Musaxxir al-bilod

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Musaxxir al-bilod (“Mamlakatlarni bo‘ysundiruvchi”) nomli tarixiy asar, muallifi Muhammadyor ibn Arab Qattagʻondir.

Uning hayoti va ilmiy-adabiy faoliyatiga oid ma’lumotlar kam. U XVI asrning ikkinchi yarmi va XVII asr boshlarida yashab o‘tgan Shayboniy Abdullaxon soniy va Ashtarxoniylardan Boqi Muhammadxon (1603—1606)ning xizmatida bo'lgan.

“Musaxxir ul-bilod” Shayboniylar sulolasining Abulxayrxondan boshlab shajarasi bayoni bo'lib, Movauronahrning XV— XVI asrlardagi tarixini o‘rganishda muhim qo‘llanmalardan biri hisoblanadi. Asar 1610-yil atrofida yozilgan. Kitob tarkibi m uqaddim a va olti bobdan iborat. Kitob Abulxayrxonning o‘g‘li va taxt vorisi Shoh Bugog‘ Sulton, uning o‘g‘illari Shayboniyxon va Mahmud Sulton ham da ularning avlodi tarixini o‘z ichiga oladi. Ikkinchi bobda Ko‘chkunchixon (Ko‘chumxon) tarixi bayon etilgan. Uchinchi bobda Suyunchxojaxon va uning Toshkent hamda Turkistonda hukm ronlik qilgan avlodi tarixi keltirilgan. Tortinchi bobda xoja Muhammadxon va uning Movarounnahrda podshohlik qilgan avlodi tarixi keltirilgan. Beshinchi bob Abdulmo‘minxonning taxtga o‘tirishi (1598) va qisqa hukmronligi haqida. Oltinchi bobda Buxoroning diqqatga sazovor joylari, muallif bilan zamondosh boʻlgan va Buxoroda istiqomat qilgan shayxlar, olim lar va shoirlar haqida qisqacha ma’lumot beriladi. “Musaxxir ul-bilod” kam o'rganilgan, qo‘lyozma nusxalari ham kam.

Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Madraimov, Abdumajid. Manbashunoslik: Bakalavriatning tarix yo'nalishi talabalari uchun darslik. A. Madraimov, G. Fuzailova. Т.: O'zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2008.