Qalʼaliqir

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Qalʼaliqir — qadimiy Xorazm hududidagi shahar xarobasi (miloddan avvalgi 64-asrlar). Toshhovuz viloyati (Turkmaniston) hududida, qadimiy Chirmonyop kanali boʻylarida joylashgan. 1939 yil S.GT. Tolstov tomonidan tadqiq etilgan. 1950 yilda Xorazm arxeologiyaetnografiya ekspeditsiyasi tomonidan qayta tadqiq qilingan. 1953 va 1958 yilda Yu.A.Rappoport rahbarligida tekshiruv ishlari olib borilgan. Q. 2 ta yirik shahar xarobasi (qarang1 va QN)dan iborat. Q.1 toʻgʻri toʻrtburchaksimon shaklda, hajmi 1100×700 m. Q.P esa uchburchaksimon (tepalik shakliga koʻra) boʻlib, maydoni 1000×400 m. Shahar xarobalarining ichki yuzasida madaniy qatlam mutlaqo uchramaydi. Bu joy chorva saqlanadigan qoʻra vazifasini oʻtagan (qarang Var). Shahar aholisi mudofaa devoriga joylashgan usti gumbaz bilan yopilgan yoʻlaksimon tor xonalarda yashaganlar. Q.da 2 ta parallel ichki yoʻlaksimon turar joy xonalari topilgan. Q.ning boshqa qismida turar joylar aniqlanmagan. Shim. devor oldidagi koʻp xonali bino dafn inshooti — "oʻliklar uyi" boʻlib, unda loydan yasalgan katta idishlarda (ossuariylar) mayyitlarning suyaklari saqlangan. Avestoda xuddi Q.dagi kabi yoʻlaksimon turar joylar, kvadrat shakldagi varlar haqida aytib oʻtilgan.