Merkuriy

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Merkuriy Merkuriy astronomik ramzi
Mercury in color - Prockter07.jpg
Merkuriy (MESSENGER surati)
Mehvar tasnifi
O'rtacha radius69 816 927 km
Ekssentrisiteti0,20530294
Aylanish davri 87,969 sutka
Sinodik davri115,88 sutka
Eng kichik orbital tezligi38.86 km/s
O'rtacha orbital tezligi47.87 km/s
Eng katta orbital tezligi58.98 km/s
Chekinish3,38°
Tabiiy yo'ldoshlar soni0
Fizik tasnif
Ekvatorining diametri4879.4 km
Maydoni7.5×107 km2
Massasi3.302×1023 kg
O'rtacha zichlik5.427 g/sm3
tortish kuchi3.701 m/s2
Aylanish davri-58.6462 sutka
Ekliptikaga og'ish burchagi0.01°
Albedo0,10-0.12
Ikkinchi kosmik tezlik4,25 km/s
Sirtidagi Harorat
min.*o'rta.maks.
90 K340 K700 K
(*Minimal harorat bulut qatlamining eng ustiga oid.)
Atmosfera tasnifi
Atmosfera bosimiJuda past
Kaliy31,7 %
Natriy24,9 %
A Kislorod9,5 %
Argon7 %
Geliy5,9 %
M Kislorod5,6 %
Azot5,2 %
Karbon dioksidi3,6 %
Suv3,4 %
Vodorod3,2 %

Merkuriy, Utorud - Quyosh sistemasidagi Quyoshga eng yaqin sayyora. Merkuriy Quyosh chiqishi oldidan va botgandan soʻng uning yaqinida koʻrinadi. Merkuriyning diametri 4865 km; massasi 3,304–1023 kg; Oʻrtacha zichligi 5,52 g/sm3. Merkuriyning Quyoshdan oʻrtacha uzoqligi 0,387 astronomik birlikka (58 mln. km), Quyosh atrofidagi ekssentrisiteti ye=0,206 ga teng Merkuriyning Quyosh atrofida aylanish davri 88 sutka. Orbital harakatining tezligi 47,9 km/sek. M. satxida ikkinchi kosmik tezlik 4,3 km/sek, koʻrinma sferik albedosi Ak=0,058. Quyoshdan oʻrtacha uzoklikdagi temperaturasi; Quyosh zenit da boʻlganda T=618 K; nadirda esa G<250 K. Quyoshdan eng uzok, masofada boʻlganda yorugʻligi —0,3 dan + 0,6 gacha yulduz kattaligida. Merkuriy Quyoshdan 28° uzoqlashgani uchun uni kuzatish qiyin, shuning uchun kechki payt yoki erta tongda kuzatiladi. Bu vaqtda Merkuriy fazasi deyarli 90° ga teng boʻlib, kuzatuvchiga uning yoritilgai yarim doirasi koʻrinadi. Yuzasida qora, oqish dogʻlar va kucheiz atmosfera (SO, O, O2) borligi aniqlangan. Atmosfera tarkibida azot N, va argon Ag boʻlishi mumkin. Merkuriyning tabiiy yoʻldoshi mavjud emas.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Quyosh tizimiQuyosh
Solar system.png
Sayyoralar: Merkuriy | Venera | Yer | Mars | Yupiter | Saturn | Uran | Neptun
Karlik sayyoralar: Serera | Pluton | Xaron | Erida
Asteroidlar kamari | Kometalar | Kuiper kamari | Oort buluti

Shuningdek: Tabiiy yoʻldoshlar | Oy