Grigoriy Orjonikidze

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish
Grigoriy Konstantinovich Orjonikidze
gruzincha: გრიგოლ კონსტანტინეს ძე ორჯონიკიძე
Sergo Ordzhonikidze in Uniform.jpg
Politbyuro a'zosi va SSSR oʻgʻir sanoat xalq komissari G.K. Orjonikidze
Symbol-hammer-and-sickle.svg
 Politbyuro a'zosi
Flag of the Soviet Union (1924–1936).svg
 
Mansab davri
21-dekabr 1930-yil — 18-fevral 1937-yil
Symbol-hammer-and-sickle.svg
 Politbyuro a'zosiligiga nomzod
Flag of the Soviet Union (1924–1936).svg
 
Mansab davri
23-iyul — 3-noyabr 1926-yil
USSR COA 1929.png
 1–SSSR oʻgʻir sanoat xalq komissari
Flag of the Soviet Union (1924–1936).svg
 
Mansab davri
5-yanvar 1932-yil — 18-fevral 1937-yil
Hukumat boshligʻi Vyacheslav Molotov
Oʻtmishdoshi lavozim joriy qilingan
Vorisi Valeriy Mejlauk
USSR COA 1929.png
 4–SSSR XXOK raisi
Flag of the Soviet Union (1924–1936).svg
 
Mansab davri
10-noyabr 1930-yil — 5-yanvar 1932-yil
Hukumat boshligʻi Aleksey Rikov,
Vyacheslav Molotov
Oʻtmishdoshi Valerian Kuybishev
Vorisi lavozim tugatilgan
USSR COA 1929.png
 SSSR Ishchi-dexqon inspektsiyasi xalq komissari
Flag of the Soviet Union (1924–1936).svg
 
Mansab davri
5-noyabr 1926-yil — 10-noyabr 1930-yil
Oʻtmishdoshi Valerian Kuybishev
Vorisi Andrey Andreyev
Symbol-hammer-and-sickle.svg
 KPSS MNK raisi
Flag of the Soviet Union (1924–1936).svg
 
Mansab davri
3-noyabr 1926-yil — 15-dekabr 1930-yil
Oʻtmishdoshi Valerian Kuybishev
Vorisi Andrey Andreyev
Symbol-hammer-and-sickle.svg
 Shimoliy-Kavkaz oʻlkakom birinchi raisi
Flag of the Soviet Union (1924–1936).svg
 
Mansab davri
sentabr — noyabr 1926-yil
Oʻtmishdoshi Anastas Mikoyan
Vorisi Mixail Chudov
Kavkazorti oʻlkakom birinchi raisi
Mansab davri
fevral 1922-yil — sentabr 1926-yil
Shaxsiy maʼlumotlari
Tavalludi 12 (24) oktyabr 1886
Goresha q., Shorapan uyezdi, Kutaisi guberniyasi, Rossiya imperiyasi (hozirgi Xorogavul tumani, Gruziya)
Vafoti 18-fevral 1937[1]
Moskva, SSSR
Siyosiy partiyasi RSDIP (bolshevik) 1903-yildan
Turmush oʻrtogʻi Zinaida Gavrilovna Orjanikidze
Onasi Evpraksiya Grigoryevna Tavzarashvili
Otasi Konstantin (Kote) Nikolayevich Orjaonikidze
Taʼlim Tifflis feldsherlik maktabi
Kasbi feldsher
Mukofotlari
Order of Lenin ribbon bar.png SU Order of the Red Banner ribbon.svg Orderredbannerlabor rib.png
SU Order of the Red Banner ribbon.svg SU Order of the Red Banner ribbon.svg

Grigoriy Konstantinovich Orjonikidze (gruzincha: გრიგოლ კონსტანტინეს ძე ორჯონიკიძე) partiyadagi laqabi Sergo gruzincha: სერგო;( Andoza:OldStyleDate, Goresha q., Shorapan uyezdi, Kutaissi guberniyasi, Rossiya imperiyasi — 18-fevral 1937-yil, Moskva, SSSR) — gruziyalik revolyutsioner (bolshevik) — Turkistonda bolshevikcha rejimni oʻrnatish ishtirokchisi. 1922-yil aprel—mayda Turkistonda boʻlib, bu yerda sovet rejimi va Kizil armiyaga karshi kurashayotgan milliy kuchlarni tor-mor qilish rejalarini ishlab chiqqan. O. RKP (b) MK Turkiston byurosi oʻrnida Oʻrta Osiyo byurosi (Sredazbyuro) tuzishning tashabbuskori (1922-yil may). VKP (b) MK Siyosiy byurosi aʼzosi (1930-yildan). SSSR ni industrlashtirishda katta kuch-gʻayrat sarflagan. Ommaviy qatagʻonlar davrida I. V. Stalin bilan ixtilofga borgan va oʻzini otib oʻldirgan.

Orjonikidze va Stalin[tahrir | manbasini tahrirlash]

1907-yilda Orjonikidze banditizmda ayblanib hibsga olinadi va Bokudagi Bayil qamoqxonasiga joylashtirildi. U yerdagi 3-kamerada u oʻsha paytda partiya taxallusi Koba[2] boʻlgan Iosif Jugashvili bilan uchrashadi. Oʻsha vaqtdan boshlab ular oʻrtasida doʻstona munosabatlar oʻrnatiladi. Orjonikidze Stalin bilan «sansirab» gaplashgan kam sonli odamlardan biri edi. Nadejda Alliluyeva oʻz joniga qasd qilgandan soʻng, eng yaqin doʻstlari sifatida Orjonikidze va Kirov Stalinning uyida tunab qolishadi.

Stalinning sodiq tarafdori boʻlgan Orjonikidze, shunga qaramay, " eski bolsheviklar " ning yoʻq qilinishiga rozi boʻlmadi. Kommunistik partiyaning hech qachon partiya chizigʻiga rasman qarshilik koʻrsatmagan aʼzolariga nisbatan repressiyalar Kirov oʻldirilishidan oldin nisbatan kam boʻlgan, ammo keyin ular odatiy holga aylangan.

1930-yillarning boshlarida Stalin Orjonikidzening nomzodlari va doʻstlarini Kavkazortidagi rahbarlik lavozimlaridan olib tashladi[3], bu Stalin va Orjonikidze oʻrtasidagi keskin toʻqnashuvlar bilan birga kechdi. Shunga qaramay, Orjonikidze sharmanda qilingan kavkazortiliklarga homiylik qilishni davom ettirdi

Stalin bilan munosabatlardagi keskinlikning kuchayishi Birinchi Moskva sudidan keyin sodir boʻldi, bu birinchi navbatda iqtisodiy xalq komissarliklarida (sobiq muxolifatchilar siyosatga qoʻyilmagani uchun) kadrlarni tozalash toʻlqiniga sabab boʻldi. Orjonikidzening NKTPdagi koʻplab xodimlari hujumga uchradi, ularni Orjonikidze ehtiyotsiz qatagʻonlardan himoya qilishga harakat qildi.

Bolsheviklar Butunittifoq Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasining fevral-mart (1937) plenumida Orjonikidze "Yapon-german-trotskiy agentlarining sabotaj, qoʻporuvchilik va josuslik darslari" mavzusida asosiy maʼruzachi etib tayinlandi. " Shu munosabat bilan, Orjonikidze yetakchi iqtisodiyot xodimlari bilan bir qator uchrashuvlar oʻtkazdi va NKVD maʼlumotlarini tekshirish uchun Uralvagonstroy, Kemerovokombinatstroy va Donbassning koks-kimyo sanoati korxonalariga komissiyalar yubordi. Toʻplangan materiallar asosida Orjonikidze oʻz maʼruzasi boʻyicha qaror loyihasini tayyorladi. Loyihada ogʻir sanoatdagi sabotaj koʻlami haqida soʻz yuritilmagan, xalq komissarligi faoliyatidagi kamchiliklarni bartaraf etish zarurligiga urgʻu berilgan. Ushbu loyiha Stalin tomonidan tanqid qilinganligi haqida dalillar mavjud.

Oʻlimi[tahrir | manbasini tahrirlash]

U 1937-yil 18-fevralda, 1937-yilgi Markaziy Komitetning fevral-mart Plenumidan besh kun oldin vafot etdi. Oʻlimning rasmiy sababi – yurak xuruji.

Adabiyot[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Rajabov Q., Buxoroga Qizil armiya bosqini va unga qarshi kurash, T., 2002.[4]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. // (unspecified title)
  2. Donald Rayfield. Stalin and his hangmen. Random House, 2004.
  3. Хлевнюк О. В. Хозяин. Сталин и утверждение сталинской диктатуры. — {{[[Andoza:{{{1}}}|{{{1}}}]]}}.: РОССПЭН, 2012. — С. 271. — ISBN 978-5-8243-1314-7
  4. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil