Buzurgmehr

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Buzurgmehr (??) - davlat arbobi, ijodkor. Xusrav I Anushirvon davrida (531—579) vazirlik qilgan. Otasi Baraka sosoniy hukmdorlarning nadimlaridan edi. B. hind shohi Devasar Anushirvonga yuborgan shatranj oʻyinining mohiyatini ochib beradi, oʻzi "nard" oʻyinini kashf etadi. Uning homiyligida sanʼat, adabiyot rivoj topadi, Eron bilan Hindiston oʻrtasida elchilik aloqalari oʻrnatiladi, "Kalila va Dimna" shu vaqtda Eronga keltiriladi. Anushirvon vafotidan soʻng fitna tufayli valiahd Xurmuzd B.ni qatl ettiradi. B. "Ganji shohiy" ("Shoh xazinasi") nomli pandnoma yaratgan. Sosoniylar davriga mansub "Shatranjnoma" kitobida B. obrazi berilgan. Firdavsiyning "Shohnoma", Nizomiyning "Hamsa" asarida, qad. hikoyatlar majmui — "Jome ulhikoyot" va boshqa asarlarda B. zukko davlat arbobi, maʼnaviyat, ilmfan homiysi sifatida tilga olinadi. U Sharq xalqlari hikoyatida anʼanaviy obrazga aylangan.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil