Arxeologik madaniyat

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Arxeologik madaniyat – o‘ziga xos etn. xususiyatlari bilan ajra-lib turadigan muayyan davrga va hududga doir arxeologik yodgorliklar birligi. Ayrim yoki bir qancha belgilarga, xusu-san, sopol buyumlarning shakli, naqshi, marhumlarni dafn etish tartibi, mehnat qurollari, uy-ro‘zg‘or anjomlari va boshqa ga ko‘ra belgilanadi. Yodgorliklar qayerdan topilsa, shu joyning nomi bilan yuriti-ladi (mas, Krvunchi madaniyati). Arxeologik madaniyatni o‘rganish bilan ba’zan biror kabila yoki xalqning muayyan tarixiy davrdagi ishlab chiqarish kuchlari va munosabatlarining dara-jasi hamda ularda sodir bo‘ltan ayrim o‘zgarishlar aniqlab olinadi. Ba’zi Arxeologik madaniyat tarixiy manbalardan ma’lum bo‘lgan mashhur qabilalarga tegishli bo‘lib chiqadi (mas, Kushon madaniya-ti qadimgi kushonlarga tegishli). Moddiy madaniyat elementlaridagi o‘xshashlik hamma vaqt ham aholining etnik va ke-lib chiqish birligini ifodalayvermay-di, chunki bir-biriga yaqin ijtimoiy va geografik sharoitda hamda ibtidoiy texnika davrida qabilalar hayoti va ma-daniyatida o‘xshashliklar bo‘lishi mum-kin. Bundan tashqari, madaniyatning ay-rim elementlari shu madaniyatni yaratgan xalq yoki qabilalarning bir joydan ik-kinchi joyga ko‘chishi natijasida boshqa qabila yoki xalqlarga o‘tishi mumkin. Arxeologik madaniyatni o‘rganish yozma tarixiy maibalar paydo bo‘lmasdan oldin yashagan qabila va xalqlarning tarixini yozish uchun imko-niyat yaratib beradi.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil