Albedo

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Albedo (lot. albedo — oqlik) — 1) jism sirtidan qaytgan nur energiyasi miqdorining shu sirtga tushayotgan nur energiyasi miqdoriga nisbati. A. jism-ning nur qaytarish qobiliyatini ifo-dalaydi. Tushayotgan energiyani batamom qaytaruvchi sirt va mutlaq (absolyut) oq jismning A.si birga, mutlaq qora jism-ning A.si nolga teng . Real jismlarning A.si nol bilan bir orasida yotadi. Atmos-ferasi bor kosmik jismlarning A.si ancha katta bo‘ladi. Oy va Merkuriyning A.si 0,07; Veneraniki 0,59; Yerniki 0,45; Marsniki 0,15; Yupiterniki 0,56; Sa-turnniki 0,63; Uranniki 0,63; Neptun-niki 0,73 va h.k. 2) q.x.da A. haqidagi ma’lumotlar ekinzorlarning radiatsion rejimini o‘rganish uchun zarur. Xususan, o‘simlikka yutiladigan qisqa to‘lqinli radiatsiya miqdori va fotosintez jara-yonlari A. qiymatiga bog‘-q. A. qiymati kattalashgan sari yutilayotgan radiatsi-370yaning miqdori kamaya boradi. A.ning yillik o‘zgarishi yer to‘shama sirti-ning o‘zgarishiga bog‘liq. A.ning o‘rtacha qiymatlari: bo‘z tuproq, lyoss — 30—33%, gil (soz)li cho‘l — 30%, o‘t qoplami — 20—25%, bedazor — 19—22%, qovun polizi — 23—25% va h.k. Q.x. ekinla-ri (g‘alla, g‘o‘za) va yaylovlar holatini ularning nur qaytarish qobiliyati kat-taligi va qaytgan (akslangan) radi-atsiyaning yorqinlik koeffitsiyentiga qarab miqdoriy baholash usuli ishlab chiqilgan. Bu usul hosil to‘planishining agrometeorologik sharoitlarni baholash uchun ekinzorlar holatini aviakuzatish ishlarida qo‘llaniladi.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil