Musojon Saidjonov

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Musojon Yoʻldoshevich Saidjonov (1893, Buxoro 1937.25.10, Toshkent) — Buxoroda jadidchilik harakatining namoyandasi, maʼrifatparvar, tarixchi olim, prof. (1935). Buxorodagi Mir Arab madrasasida tahsil koʻrgan. Kogondagi rus-tuzem maktabini tugatgan (1908). 1913 yildan Yosh buxoroliklar partiyasi safida. Kolesov voqeasidan keyin Buxoroni tark etgan. Toshkentda oʻqituvchilar institutini tugatgach, Xoʻjandda muallimlik qilgan va teatr toʻgaraklarida qatnashgan. Buxoro Xalq Sovet Respublikasi (BXSR) tuzilgach, S. oziq-ovqat noziri (1920 y. sent. — 1921 y. mart), iqtisodiyot noziri muovini (1921 y. mart — avg .), davlat nazorati noziri (1921 y. okt. 1922 y. yanvar), CHK (Favqulodda komissiya) raisi (1921 y. avg . — sent.), moliya noziri (1922 y. fevral— aprel), Xalq Xoʻjalik Oliy Kengashi raisi muovini (1922 y. okt. — 1923), maorif noziri (1923 y. iyun — 1924). Buxorolik talabalarni Germaniyaga oʻqishga yuborish tashabbuskorlaridan biri. "Milliy ittihod" tashkiloti faoliyatida qatnashib, A. Z. Validiy bilan yaqin aloqada boʻlgan. S. Buxoro ilmiy jamiyatini tuzish (1921) da faol qatnashgan va BXSR da maorif muassasalarini tashkil qilish, meʼmoriy obidalarni muhofazalash, tarixiy qoʻlyozmalarni toʻplab, ularni tartibga solish, xalq ogʻzaki ijodi namunalarini toʻplash kabi ishlarda jonbozlik koʻrsatgan. Oʻzbekiston tarixiy yodgorliklarini muhofaza qilish qoʻmitasi raisi, uning Samarqand boʻlimi ilmiy xodimi (1925— 36). S. oʻzbek olimlaridan birinchi boʻlib sharqshunoslarning Leningradda boʻlgan 3-kongressi (1935)da qatnashgan va Koʻchkunchixon maqbarasi haqida ilmiy maʼruza kilgan. Ilmiy faoliyati uchun olimga professor unvoni berilgan. "Shahrisabz meʼmoriy yodgorliklari tarixi", "Samarqandning meʼmoriy yodgorliklari", "Shayx Sayfiddin Boharziyning vaqfnomasi" nomli asarlar muallifi. S. oʻzbek davlatchiligi tarixi masalalarini xolis tadqiq qilgani, madaniy merosga hurmat bilan yondoshgani, "Milliy ittihod" tashkiloti faoliyatiga katnashgani uchun sovet rejimi tomonidan Samarqandda qamoqqa olingan (1937 y. 13 aprel) va otib tashlangan. 1965 y. 2 dek.da oklangan.

Adabiyot[tahrir]

  • Xoʻjayev F., Buxoro inqilobining tarixiga materiallar, T., 1997; Oʻzbekistonning yangi tarixi, 2 kitob [Oʻzbekiston sovet mustamlakachiligi davrida], T., 2000.

Qahramon Rajabov, Kamol Rahmonov.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil