Tikuvchilik

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Tikuvchilik — kasbhunar turi; kiyimkechak: koʻrpatoʻshak va boshqa buyumlarni tikish kasbi. T. vositalari, material va texnikasi turli davrlarda turli xalklarning moddiy va madaniy saviyasi, ikGʻshm sharoiti, ehtiyoj va imkoniyatlari, urfodatlari zaminida taraniy etgan (q. Kiyim). Arxeologik qazishlar natijasida jaxrnning turli mamlakatlari hududidan topilgan T. vositalari, kiyimkechak va uyroʻzgʻor buyumlari bu kayebning barcha xalqlarda qadimdan mavjudligi, oʻziga xos taraqqiyot bosqichlarini oʻtaganligini koʻrsatadi. T. buyumlari dehqonchilik bilan shugʻullanadigan xalklarda koʻproq oʻsimlik tolalaridan toʻqilgan gazlamalardan, chorvador xalklarda aksariyat jun gazlama va teridan tikilgan.

19-a.gacha barcha xalklarda, jumladan, Oʻrta Osiyo xalqlarida ham T. ishlari qoʻlda bajarilgan. Baʼzi sohalarda bu kasb namunalari yuksak sanʼat darajasiga koʻtarilgan (mas., gulkoʻrpa, zarbof toʻn, choyshab, jiyak va h.k.). Turli davrlarda T.dan mustaqil kasb sifatida etikdoʻzlik, mahsidoʻzlik, poʻstindoʻzlik, doʻppidoʻzlik, kashtadoʻzlik, gilamchshshk va boshqa koʻplab kasb turlari ajralib chiqqan. 19-a. 2yarmidan Yevropa mamlakatlarida T.da maxsus tikuv mashinalari keng qoʻllanila boshladi, keyin boshqa hududlarga, shu jumladan, Oʻzbekistonga ham tarqaldi (q. Tiku v mashinasi). T. taraqqiyotining hamma davrlarida bichiqchilik uning ajralmas qismi boʻlgan. Oʻrta Osiyoda, shu jumladan, Oʻzbekistonda T. hunarmandchilikdan yengil sanoatning yirik tarmogʻiga aylandi. Zamonaviy texnika bilan uskunalangan korxonalar tashkil etildi, mahalliy tikuvchi, kosib va boshqa hunarmandlar T.ning yangi texnikasini oʻzlashtirdilar (q. Yengil sanoat).