Albedo

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Albedo (lot. albedo – oqlik) – 1) jism sirtidan qaytgan nur energiyasi miqdorining shu sirtga tushayotgan nur energiyasi miqdoriga nisbati. A. jismning nur qaytarish qobiliyatini ifodalaydi. Tushayotgan energiyani batamom qaytaruvchi sirt va mutlaq (absolyut) oq jismning A.si birga, mutlaq qora jismning A.si nolga teng. Real jismlarning A.si nol bilan bir orasida yotadi. Atmos-ferasi bor kosmik jismlarning A.si ancha katta bo‘ladi. Oy va Merkuriyning A.si 0,07; Veneraniki 0,59; Yerniki 0,45; Marsniki 0,15; Yupiterniki 0,56; Sa-turnniki 0,63; Uranniki 0,63; Neptunniki 0,73 va hokazo 2) qishloq xoʻjaligida A. haqidagi ma’lumotlar ekinzorlarning radiatsion rejimini o‘rganish uchun zarur. Xususan, o‘simlikka yutiladigan qisqa to‘lqinli radiatsiya miqdori va fotosintez jara-yonlari A. qiymatiga bog‘-q. A. qiymati kattalashgan sari yutilayotgan radiatsi-370yaning miqdori kamaya boradi. A.ning yillik o‘zgarishi yer to‘shama sirtining o‘zgarishiga bog‘liq. A.ning o‘rtacha qiymatlari: bo‘z tuproq, lyoss – 30–33%, gil (soz)li cho‘l – 30%, o‘t qoplami – 20–25%, bedazor – 19–22%, qovun polizi – 23–25% va hokazo Albedo ekinlari (g‘alla, g‘o‘za) va yaylovlar holatini ularning nur qaytarish qobiliyati kat-taligi va qaytgan (akslangan) radi-atsiyaning yorqinlik koeffitsiyentiga qarab miqdoriy baholash usuli ishlab chiqilgan. Bu usul hosil to‘planishining agrometeorologik sharoitlarni baholash uchun ekinzorlar holatini aviakuzatish ishlarida qo‘llaniladi.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil