Omon Matjon

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Omon Matjon
Tavalludi 14-fevral 1943-yil
Vafoti 29-oktabr 2020-yil(2020-10-29)
(77 yoshda)
Toshkent
Fuqaroligi Oʻzbekiston
Mukofotlari Oʻzbekiston xalq shoiri (medali).jpgMehnat shuhrati ordeniAndoza:Hamza nomidagi Oʻzbekiston davlat mukofoti

Hayoti[tahrir | manbasini tahrirlash]

Omon Matjon (taxallusi; asl ism-sharifi Matchonov Omon) — Oʻzbekiston xalq shoiri (1993). 1943-yilning 14-fevralida Xorazm viloyatining Yangibozor tumanida tug'ilgan. Samarqand davlat universitetining filologiya fakultetini tugatgan (1969).

Shoir 2020-yilning 29-oktabrida Toshkent shahrida vafot etdi[1].

Faoliyati[tahrir | manbasini tahrirlash]

Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyotida muharrir, boʻlim mudiri (1969-85), "Yoshlik" jurnalida bosh muharrir (1985-91), Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devonida masʼul xodim (1991—94), Oʻzbekiston Respublikasi Davlat matbuot qoʻmitasida rais oʻrinbosari (1994—99), "Choʻlpon" nashriyotida direktor (1999—2001), 2001-yildan "Gulxan" jurnalida bosh muharriri kabi lavozimlarda faoliyat yuritgan.

Ijodi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Sheʼrlari 1965-yildan boshlab eʼlon qilina boshlagan. Shoirning "Karvon qoʻngʻirogʻi" (1973), "Quyosh soati" (1974), "Yonayotgan daraxt" (1977), "Yarador chaqmoq" (1977), "Seni yaxshi koʻraman" (1981), "Daraxtlar va giyohlar" (1984), "Oʻrtamizda birgina olma" (1990), "Odamning soyasi quyoshga tushdi" (1991), "Qush yoʻli" (1993), "Iymon yogʻdusi" (1994), "Ardaxiva" (2000), "Xoja Ahror ziyoratlari" (2002) va boshqa sheʼriy asarlarida voqelikni nozik his etgan holda badiiy ifodalash, muayyan hodisadan favqulodda falsafiy xulosalar chiqarish, oʻzi tugʻilib oʻsgan muhit koloritiga mos ifodalar topish tamoyili ustu-vorlik qiladi. Omon Matjon lirik sheʼrlar bilan birga lirik qissa va dramatik doston janrlarida ham ijod qilib, Xorazm xalq afsonalarining oʻziga xos badiiy talqini — "Haqqush qichqirigʻi" (40 afsona, 1979) sheʼrlar kitobini, istiqlol arafasidagi shoʻrolar mamlakati hayotining ziddiyatli manzaralari va jarohatlari tasviriga bagʻishlangan "Gaplashadigan vaqtlar" (1986) qissasini, shuningdek, oʻzbek xalqining Xorazmdan chiqqan buyuk siymolari haqidagi dramatik dostonlari ("Pahlavon Mahmud", 1975; "Beruniy", 1977 va boshqalar) ni yaratgan. "Ming bir yogʻdu" (1982) asari Navoiy "Xamsa"si taʼsirida yozilgan. Omon Matjon bu asarlarida oʻtmishda yashab ijod qilgan oʻlmas siymolar hayoti va hozirgi davr muammolarini tasvirlashda liro-epik sheʼriyat imkoniyatlaridan mahorat bilan foydalangan. Oʻzbek sheʼriyatiga Xorazm shevasiga xos leksik unsurlar va musiqiy ohanglarni olib kirgan, lirik sheʼriyatni epik sheʼriyat unsurlari bilan boyitgan.

Mukofotlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

O'zbekiston xalq shoiri (1993)

Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1989)[2].

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]