Interyer

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Bu maqola vikilashtirilishi kerak.

nothumb

Iltimos, bu maqolani Vikipediya qoida va yoʻllanmalariga muvofiq tartibga keltiring.


Interyer (frans. interieur — ichki) — 1) meʼmorlikda — bino va in-shoot (turar joy, jamoat va sanoat)larning badiiy bezatilgan va jihozlangan ichkari qismi. Vazifasiga koʻra, I.ning meʼmoriy yechimi (koʻrinishi, hajmi, shakli, bezaklari va b.)ga, jihozlar xususiyati (mebel jihozlari va b.)ga, binoning qanday maqsadga moʻljallanganligiga, oʻzaro mos mujas-somotda yaratilishiga bogʻliq (qarang Sito-rai Mohi Xosa, Navoiy teatri, Xalqlar doʻstligi saroyi, Oliy mazklis binosi I.lari).

2) rangtasvir janri, 17-asrda golland va flamand rangtasvirida, 19-asrda Rossiyada taraqqiy etgan. Oʻzbek rangtasvirida I. maishiy-tarixiy janrdagi asarlarning ajralmas qismi sifatida namoyon boʻladi. [1]

Interyer (fr. in-térieur lot. in-terior — ichki-ko’rinish, antonim fr. ex-térieur, lot. exterior - tashqi-ko’rinish) — Tasviriy san’atda interyer mustaqil janr sifatida mavjuddir. Tarixiy, maishiy va zamonaviy mavzudagi badiiy asarlarda interyer fon tariqasida ham ishlatilishi mumkin.

Interyer holati orqali xonadon sohibining didi haqida, yoki zavod sexini jixozlaganiga qarab ilmiy taraqqiyot holati haqida xulosa chiqarishimiz mumkin.

Uyni eshik derazalarning shakli, hajmi, devor va shift, polni bezagi va uy jihozlarining bezagi tasviri orqali qaysi davrga mansubligini bilib olishimiz mumkin.

Teatrdagi interyer har tomonlama ichki jihozlari bilan estetik jihatdan zavod sexidan farq qiladi.

Zavodning metall qo’yish sexini ko’z oldimizga keltiraylik.

Katta sex poliga yotqizilgan katta hajmdagi plitalar, relsda harakat qilayoggan og’ir kranlar, kumushsimon tutun orasidan sexga tushayotgan sun’iy yorug’ yonidagi metall pishiriq, qozondan ko’rinayoggan qizil lava va ko’k tutun kabi holati o’zini hayotiy go’zalligi bilan rassomni beixtiyor o’ziga tortadi.

Interter janrida hayotning turli bosqichlarida ko’plab rassomlar ijod qilishgan ularning asalari orqali o’sha davrdagi qishloq uylari, cherkov, xonani, saroylarni ichki interyerlari orqali qanday holatda bo’lganini bilamiz. Ko’plab shunday realistik san’at asarlarida yozuvchi olimlarning, jamoat arboblarining xonalari tasvirlangan.

Rassomlardan A. Venetsianovnining, «A.Nekrasov portreti»dagi interer, I. Kramskoyning «Arka tagidagi xona», I.Repining «L. Tolstoy ish ustida» tasvirlangan ishlarini aytib o’tishimiz mumkin.

I. Repining «Kutmagan edilar» kartinasidagi intererda XIX asrning 80-yillari ilg’or ziyolilarning tipik turmush tarzi ko’rsatilgan.

Natyurmortga nisbatan interyerda chiziq va havo perspektivasining hamma qonunlariga rioya qilinadi. Bu tasvirchini tartibga soladi. Xonani ichki ko’rinishi natyurmortga nisbatan, har xil balandlikda va masofada joylashgan ko’p predmetlar gorizontal pol va vertikal devor teksligida joylashgani bilan farq qiladi (mebel, deraza, kartina). Interyer kompozitsiyasiga xonaning, predmetning konstrkutsiyasi perspektiva qisqarishi ta’sir ko’rsatadi. Shu bilan bir qatorda soya – yorug’ sharoitlariga qarab tus va «kontrast» rang yechimi ustida mashg’ulot bajariladi.

Interyerda odam figurasi ishtirokisiz ham mavzuni chuqur ifoda etish mumkin. Misol uchun «Maktab kutubxonasi», «Sport zali» kabi kompozitsiya mavzulari bo’lishi mumkin. Undan tashqari «Rassom ustaxonasi», «Buvim xujrasi», «Mashina sozlovchi ustaxona» kabi mavzular yakunlovchi vazifa sifatida berilishi mumkin.

Har ikkalasida ham dastlab interyerdagi mavjud predmetlarni sinchiklab o’rganib, xomaki chizg’i lavhalar bajarib, interyer kompozitsiyasini tuzish maqsadga muvofiqdir.

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil