-yil 1-yanvarda Nukata shahri (Nukata tumanidan) Okazaki shahriga qoʻshildi.

Hukumat[tahrir | manbasini tahrirlash]

Okazaki shahar hokimiyati

Mer-kengashi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Okazaki toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va jami 37 aʼzodan iborat bir palatali qonun chiqaruvchi organi mavjud boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega.

Prefektura majlisi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Shahar Aichi Prefekturasi Assambleyasiga besh nafardan aʼzoni vakillikka nomzod qilib berishi mumkin.

Vakillar palatasi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Kokkai quyi palatasining 12-Aichi tumani tarkibiga kiradi.

Ommaviy[tahrir | manbasini tahrirlash]

Politsiya[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yongʻin oʻchirish[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Okazaki yongʻin boʻlimi
    • Okazaki-Naka yongʻin boʻlimi
    • Okazaki-Higashi yongʻin boʻlimi
    • Okazaki-Nishi yongʻin boʻlimi

Sogʻliqni saqlash[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Kasalxona
    • Aichi prefekturasi kasalxonasi
    • Okazaki shahar kasalxonasi

Pochta[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Okazaki pochta boʻlimi

Kutubxona[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Okazaki shahar kutubxonasi

Xalqaro munosabatlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Qardosh shaharlar/qardosh shaharlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Iqtisodiyot[tahrir | manbasini tahrirlash]

Okazaki shahrining markazi
Okazaki CBD

Okazaki Meiji davrida toʻqimachilik va savdo va miso ishlab chiqarish markazi sifatida qayd etilgan; zamonaviy Okazakida kimyo va mashinasozlik sanoati ham rivojlangan.

Iqtisodiyotning birlamchi sektori[tahrir | manbasini tahrirlash]

Qishloq xoʻjaligi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yaponiya qishloq xo'jaligi kooperativlari
  • JA Aichi Mikava

Oʻrmon xoʻjaligi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Oʻrmon uyushmasi
  • Okazaki oʻrmon uyushmasi

Iqtisodiyotning ikkilamchi sektori[tahrir | manbasini tahrirlash]

Bu hudud tarixan tosh tōro (yapon chiroqlari) ishlab chiqarishning asosiy markazlaridan biri boʻlgan. U yerdagi anʼanaviy toshtaroshlik 1979-yilda hukumat tomonidan yapon hunarmandchiligi sifatida roʻyxatga olingan[7][8].

Iqtisodiyotning uchinchi sektori[tahrir | manbasini tahrirlash]

Savdo markazi
  • APiTA Okazaki-Kita
  • Æon Mall Okazaki
  • Æon Town Okazaki-Miai
  • Com Town
  • EruEru shahri
  • Luvit bogʻi
  • Okazaki CIBICO
  • Oto daryo boʻyidagi teras
  • Resupa
  • Qanot shaharchasi

Taʼlim[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aichi Sangyo universiteti

Universitetlar va kollejlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Boshlangʻich va oʻrta maktablar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Okazakida shahar hukumati tomonidan boshqariladigan 48 ta davlat boshlangʻich maktabi va 21 ta davlat oʻrta maktabi va bitta xususiy oʻrta maktab mavjud. Shaharda Aichi prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan yettita davlat oʻrta maktabi va toʻrtta xususiy oʻrta maktab, jumladan Hikarigaoka qizlar oʻrta maktabi mavjud. Prefekturada shuningdek, nogironlar uchun toʻrtta maxsus taʼlim maktabi va milliy hukumat bitta maxsus taʼlim maktabini boshqaradi.

Ilgari shaharda Escola San Paulo, Braziliya xalqaro maktabi joylashgan.[9]

Transporti[tahrir | manbasini tahrirlash]

Temir yoʻl[tahrir | manbasini tahrirlash]

Tezyurar temir yoʻl[tahrir | manbasini tahrirlash]

Tokaydo Shinkansen Okazaki shahar chegarasidan oʻtadi, lekin toʻxtamaydi. Eng yaqin Shinkansen stantsiyalari — Toyohashi, Mikawa-Anjō va Nagoya.; JR logo (central).svgMarkaziy Yaponiya temir yoʻl kompaniyasi

Yoʻllar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Magistral yoʻllar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • E1 Tōmei Expressway (Osiyo avtomobil yoʻllari tarmogʻi AH1)
  • E1A Shin-Tomei tez yoʻli

Yaponiya milliy marshruti[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Milliy marshrut 1
  • Milliy marshrut  248
  • Milliy marshrut 301
  • Milliy marshrut 473

Mahalliy diqqatga sazovor joylar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Okazaki qal’asi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Okazaki qal’asi dastlab 1455-yilda qurilgan. 1524-yilda Matsudaira urugʻi tomonidan bosib olingan (va, ehtimol, daryoning narigi tomonidan koʻchirilgan), qal’a Tokugava Ieyasu bilan bogʻliq boʻlib qolmoqda, garchi ikkinchisi 1590-yilda Edoga koʻchirilgan boʻlsa ham. Edo davrida u Okazaki domenining qarorgohi boʻlib xizmat qilgan va Meiji qayta tiklanishigacha shaharda hukmronlik qilgan.

Mushakbozlik[tahrir | manbasini tahrirlash]

Okazaki oʻzining mushakbozliklari bilan mashhur. Tokugava syogunati Okazaki viloyatidan tashqarida porox ishlab chiqarishni chekladi (bir nechta istisnolardan tashqari). Hozirgi kunda ham Yaponiyadagi salyutlarning 70 % dan ortigʻi shu yerda ishlab chiqariladi. Har yili avgust oyining birinchi shanbasida Okazaki qal’asi atrofidagi hududiga Yaponiyaning turli burchaklaridan odamlar mushakbozlik festivalini koʻrish uchun tashrif buyuradilar.

Hatcho miso[tahrir | manbasini tahrirlash]

Xatcho miso (八丁味噌) — soya hosilini bugʻlash (qaynatish oʻrniga), soʻngra kamida 2 yil davomida 3 tonna mahsulotni ehtiyotkorlik bilan yigʻilgan daryo toshlari ogʻirligi ostida sadr bochkalarida pishitish orqali tayyorlangan quyuq miso pastasi. Yahagi daryosi yaqinida Okazaki qal’asidan 8 chō (hatcho yoki taxminan 900 m) gʻarbda joylashgan boʻlib, ikkita 8 cho miso kompaniyasi mavjud. Ular 1337-yilda faoliyatini boshlagan Maruya[10] va Kakukyu[11] korxonalaridir.

Qadimgi kafelli binolar qadumiy tarixga ega va Kaku korxonasi 18 avloddan beri oilaviy biznes sifatida faoliyat yuritib kelmoqda. Bu Yaponiyadagi eng mashhur miso ishlab chiqaruvchilardan biri boʻlib, imperator oshxonasini miso bilan taʼminlash bilan shugʻullanish barobarida, ularning misosi sogʻliq uchun foydali oziq-ovqat sifatida ham mashhur. 2006-yil NHK telekanalida namoyish etilgan ertalabki drama seriali Junjo Kirari (Yorqin begunohlik) ham asosan Hatcho miso maydonlarida va uning atrofida suratga olingan. Ekskursiyalar har 30 daqiqada uyushtiriladi va tashrifchilarga bepul namunalar taqdim etiladi. Hatcho misoning sogʻliq bilan aloqador xususiyatlari shunchalik kattaki, u radiatsiyadan shikoyat qilganlarnini davolashda va shu singari nur bilan bogʻliq kasalliklarni oldini olishda ahamiyatli boʻlgani uchun Chernobil halokatdan keyin ukrain xalqiga yordam sifatida yuborilgan.

Takisan[tahrir | manbasini tahrirlash]

Takisan-ji buddistlar ibodatxonasi (VII asr) Yaponiyaning bir qancha muhim madaniy obektlarini oʻz ichiga oluvchi maydon hududi hisoblanadi. Asosiy zal Kamakura davriga tegishli boʻlib, u yerda har yili fevral oyining yangi yil taqvimi boshi hisoblangan shanba kuni tashkil etiladigan olov festivali oʻtkaziladi. Oʻziga xos Sanmon darvozasi va undagi tasvir muhim madaniy obektlar sifatida roʻyxatga olingan. Ibodatxonaga tutash boʻlgan Takisan Toshō-gu va Sinto ziyoratgohi 1646-yilda Tokugava Iemitsu tomonidan qurilgan.

Madaniyat[tahrir | manbasini tahrirlash]

Til[tahrir | manbasini tahrirlash]

Mahalliy Mikava lahjasi zamonaviy standart yapon tilidan umuman farq qilmaydi deb hisoblansa-da, ayrim oʻziga xos farqlar ham uchraydi. Boshqa tomondan qaraganda, Mikava lahjasi Nagoya lahjasi va Aychining gʻarbiy hududlarida isteqomat qiluvchi aholi shevasi bilan solishtirganda sezilarli farqlarga ega, bu yerda Nagoya lahjasi (Ovari-ben nomi bilan ham tanilgan, Ovari Nagoya viloyatining qadimiy nomi) anʼanaviy dialektdir.

Soʻnggi oʻn yilliklarda Okazaki va uning atrofidagi shaharlarga (ayniqsa avtotransport sanoatida ishlash uchun) koʻplab odamlar koʻchib oʻtmoqda va ommaviy axborot vositalari mahalliy lahjaga taʼsir koʻrsata boshlagan, natijada kundalik hayotda koʻproq odamlar faqatgina standart yapon tilidangina foydalanmoqdalar.

Okazakining taniqli odamlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Okazaki City official statistics (yaponcha)
  2. "Keita Takenami Kentucky new home for Toyota official" (Archive). Cincinnati Enquirer. Sunday January 12, 1997. Retrieved on August 15, 2014.
  3. „ja:観測史上1~10位の値(年間を通じての値)“. JMA. Qaraldi: 13-aprel 2022-yil.
  4. „ja:気象庁 / 平年値(年・月ごとの値)“. JMA. Qaraldi: 13-aprel 2022-yil.
  5. Okazaki population statistics
  6. 6,0 6,1 „International Exchange“. List of Affiliation Partners within Prefectures. Council of Local Authorities for International Relations (CLAIR). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21-noyabr 2015-yil.
  7. „Kogei Japan“.
  8. „Okazaki Stonemasonry | Aichi Prefectural Government Official Site“.
  9. " Escolas Brasileiras Homologadas no Japão" (Archive).
  10. http://www.8miso.co.jp/english.html Arxivlandi 31-mart 2022-yil Wayback Machine saytida. Maruya
  11. http://www.kakukyu.jp/global/english.asp Kakukyu

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]