Tomoq og'rig'i

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish

Andoza:Симптом Tomoq og'rig'i tomoqdagi og'riq, qichishish yoki tirnash xususiyati bo'lib, ko'pincha yutish bilan kuchayadi [1] . Bu odatda o'tkir faringit ( tomoq orqasining yallig'lanishi ) [2], odatda o'tkir respirator virusli infektsiyalar, laringit, tonzillit (bodomsimon bezlarning yallig'lanishi), streptokokk mononukleoz yoki yuqumli kasalliklarning alomati bo'lgan umumiy simptomdir. Bu boshqa sabablarga ham bog'liq bo'lishi mumkin, jumladan, tutun (ayniqsa, chekish ), gastroezofagial reflyuks kasalligida oshqozon kislotasi va allergiya kabi tomoqni tirnash xususiyati beruvchi moddalarga ta'sir qilish natijasida vujudga keladi [3] .

Viruslar odatda tomoq og'rig'iga sabab bo'lganligi sababli, ko'p hollarda antibiotiklar talab qilinmaydi, tomoq og'rig'i bundan mustasno albatta [4] . Streptokokk faringit simptomlar majmui va ular uchun tayinlangan tezkor test bilan tashxis qilinadi, ijobiy test [5] bo'lsa, antibiotiklar kursi bilan davolanadi. Asosiy simptomatik davolash og'riqni kamaytirishdir [6] .

Tomoq og'rig'i bo'yicha klinik ko'rsatmalarning asosiy maqsadi streptokokk faringit yoki boshqa bakterial infektsiyalarning asoratlarni chastotasi bilan kasallanishini qayd etish va antibiotiklardan foydalanishni tartibga solish, ko'plab ko'rsatmalar hozirgi ma'lumotlarga moslashtirilmagandir. Ko'pgina klinik ko'rsatmalar odatda simptomatik davolash uchun tavsiyalar bermaydi. [7] .

Terminologiya[tahrir | manbasini tahrirlash]

"Tomoq og'rig'i" tomoqning biron bir qismidagi og'riqni anglatadi hisoblanadi [8] . Bu atama ko'pincha tomoq og'rig'i uchun tibbiy atama bo'lgan faringit bilan sinonim sifatida ishlatiladi [5], aslida tomoq og'rig'i faringit [2] va uning asosiy belgisi [9] natijasidir, lekin simptom bo'lishi mumkin. boshqa shartlar. Misol uchun, agar bodomsimon bezlar asosan yallig'langan bo'lsa, unda bunday yallig'lanish tonzillit deb ataladi , tonzillitning alomati ham tomoq og'rig'i bo'lishi mumkin [10] .

Differensial diagnostika[tahrir | manbasini tahrirlash]

Tomoq og'rig'i odatda tirnash xususiyati yoki yallig'lanish tufayli yuzaga keladi. Eng ko'p uchraydigan sabab (80% hollarda) o'tkir virusli faringit (tomoqning virusli infektsiyasi) [8] . 20-30% hollarda tomoq og'rig'iga qanday virus sabab bo'lganini virusologik laboratoriya yordamida ham aniqlash mumkin emas [11] . Boshqa sabablarga boshqa infektsiyalar (odatda streptokokk faringit ), travma va o'smalar kiradi. [8] .Streptokokk faringitida tomoq og'rig'i og'ir bo'lishi mumkin va uzoq vaqt davom etishi mumkin [12] . Bolalarda streptokokk faringit tomoq og'rig'i holatlarining 37% ga sabab bo'ladi .[13] Gastroezofagial reflyuks kasalligi (kislota reflyuksi) oshqozon kislotasi tomoqqa qaytib, u erda ham og'riq keltirishi mumkin [14] .

Davolash uchun tavsiya[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aksariyat hollarda minimal yoki umuman davolash talab etilmaydi. Biroq, tomoq og'rig'i epiglottit (epiglottisning yallig'lanishi) va faringeal xo'ppoz [15] kabi jiddiy kasalliklar bilan bog'liq bo'lishi mumkin.

Steroid bo'lmagan yallig'lanishga qarshi dorilar va paratsetamol (atsetaminofen) [16] [17] kabi analjeziklar tomoq og'rig'ini engillashtirishda yordam beradi, ammo ular cheklangan ta'sirga ega va ba'zan zararli bo'lishi mumkin [6] . Mayo Klinikasi sho'r iliq suv bilan chayqashni va ovoz tellarini dam olishni tavsiya qiladi. Faol davolashsiz semptomlar odatda ikki dan etti kungacha davom etadi [18] .

Tomoq og'rig'ini iliq sho'r suv bilan yuvish, ko'p miqdorda suv ichish, salqin yoki yumshoq ovqatlar iste'mol qilish, chekishdan voz kechish, shu jumladan passiv chekish, muz kublari, popsiclelar yoki konfetlarni so'rish orqali o'z-o'zidan xalos bo'lish mumkin, ammo yosh bolalar buni qilmasliklari kerak. rezorbsiya uchun qattiq narsa berilishi mumkin, chunki ular bo'g'ilib qolishi mumkin [12] .

Juda issiq ichimliklar ichishdan saqlanish bo'yicha tavsiyalar mavjud, ular iliq yoki sovuq holatda ichish bilan cheklanish lozim[3] . Bir tadqiqot shuni ko'rsatadiki, sovuq yoki gripp uchun issiq ichimliklar ichish yarim soatgacha davom etishi mumkin bo'lgan tomoq og'rig'idan tezda xalos bo'lishni ta'minlaydi, ammo tadqiqot juda ko'p cheklovlarga ega edi. Umuman olganda, bemorning xohishiga va unga berilgan yengillikka qarab sovuq yoki issiq bo'lishi mumkin bo'lgan mo'l-ko'l ichimlik tavsiya etiladi [19] .

Epidemiologiya[tahrir | manbasini tahrirlash]

Amerika Qo'shma Shtatlarda tomoq shikoyatlari uchun yiliga taxminan 2,4 million favqulodda yordam bo'limiga tashrif buyuriladi [8] .

Eslatmalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Mayo Clinic Staff. „Sore throat - Symptoms and causes“ (en). Mayo Clinic (10-iyun 2021-yil). 3-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-fevral 2022-yil.
  2. 2,0 2,1 Pharyngitis. https://www.aafp.org/afp/2004/0315/p1465.html. 
  3. 3,0 3,1 „Sore throat causes and treatments“ (en). www.nhsinform.scot (28-oktabr 2021-yil). 7-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-fevral 2022-yil.
  4. CDC. „Suffering from a sore throat?“ (en). Centers for Disease Control and Prevention (3-yanvar 2022-yil). 1-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-fevral 2022-yil.
  5. 5,0 5,1 Wendy Stead. „Patient education: Sore throat in adults (Beyond the Basics)“ (en). www.uptodate.com. UpToDate (1-yanvar 2022-yil). 14-iyun 2021-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-fevral 2022-yil.
  6. 6,0 6,1 Corticosteroids for treatment of sore throat: systematic review and meta-analysis of randomised trials. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28931508/. 
  7. Worldwide comparison of treatment guidelines for sore throat. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/ijcp.13879. 
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Marx, John Rosen's emergency medicine: concepts and clinical practice 7th edition. — Philadelphia, PA: Mosby/Elsevier, 2010. — С. Chapter 30. — ISBN 978-0-323-05472-0
  9. „Pharyngitis - sore throat“ (en). MedlinePlus. 2-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-fevral 2022-yil.
  10. „Tonsillitis“ (en). MedlinePlus. 7-fevral 2022-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-fevral 2022-yil.
  11. „Дифференциальная диагностика болей в горле“. cyberleninka.ru. 9-oktabr 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 7-oktabr 2020-yil.
  12. 12,0 12,1 „Sore throat“ (en). Health A to Z. U. K. National Health Service (18-oktabr 2017-yil). 29-iyun 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-avgust 2020-yil.
  13. Prevalence of streptococcal pharyngitis and streptococcal carriage in children: a meta-analysis. 
  14. „Sore Throat and Other Throat Problems-Topic Overview“. 11-noyabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 24-dekabr 2015-yil.
  15. Berkowitz’s Pediatrics: A Primary Care Approach, 5th Edition Copyright © 2014 American Academy of Pediatrics p.473
  16. How effective are treatments other than antibiotics for acute sore throat?. 
  17. Corticosteroids as standalone or add-on treatment for sore throat. 
  18. Duration of symptoms of respiratory tract infections in children: systematic review. 
  19. „Hot drinks ease cold and flu“ (en). Behind the Headlines. U. K. National Health Service (3-oktabr 2018-yil). 8-avgust 2020-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 8-avgust 2020-yil.