Muqova

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Muqova — kitob, albom, jurnal, daftar va shahrik.ni yaxlit qilib biriktirib turuvchi ustki qismi. M.da nashrning nomi, mualliflari yoziladi, turli bezaklar ishlanadi. M. kitob blokini kay darajada ushlab turishiga karab, old va orka, tub (korishok) tomonlarga ajraladi. M. ning juzlangan varaklar sarbandiga biriktirilgan qismi M. sarbandi deyiladi. M. tomonlari karton va boshqa xom ash-yolardan tayyorlanib, sirtiga charm, qogʻoz, mato va boshqa siriladi; ichiga qogʻoz yopishtirilib kitob blokiga birlashtiriladi. M.lar yupqa, qattiq (qalin), yumshoq boʻlishi mumkin. Yupqa M. qogʻozdan iborat boʻlib, uni tayyorlash nisbatan oson va arzon boʻlganligi uchun, odatda ommaviy kitoblar, risola, jur.larda foydalaniladi. Qalin M. mustahkam boʻlib (1—9 raqamli turlarga ega), kitob va nashrlarni yaxshi saqlanishini taʼminlaydi. Bulardan 5- va 7raqamli M.lar keng ishlatiladi. 5raqamli M.da tomonlari (karton)ga qogʻoz sirilib, M. sarbandida alohida material (mato) bilan ulanadi; darsliklar, siyosiy, ilmiy, adabiy asarlarda koʻp qoʻllanadi. 7raqamli M.da tomonlariga sirilgan material (charm, liderin va boshqalar) M. sarbandi bilan yaxlit tutashib ketadi; ensiklopediyalar, yirik ilmiy va badiiy asarlar nashrida qoʻllanadi. Yumshoq M.da karton oʻrniga qalin bukiluvchan qogʻoz ishlatiladi. M. yaxshi saqlanishi uchun jild (superoblojka) kiygiziladi.

Oʻzbekiston hududida qadimdan qoʻlyozma kitoblar tayyorlash rivojlangan. Bu qoʻlyozma kitoblar M.si, asosan charm, shuningdek, qogʻoz, matodan tayyorlangan. M.ga yozuvlar bitilmagan. M. markaziga vertikal chiziq boʻylab yirik va mayda turunj (medalon)lar joylashgan, atrofi nafis islimiy naqshlar bilan hoshiyalangan. Kitob M.larini shu usulda bezash 20-asrgacha davom etgan (yana q. Muqovasozlik).[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil