Panjakent

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Shahar
Panjakent
toj. Панҷакент
Mamlakat Tojikiston
Viloyat Sugʻd viloyati
Tuman Panjakent tumani
Koordinatalari 39°30′11″N 67°36′54″E / 39.50306°N 67.61500°E / 39.50306; 67.61500Koordinatalari: 39°30′11″N 67°36′54″E / 39.50306°N 67.61500°E / 39.50306; 67.61500
Ilk eslatilishi mil. av. V
Qachondan beri shahar 1953
Markazi balandligi 900 m
Rasmiy tili tojikcha
Aholisi 40 000 [1]
Milliy tarkibi tojiklar, oʻzbeklar
Vaqt mintaqasi UTC+5
Telefon kodi +992 3475
Pochta indeksi 735500
Avtomobil kodi 02РТ
Rasmiy sayti http://www.sugd.tj
Panjakent (Tojikiston)
Panjakent  toj. Панҷакент

Panjakent, Panjikent (sugʻ. pncyknδh[2], toj. Панҷакент, диал. Панҷакат, fors. پنجيكند) — Tojikistonning Sugʻd viloyatidagi shahar (1953-yilacha shaharcha). Zarafshon daryosi vodiysida, Samarqanddan 68 km janubi-sharqda joylashgan. Panjakent tumanining maʼmuriy markazi. Aholisi 40 ming kishiga yaqin (2013).

Sanoati[tahrir]

Oltin ruda kombinati, oziq-ovqat (vino, sut, tamaki-fermentatsiya, konserva zavodlari, goʻsht, sholi-un kombinattlari) sanoati mavjud. Tarix-oʻlkashunoslik muzeyi, pedagogika bilim yurti bor.

Tarixiy obidalari[tahrir]

Hozirgi Panjakentdan 1,5 km janubi-sharqda qadimgi Panjakent shahri harobalari joylashgan. Uning maydoni 13,5 ga, shahriston, koʻhandiz, rabod va qabristondan iborat. Panjakentni 1938—40 yillarda arxeolog V. R. Cheylitko tekshirgan. Shahar harobalarini muntazam oʻrganishni A. Yu. Yakubovskiy 1946-yildan boshlab berdi, 1953-yildan tekshirish ishlarini A.M.Belenitskiy davom ettirdi. Shahristondan koʻp koʻcha tarmoqlari, Xom gʻisht va paxsadan qurilgan 2 qavatli ayvonli turar joy binolari, hunarmandchilik ustaxonalari va doʻkonlar qoldigʻi topildi. Shaxriston markazida 5—7-asrlarga oid ibodatxona koʻrinishida 2 ta bino boʻlgan. Shahar devoridan gʻarbda uch qavat istehkom bilan oʻralgan koʻhandiz joylashgan. Shahardan sharqsa esa 2 qavat uyli hovlilar (chorbogʻlar) boʻlgan. Koʻxandizda qamal vaqtida yashashga moʻljallangan mustahkam minora (donjon) va hokim saroyi joylashgan. Arxeologik qazishlar jarayonida Panjakentdan bir necha ming jez va kumush tanga topilgan. Bulardan Panjakentda zarb qilingan sugʻd tangalari alohida qimmatga ega. Sopol parchalariga sugʻd tilida va kamdan-kam arab tilida tush-siyoxda yozuvlar bitilgan. Kupchiligi yongʻin paytida kuyib ketgan sopol haykallar, oʻyib ishlangan yogʻoch shakllar, shuningdek, har xil mazmundagi manzaralar tasviri va naqshgul solingan yogʻoch gʻoʻlalar topildi. Ayniqsa, devorlarga ishlangan rasmlarda — oqsuyaklar bazmlari, diniy marosimlar, ov, janglar manzaralari va mifologik shakllar tasvirlangan. Shahar 5—8-asr oʻrtalarida ravnaq topgan, 8-asr 1-choragida shaharni arab bosqinchilari vayron qilgan. 8-asr 2-yarmida Panjakent butunlay harobaga aylanib, aholi yashamagan. Qadimgi Panjakent asosida muzey qoʻriqxona tashkil etilgan.[3]

Adabiyot[tahrir]

  • Якубовский А. Ю., Древний Панджиканд, в сборнике: По следам древних культур, М., 1951
  • Беленицкий А. М., Распопова В. И., Древний Пенджикент, Душанбе, 1971
  • Беленицкий А. М., Монументальное искусство Пенджикента. Живопись. Скульптура, М., 1973

Manbalar[tahrir]

Havolalar[tahrir]