Eshak

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Eshakotlar urugʻining toq tuyoqli sut emizuvchilar kenja urugʻi (Asinus)ga mansub hayvon. 5—6 ming yil avval dastlab qadimiy Misrda xonakilashtirilgan. Jahon boʻyicha boqiladigan E.lar soni 43,4 mln. boshni tashkil etadi. Misr, Efiopiya, Nigeriya, Braziliya, Eron, Pokiston, Ispaniya va boshqalar mamlakatlarda koʻp boqiladi. Somali, Efiopiyada tarqalgan, boʻyi 100—120 sm li Afrika yovvoyi E.i (Equus asinus) xonaki E.larning urugʻboshi hisoblanadi. Xonaki E.lar 2 zot guruhini tashkil qiladi: Afrika va Osiyo (jumladan, Qozogʻiston, Oʻrta Osiyo, Kavkaz)da tarqalgan mayda jaydari hamda Xitoy (Shandun provinsiyasi)da tarqalgan yirik E.lar — zd zotdor E.lari (boʻyi otlar kabi 145—160 sm). Bulardan, asosan, Yevropaning jan.dagi va Amerika mamlakatlarida yirik xachirlar olish uchun foydalaniladi. E.lar qulogʻi uzunligi, tuyogʻi torligi, dumi ingichka, kalta va faqat uchida uzun juni borligi bilan otlardan farq qiladi. Jaydari zot E.lar tuzilishi pishiq, boʻyi oʻrtacha 100 sm atrofida, tanasi ingichkaroq, boshi katta, quloqlari uzun, boʻini toʻgʻri, kalta, tik oʻsib chiqqan kalta yoli bor, beli toʻgʻri, koʻkragi tor, sagʻrisi qisqa, tusi kulrang , ovqat va joy tanlamaydi, ishga chidamli, yuqumli kasalliklarga chalinmaydi. Togʻli r-nlardagi yurish qiyin boʻlgan joylarda, choʻlyaylovlarda minish va yuk tashish uchun foydalaniladi. E. 70—80 kg , aravaga qoʻshilganda 2,5 t gacha yuk tashiydi. Jaydari E.lar har xil oʻtoʻlanlar, xashak, arpa, zd zotlari esa pichan, kuchli va sersuv ozuqalardan iborat toʻla ratsion bilan boqiladi. 18—30 yil yashaydi, xoʻtiklar 2 yoshidan boshlab qochiriladi, boʻgʻozlik davri oʻrtacha 380 kun, 2 yoshidan xoʻjalik ishlarida foydalanish mumkin.

Adabiyot[tahrir]

  • Lakoza I.M., Shchekin V.A., Verblyudovodstva i osnovm oslovodstvo i muloproizvodstva, M., 1964.

Abdusattor Amirov.