Andromeda tumanligi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Andromeda tumanligi - biz-ga eng yaqin spiral galaktika M 31 ning nomi. Galaktikamiz bilan turdosh, lekin ikkisi ham bir xil spiral sinfga kiri-shi to‘la hal etilmagan. Andromeda tumanligi o‘lchamlari 517va tuzilishi u qaysi diapazonda kuza-tilganiga keskin bog‘liq. Optik dia-pazondagisi diametri 74 kpk. Massasi Galaktikamiz massasidan deyarli 1,5 marta katta. Mutlaq kattaligi — 22. Kosmik teleskoplar yordamida unda 100 ga yaqin rentgen manbalar borligi topil-gan. Ularning ko‘pchiligi Andromeda tumanligi ning yadro va tekislik tashkil etuvchi qismidan o‘rin olgan. Uning tarkibida kamida 30000 ta planetar tumanliklar, 400 ta sharsimon to‘dalar, mingga yaqin tarqoq yulduz to‘dalari bo‘lib, bugun qator gaz — chang bulutlari, yulduzlarning tug‘ilish o‘choqlari, "yangi yulduzlar", sefeidlar kuzatilmoqda. Andromeda tumanligi yaqinida 7 ta uning yo‘ldosh — galaktikalari aniq topilgan. Ular asosan elliptik va turli mitti ga-laktikalardir. Andromeda tumanligi , bizning Galaktika va ular atrofida yana 30 ga yaqin galak-tikalar fizik va dinamik bog‘langan mahalliy guruhni tashkil etadi. Andromeda tumanligi haqida birinchi bor arab falakiyotshu-nosi Al-So‘fi (9-a.) yozib o‘tgan, chunki u oddiy ko‘zga ravshan kichik bulut tarzida ko‘rinadi.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil