Oʻtkir tonzillit

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Oʻtkir tonzillit
Pos strep.JPG
Bodomsimon bezlarning oʻtkir tonzillitda zararlanishi
KXK-10 J03.0
KXK-9 034.0
DiseasesDB 12507
MedlinePlus 000639
eMedicine med/1811 
Ikki tomonli lakunar oʻtkir tonzillit

Oʻtkir tonzillit (koʻproq soʻzlashuvda „Angina“ (lot. angina — bo‘g‘ilish)) — tanglay murtak bezlarining yalliglanishi bilan kechadigan o‘tkir infeksion kasallik; ko‘proq streptokokk, stafilokokk va boshqa mikroblar qo‘zg‘atadi. Ular halqumga aksari oʻtkir tonzillit bo‘lgan bemor foydalangan uy-ro‘zg‘or buyumlari (mas, yuvilmagan idish-tovoq va boshqalar)dan tushadi. Ko‘pincha halqumda bo‘ladigan va odatda kasallik qo‘zg‘atmaydigan mikroblar ayrim noxush omillar taʼsirida, mas, kishi sovqotganda yoki harorat o‘zgarganda kasallik qo‘zg‘atishi mumkin. Baʼzan oyoqning ho‘l bo‘lishi, muzqaymoq yeyish, sovuq suv ichish, muzdek suvda cho‘milish va boshqa hollarda oʻtkir tonzillit bilan og‘rish kuzatiladi. Halqumga muntazam tushib turadigan tutun, chang, spirtli ichimliklar, shuningdek burun orqali nafas olishni qiyinlashtiradigan adenoidlar va burun-halqumning boshqa kasalliklari oʻtkir tonzillitga sabab bo‘lishi mumkin. Burun va yondosh bo‘shliqlarining yallig‘lanishi (mas, gaymorit), shuningdek og‘iz bo‘shlig‘idagi yiringli yallig‘lanishlar (chirigan tishlar) ham oʻtkir tonzillitga sabab bo‘ladi. Kasallik to‘satdan boshlanadi. Bemorda madorsizlik, bosh og‘rig‘i, tomoq qaqrab og‘rishi, achishishi, yutinganda og‘riq kuzatiladi. Harorat ko‘tariladi (38—41°); 476murtak bezlari qizarib, ular yuzasida yiringli karash paydo bo‘ladi. Oʻtkir tonzillit bilan tez-tez og‘rish natijasida murtak bezlari surunkali yallig‘lanadigan bo‘lib qoladi. Oʻtkir tonzillitning kataral, follikulyar, yiringli va boshqa xillari farq qilinadi. Mahalliy (peritonzillyar abssess, o‘rta quloqning o‘tkir yallig‘lanishi) va umumiy (bo‘g‘imlar, yurak, buyrakning zararlanishi) asoratlar qoldirishi mumkin. Vrach ko‘rsatmalarini bekamu-ko‘st bajarish tez sog‘ayib ketishga imkon beradi va asoratlar avj olishiga yo‘l qo‘ymaydi.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.