Chexiya kronasi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
krona
Chexiya kronasi
CZK Banknotes 2014.png
ISO 4217: CZK
Davlat nomi: Chexiya
Simvol: Kč и Kč

Chexiya kronasi (chex. koruna česká) — Chexiya Respublikasining pul birligi. Rasmiy ravishda u 100 hellerdan iborat (chex. haléř), lekin heller tangalari hozirda ishlatilmaydi. 1993-yilda, Chexoslovakiya parchalanganidan soʻng, Chexiya kronasi yangi davlat hududida Chexoslovakiya kronasini almashtirdi. Shu bilan birga, Slovakiyada Slovakiya kronasi paydo boʻldi.

1993-yil fevral oyida valyutalarni ajratish boshlandi. Chexiya Respublikasi va Slovakiya milliy banklari vaqtinchalik chora sifatida Chexoslovakiya banknotlarini shtamplari bilan muomalaga chiqardilar — Chexiyada 100, 500 va 1000, Slovakiyada esa 20 va 50 chexoslovakiya banknotalari. Har bir davlatning markalari boʻlgan banknotalar faqat oʻz hududlarida muomalada boʻlgan.

1993-yil fevral oyidan boshlab 10, 20 va 50 heller, 1, 2, 5, 10, 20 va 50 krona nominalidagi tangalar, shuningdek, 20, 50, 100, 200, 500, 2000 va 5000 krona.

2008-yil 1-sentabrdan soʻng muomaladan 50 dona heller tangalari va 20 ta krona pullari chiqarildi[1]. 2011-yil 1-aprelda nominal qiymati 50 krona boʻlgan banknotalar muomaladan chiqarildi. Milliy bank rahbariyati bunga 50 kronalik tangalar kupyuralarga qaraganda mustahkamroq ekanligi va shu bilan banknotlarning muomalaga chiqishi bilan bogʻliq xarajatlarni kamaytirishi bilan turtki boʻldi. Shunday qilib, hozirda 1, 2, 5, 10, 20 va 50 krona nominalidagi tangalar, 100, 200, 500, 1000, 2000 va 5000 krona nominalidagi banknotalar muomalada.

Qoʻshimcha faktlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Chexiya Respublikasidagi barcha tangalar turli shakl va oʻlchamlarga ega. Ular asosan poʻlatdan yoki poʻlat va nikel aralashmasidan tayyorlanadi. „Kumush“ rang tangalarga nikel galvanizatsiyasi, „oltin“ va „mis“ — mis yoki mis va rux aralashmasi yordamida beriladi.

Rasm Denominatsiya Chiqarilgan yili Orqa tarafdagi rasm Old tomondagi rasm Chiqib ketish yili
10h CZK.png
10 heller
1993-yil „10“ raqami va „h“ harfi, daryo „Česká republika“ yozuvi (ruscha: Чешская республика) sher atrofida. 2003-yil
20h CZK.png
20 heller
„20“ raqami va „h“ harfi, joʻka yaprogʻi. „Česká republika“ yozuvi (ruscha: Чешская республика) sher atrofida.
50h CZK.png
50 heller
„50“ raqami va „h“ harfi. „Česká republika“ yozuvi (ruscha: Чешская республика) sher atrofida. 2008-yil
1 CZK.png
1 krona
Avliyo Wenceslas toji, „1“ raqami, shuningdek, „Chexiya kronasi“ (koruna česká) yozuvi. „Česká republika“ yozuvi (ruscha: Чешская республика) sher atrofida. muomalada
2 CZK.png
2 ta krona
qush motifi bilan Buyuk Moraviya tamgʻasi yonida katta „2“ raqam - gombik, shuningdek, Chexiya kronasining belgisi Kč. sher atrofida „Česká republika“ yozuvi
5 CZK.png
5 krona
Vltava daryosi bilan Karl koʻprigining tasviri fonida katta „5“ raqami, Chexiya kronasining belgisi Kč. Charlz koʻprigidagi haykallar sher ostidagi „Česká republika“ yozuvi.
10 CZK.png10 Korun (2000) avers.png10 Korun (2000) revers.png
10 krona
1-variant (1993-yildan beri ishlab chiqarilgan): „10“ raqami va Chexiya kronasining belgisi Kč Brno shahridagi Petrov sobori fonida, chap burchakda „Brno“ yozuvi (Brno); 2-variant (yangi ming yillikning boshiga bagʻishlangan 2000-yil tangasi): soat moslamasining parchasi, uning ostida „10“ raqami va Chexiya kronasining belgisi Kč, tashqi chetida „2000-yil“ yozuvi lotin, chex va brayl alifbosida. sher atrofida „Česká republika“ yozuvi.
20 CZK.png20 Korun (2000) avers.png20 Korun (2000) revers.png
20 krona
1-variant: Pragadagi Vatslav maydonidagi Avliyo Vatslav otliq haykali tasvirining chap tomonida „20“ raqami va krona belgisi, haykal orqasida xuddi shu haykaldan olingan matn; 2-variant: Astrolyabiyaning boʻlagi fonida „20“ raqami va krona belgisi, tashqi chetida „2000-yil“ yozuvi takrorlangan sher atrofida „Česká republika“ yozuvi.
50 CZK.png
50 krona
Pragaga xos boʻlgan uylarning tasviri, tashqi chetida lotin tilida „Praga Mater Urbium“ (Praga — shaharlarning onasi) yozuvi mavjud. „Česká republika“ yozuvi, „50“ raqami va tashqi chetida krona belgisi, ichkarida sher tasviri.

Banknotalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Barcha zamonaviy banknotalar chexiyalik illyustrator Oldřich Kulganek tomonidan ishlab chiqilgan.

2018 -yil iyun oyida Chexiya Respublikasi Milliy banki birinchi milliy banknotalar — Chexoslovakiya kronalari muomalaga chiqarilganining 100 yilligiga bag‘ishlangan har birining nominal qiymati 100 krona bo‘lgan ikkita esdalik pul belgilarining chiqarilishini eʼlon qildi[2]. Banknotlar chexiyalik rassom cs (Eva Hašková) tomonidan ishlab chiqilgan. Birinchi banknotning muomalaga chiqarilishi 2019-yilning 25-fevralida, ikkinchi banknotaning chiqarilishi 2019-yilning 6-martida boshlangan. Chiqarish uchun „Výročí měnové odluky“ [3] ustki bosmasi boʻlgan 100 kronalik standart banknotlardan foydalanilgan.

2022-yil 1-iyulda Chexiya Milliy banki 2021-yil 1-iyulda birinchi marta eʼlon qilingan 5000 krondan tashqari barcha eski chex kronalari to‘plamini qaytarib oldi[1].

Ushbu chora har bir banknotning faqat bitta zamonaviy namunasi muomalada qolishiga imkon beradi, bu esa kassirlarga soxta narsalarni yaxshiroq aniqlashga yordam beradi va xorijlik sayyohlarning harakatlanishini osonlashtiradi. 1995-1999-yillardagi 100 dan 2000 kronagacha boʻlgan barcha banknotalar muomaladan chiqariladi. Eski toʻplamlarni Chexiya Respublikasidagi istalgan bankda 2024-yil 30-iyungacha yoki cheksiz muddatga Markaziy bankning istalgan filialida yangilariga almashtirish mumkin[2].

Rasm Denominatsiya
(kronalar)
Oʻlchamlari
(mm)
Asosiy
ranglar
Tavsif Bosib chiqarish yillari Muomaladan chiqarish
Old tomoni Orqa tomon Old tomoni Orqa tomon
20 Czech koruna Obverse.jpg 20 Czech koruna Reverse.jpg 20 128x64 koʻk Premysl Otakar I portreti qadimiy qirollik gerbi: geraldik qalqonda trident va xoch 1994-yil 2008-yil 1-sentyabr
50 Czech koruna Obverse.jpg 50 Czech koruna Reverse.jpg 50 134×64 pushti Anezka chex portreti stilize qilingan naqsh, uning markazida „A“ harfi va Chexiya gerbi 1993-yil 1994-yil 1997-yil 2011-yil 1-aprel
100CZK obverse.jpg 100 чешских крон аверс - 100 Czech korunas, reverse.jpg 100 140x69 yashil Charlz IV portreti davlat gerbi tasvirlangan medalyon koʻrinishidagi stilize qilingan naqsh 1993—1995—1997—2004—2012—2018-yillar muomalada
200CZK obverse.jpg 200 чешских крон аверс - 200 Czech korunas (reverse).jpg 200 146x69 sariq Yan Amos Komenskiy portreti kattalar va bolaning qoʻllari 1993-yil 1996-yil 1998-yil 2004-yil 2012-yil
500 Tschechische Kronen Vorderseite.jpg 500 Tschechische Kronen Rückseite.jpg 500 152×69 jigarrang Bozena Nemtsova portreti gul kiygan ayolning boshi 1993—1995—1997—2002—2009—2012—yillar
1000CZK obverse.jpg CZK1000r.jpg 1000 158×74 binafsha František Palacky portreti gotika sobori va milliy gerb 1993-yil, 1996-yil, 2008-yillar
2000CZK obverse.jpg 2000 CZK reverse.jpg 2000 164x74 kulrang XIX asr oxiri — XX asr boshlaridagi chex qoʻshiqchisi Emma Destinovaning portreti Euterpe tasviri 1996-yil 1999-yil 2007-yil 2012-yil
5000CZK obverse.jpg 5000CZK reverse.jpg 5000 170x74 binafsha Tomas Masaryk portreti gotika sobori va milliy gerb 1993-yil, 1999-yil, 2009-yil
Rasm shkalasi millimetr uchun 1,0 piksel.

Esdalik banknotalari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Rasm Denominatsiya
(kronalar)
Oʻlchamlari
(mm)
Asosiy
ranglar
Tavsif Bosib chiqarish yillari
Old tomoni Orqa tomon Old tomoni Orqa tomon
100 CZK obverse 2019.jpg 100 CZK reverse 2019.jpg 100 150×65 sariq Alois Rashin portreti Chexiya Respublikasi Milliy banki 2019-yil
Sto.Korun.Ceskych.S.Pretiskem.100.let.1919-2019.S.jpg 100 140x69 yashil, pushti Charlz IV portreti davlat gerbi tasvirlangan medalyon koʻrinishidagi stilize qilingan naqsh 2018-yil

Qoʻshimcha faktlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Eng keng tarqalgan chex banknotasi 1000 kronadir. Banknotning old tomonidagi Frantisek Palacky tasviri tufayli uni kundalik hayotda koʻpincha „Palacky“ deb atashadi. 127 millionga yaqin bunday banknotlar mavjud.

2008-yilda Chexiya kronasi qisqa vaqt ichida dunyodagi ikkinchi eng zaif valyutaga aylandi[4].

Oʻsha yili yangi himoya xususiyatlariga ega 1000 ta kronadan iborat banknot dunyoda eng yaxshisi deb topildi[5].

Valyuta kursi rejimi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Chexiya Respublikasida hozirda erkin valyuta kursi rejimi mavjud. Valyuta siyosati samaradorligining mezoni (valyuta langari) inflyatsiya koʻrsatkichlari hisoblanadi.

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]