Saudiya riali

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
rial
Saudiya riali
SaudiArabiaP6-1Riyal-LAH1379(1961)-donatedth b.jpg
ISO 4217: SAR
Davlat nomi: Saudiya Arabiston
Simvol: SR

Saudiya riali yoki riyali (arabcha: ريال سعوديSaudiya Arabistoni Podsholigining pul birligi. Bir rial 20 kurush (qurush) yoki 100 halolga teng.

Muomalada nominaldagi tangalar: 1, 5, 10, 25, 50, 100 halol, 1, 2 rial va 5, 10, 50, 100, 500 riallik banknotalar mavjud. Yangi nashr 2016-yilda boʻlib oʻtdi.

Tangalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

1928-yilgacha Mariya Tereza talerlari va ingliz oltin suverenlari muomalada edi. Kumush rial 1928-yildan (19,96 g sof kumush) zarb qilinib kelinmoqda, 1936-yildan beri rial tarkibidagi kumush miqdori 10,69 g ni tashkil etgan.1960-yilgacha rial 22 ga, keyinchalik 20 kurushga boʻlingan[1]. 1952-yil 22-oktabrda Saudiya Arabistonining milliy oltin tangasi chiqarila boshlandi — Saudiya oltin suvereni tarkibi ingliz suvereniga (7,98805 g oltin) teng[2][3]. Ayni paytda (2009-yil dekabr) tangalar kundalik hayotda kam qoʻllaniladi — doʻkonlardagi kassalarda xaridlarning umumiy miqdori rialgacha yaxlitlanadi.

Banknotalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Birinchi Saudiya banknotlari 1952-yilda ziyoratchilar uchun daromad sifatida 10 rial nominalida chiqarilgan[4]. Keyinchalik 1 va 5 rial nominalidagi banknotalar muomalaga kirdi. Keyingi yillarda beshta masala bor edi. Har bir yangi banknotda davlatning yangi saylangan qiroli tasvirlangan[5].

Birinchi banknotalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

1953-1956-yilgi toʻplamlar
Tasvirlar Denominatsiya
(rial)
Oʻlchamlari
(mm)
Asosiy
ranglar
Tavsif yillar
ozod qilish
Old tomoni Orqa tomon Old tomoni Orqa tomon Suv belgisi
SaudiArabiaP2-1Riyal-1956-donatedgs f.jpg SaudiArabiaP2-1Riyal-1956-donatedgs b.jpg 1 127×72 jigarrang
qizil
Suvaysh kanali Saudiya Arabistoni gerbi 1956-yil
SaudiArabiaP3-5Riyals-AH1373(1954)-donatedgs f.jpg SaudiArabiaP3-5Riyals-AH1373(1954)-donatedgs b.jpg 5 156×66 koʻk kema kema 1954-yil
SaudiArabiaP1-10Riyals-(1953)-donatedcz f.jpg SaudiArabiaP1-10Riyals-(1953)-donatedcz b.jpg 10 138×66 yashil Saudiya Arabistoni gerbi Banknotning oltin tayanchi haqida arab, urdu, fors, turk va malay tillarida maʼlumot 1953-yil
SaudiArabiaP4-10Riyals-1954-donated f.jpg SaudiArabiaP4-10Riyals-1954-donated b.jpg 10 173×78 yashil kema Saudiya Arabistoni gerbi, nominal 1954-yil
Rasm shkalasi millimetr uchun 1,0 piksel.

1961-yilgi toʻplam[tahrir | manbasini tahrirlash]

1961-yilgi toʻplam
Tasvirlar Denominatsiya
(rial)
Oʻlchamlari
(mm)
Asosiy
ranglar
Tavsif
Old tomoni Orqa tomon Old tomoni Orqa tomon Suv belgisi
SaudiArabiaP6-1Riyal-LAH1379(1961)-donatedth f.jpg SaudiArabiaP6-1Riyal-LAH1379(1961)-donatedth b.jpg 1 128x62 jigarrang Arafat togʻi Saudiya Arabistoni gerbi Saudiya Arabistoni gerbi
SaudiArabiaP7b-5Riyals-1961-donated f.jpg SaudiArabiaP7b-5Riyals-1961-donated b.jpg 5 157×66 Moviy Masmak qal’asi
SaudiArabiaP8b-10Riyals-AH1379(1961)-donatedth f.jpg SaudiArabiaP8b-10Riyals-AH1379(1961)-donatedth b.jpg 10 165×70 Yashil Jidda porti ikkita kema bilan
SaudiArabiaP9a-50Riyals-LAH1379(1961)-donatedth f.jpg SaudiArabiaP9a-50Riyals-LAH1379(1961)-donatedth b.jpg 50 170×78 Pushti Neft minorasi
SaudiArabiaP10a-100Riyals-LAH1379(1961)-donatedgs f.jpg SaudiArabiaP10a-100Riyals-LAH1379(1961)-donatedgs b.jpg 100 176×86 Qizil Saudiya Arabistoni majlisi oldidagi maydon
Rasm shkalasi millimetr uchun 1,0 piksel.

1966-yilgi toʻplam[tahrir | manbasini tahrirlash]

1966-yilgi toʻplam
Tasvirlar Denominatsiya
(rial)
Oʻlchamlari
(mm)
Asosiy
ranglar
Tavsif
Old tomoni Orqa tomon Old tomoni Orqa tomon Suv belgisi
SaudiArabiaP11a-1Riyal-(1966)-donatedth f.jpg SaudiArabiaP11a-1Riyal-(1966)-donatedth b.jpg 1 128x62 binafsha Jiddadagi Saudiya Arabistoni Tashqi ishlar vazirligi binosi Saudiya Arabistoni gerbi Saudiya Arabistoni gerbi
SaudiArabiaP12a-5Riyals-(1966)-donatedth f.jpg SaudiArabiaP12a-5Riyals-(1966)-donatedth b.jpg 5 146x66 Yashil Dammamdagi aeroport Dammamdagi dengiz porti Saudiya Arabistoni gerbi
SaudiArabiaP13-10Riyals-(1966)-donatedth f.jpg SaudiArabiaP13-10Riyals-(1966)-donatedth b.jpg 10 158×70 Kulrang Al Haram masjidi Masjid yaqinidagi ustunlar Saudiya Arabistoni gerbi
SaudiArabiaP14a-50Riyals-(1966)-donatedth f.jpg SaudiArabiaP14a-50Riyals-(1966)-donatedth b.jpg 50 170×78 jigarrang Saudiya Arabistoni gerbi Ferma Saudiya Arabistoni gerbi
SaudiArabiaP15a-100Riyals-(1966)-donatedth f.jpg SaudiArabiaP15a-100Riyals-(1966)-donatedth b.jpg 100 176×82 Qizil Qirollik saroyi Neft sanoati Saudiya Arabistoni gerbi
Rasm shkalasi millimetr uchun 1,0 piksel.

Faysal davri[tahrir | manbasini tahrirlash]

1976-yilgi toʻplam
Tasvirlar Denominatsiya
(rial)
Oʻlchamlari
(mm)
Asosiy
ranglar
Tavsif
Old tomoni Orqa tomon Old tomoni Orqa tomon Suv belgisi
SaudiArabiaP16-1Riyal-AH1379-(1977) f.jpg SaudiArabiaP16-1Riyal-AH1379-(1977) b.jpg 1 130×65 jigarrang qirol Faysal II portreti,
Jabal al-Nor togʻi
Lockheed L-1011 TriStar
Dahran aeroporti
Qirol Faysal II portreti
SaudiArabiaP17a-5Riyals-(1977)-donatedth f.jpg SaudiArabiaP17a-5Riyals-(1977)-donatedth b.jpg 5 152×70 yashil qirol Faysal II portreti,
sugʻorish kanali
Jizandagi gidroelektr toʻgʻoni Qirol Faysal II portreti
SaudiArabiaP18-10Riyals-(1977)-donatedth f.jpg SaudiArabiaP18-10Riyals-(1977)-donatedth b.jpg 10 164×74 qizil -
binafsha
qirol Faysal II portreti,
neft platformasi
Neftni qayta ishlash zavodi Qirol Faysal II portreti
SaudiArabiaP19-50Riyals-AH1379(1976) f.jpg SaudiArabiaP19-50Riyals-AH1379(1976) b.jpg 50 176×76 toʻq yashil,
jigarrang
qirol Faysal II portreti,
Masjid an-Nabaviy
Masjid an-Nabaviy Qirol Faysal II portreti
SaudiArabiaP20-100Riyals-(1976)-donatedth f.jpg SaudiArabiaP20-100Riyals-(1976)-donatedth b.jpg 100 182×86 koʻk qirol Abdulaziz portreti,
Al-Haram masjidi
Al-Haram masjidi Qirol Faysal II portreti
Rasm shkalasi millimetr uchun 1,0 piksel.

Fahd davri[tahrir | manbasini tahrirlash]

1983-1984-yillar toʻplami
Tasvirlar Denominatsiya
(rial)
Oʻlchamlari
(mm)
Asosiy
ranglar
Tavsif
Old tomoni Orqa tomon Old tomoni Orqa tomon Suv belgisi
SaudiArabiaP21b-1Riyal-(1984)-donatedth f.jpg SaudiArabiaP21b-1Riyal-(1984)-donatedth b.jpg 1 134×62 Qaymoqrang Fahd va qadimiy tanga Gullar qirol Abdulaziz II portreti
SaudiArabiaP22b-5Riyals-(1983)-donatedth f.jpg SaudiArabiaP22b-5Riyals-(1983)-donatedth b.jpg 5 145×66 siyohrang Fahd kema oldida Neftni qayta ishlash zavodi qirol Abdulaziz II portreti
SaudiArabiaP23b-10Riyals-(1983)-donatedth f.jpg SaudiArabiaP23b-10Riyals-(1983)-donatedth b.jpg 10 150×68 sariq Fahd qal’a oldida palma daraxtlari qirol Abdulaziz II portreti
SaudiArabiaP24b-50Riyals-(1983)-donatedth f.jpg SaudiArabiaP24b-50Riyals-(1983)-donatedth b.jpg 50 155×70 Yashil Fahd, chapda — Qoya gumbazi Al-Aqso masjidi qirol Abdulaziz II portreti
SaudiArabiaP25-100Riyals-(1984)-donatedth f.jpg SaudiArabiaP25-100Riyals-(1984)-donatedth b.jpg 100 160×72 Moviy, qaymoqrang Muhammad paygʻambar masjidining bir qismi fonida Fahd Muhammad paygʻambar masjidi qirol Abdulaziz II portreti
SaudiArabiaP26b-500Riyals-LAH1379(1983)-donatedth f.jpg SaudiArabiaP26b-500Riyals-LAH1379(1983)-donatedth b.jpg 500 166×74 binafsha Podshoh Abdulaziz, Kaʼba Al Haram masjidi qirol Abdulaziz II portreti
Rasm shkalasi millimetr uchun 1,0 piksel.

Abdulloh davri[tahrir | manbasini tahrirlash]

2007-yil may oyida Saudiya Arabistoni yangi pul emissiyasini amalga oshiradi. Banknotalar 1, 5, 10, 50, 100 va 500 rial nominallarida chiqariladi. Banknotlarga qirol Abdullohning portreti joylashtirilgan. Biroq 500 riallik eski banknot o‘zgarishsiz qoladi. Yangi pullar muomalaga kiritilishi bilan eski qogʻoz pullar muomaladan chiqarilgan[6].

2007-yilgi toʻplam[7]
Rasm Denominatsiyasi (rial) Oʻlchamlari (mm) Asosiy ranglar Tavsif Ishlab chiqarilish sanasi Belgisi
Old yuzi Orqa tomoni
[1] 1 133x63 och yashil VII asr oltin dinori; Abdulloh bin Abdulaziz Al Saud Markaziy bank binosi 2007 -yil 31-dekabr Qirol Abdulla, nominal
[2] 5 145x66 binafsha neftni qayta ishlash zavodi; Abdulloh bin Abdulaziz Al Saud Al Jubail portidagi tanker va neft terminali 2007-yil iyul Qirol Abdulla, nominal
[3] 10 150x68 jigarrang Al Moraba qirollik saroyi; Abdulloh bin Abdulaziz Al Saud Abdulaziz tarixiy markazi 2007-yil iyul Qirol Abdulla, nominal
[4] 50 155x70 toʻq yashil Quddusdagi Qoya gumbazi; Abdulloh bin Abdulaziz Al Saud Quddusdagi Al-Aqso masjidi 2007-yil 21-may Qirol Abdulla, nominal
[5] 100 160x72 Qizil Masjid an-Nabaviy masjidining yashil gumbazi; Abdulloh bin Abdulaziz Al Saud Masjid an-Nabaviy 2007-yil 21-may Qirol Abdulla, nominal
[6] 500 166x74 Moviy Makkadagi Kaʼba; Abdul Aziz ibn Abdurahmon Al Saud Makkadagi Al-Haram masjidi 2007-yil sentyabr Qirol Abdulla, nominal

Salmon davri[tahrir | manbasini tahrirlash]

2016-yil 26-dekabr kuni Saudiya Arabistoni Markaziy banki qirol Salmon bin Abdulaziz as-Saud tasvirlangan banknotlarning yangi seriyasini chiqardi. Banknotlarning nominallari 2007-yil seriyasidagi nominallar bilan bir xil, 1 rial nominalining yoʻqligi bundan mustasno. 500 riallik banknotada Saudiya Arabistoni asoschisi Abdul-Aziz ibn Abdurrahmon as-Saud tasvirlangan. 2020-yil 4-oktabrda G20 ga aʼzo boʻlganlik uchun 5 riallik birinchi polimer banknot, shuningdek, 20 rial muomalaga chiqarildi[8]. 2021-yil 25-aprelda „Vision 2030“ dasturi ishga tushirilganining besh yilligi munosabati bilan 200 rial nominalli banknotalar muomalaga chiqarildi.

2016-yilgi toʻplam[9]
Rasm Denominatsiyasi (rial) Olchamlari (mm) Asosiy ranglar Tavsif Ishlab chiqarilish sanasi Belgisi
Old yuzi Teskari
[7] [8] 5 145×66 binafsha Rub al-Xali choʻlidagi neftni qayta ishlash zavodi; Qirol Salmon Gullar 2016-yil 26-dekabr Qirol Salmon, nominal
[9] 5 26-oktyabr, 2020-yil Saudiya Arabistoni gerbi
[10] [11] 10 150×68 jigarrang qal’a; Qirol Salmon Ar-Riyod panoramasi 2016-yil 26-dekabr Qirol Salmon, mazhab
[12] 20 150×68 binafsha Qirol Salmon G20 aʼzo davlatlar bilan jahon xaritasi 2016-yil 26-dekabr Qirol Salmon, nominal
[13] [14] 50 155×70 Yashil Quddusdagi Qoya gumbazi; Qirol Salmon Al-Aqsa masjidi, Quddus 2016-yil 26-dekabr Qirol Salmon, nominal
[15] [16] 100 160×72 Qizil Masjid an-Nabaviyning yashil gumbazi, Madina ; Qirol Salmon Masjid an-Nabaviy 2016-yil 26-dekabr qirol Salmon, nominal
[17] [18] 500 166×74 Moviy Kaʼba, Makka; Abdul Aziz ibn Abdurahmon Al Saud Al-Haram masjidi, Makka 2016-yil 26-dekabr Qirol Salmon, nominal

Valyuta kursi rejimi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Milliy valyuta kursini ushlab turish uchun Saudiya Arabistoni Valyuta kengashi rejimidan foydalanadi, bu rejimda rial kursi 3,75:1 nisbatda AQSH dollariga bogʻlangan[10]. Banklardagi valyuta kurslari rasmiy kurslardan juda oz farq qiladi: sotib olish uchun 3,74 va sotish uchun taxminan 3,77[11]. 2007-yil sentyabr oyida mamlakat oʻz valyutasini dollarga bogʻlashdan voz kechish niyatida ekanligi eʼlon qilindi[12]. Lekin bu amalga oshmadi.

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. „Нумизматический словарь“. 26-may 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-aprel 2008-yil.
  2. „Нумизматический словарь“. 16-noyabr 2007-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-aprel 2008-yil.
  3. „Риял“. 16-mart 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 9-aprel 2008-yil.
  4. „Currencies“. 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 28-aprel 2008-yil.
  5. V Saudovskoy Aravii poyavyatsya novie dengi[sayt ishlamaydi]Andoza:Недоступная ссылка
  6. „Саудовская Аравия выпускает новые банкноты“. 3-mart 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-aprel 2008-yil.
  7. „The Fifth Issue“. Saudi Central Bank. 25-fevral 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-fevral 2021-yil.
  8. „Sama Introduces The Five Riyal Denomination Made Of Polymer ... And It Will Start Circulating On October 5th“. 8-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-fevral 2021-yil.
  9. „Sixth Issue“. Saudi Arabian Monetary Authority. 1-mart 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-fevral 2021-yil.
  10. „SAUDI ARABIA. Staff Report for the 2011 Article IV Consultation“ (en). International Monetary Fund. 14-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-fevral 2021-yil.
  11. „Главная страница сайта Al-Rajhi банка с курсами обмена валют“. 29-noyabr 2009-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 1-dekabr 2009-yil.
  12. Saudovskaya Araviya namerena otkazatsya ot privyazki svoey valyuti k dollaruAndoza:Недоступная ссылка