Yomgʻir

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Yomgʻir — Braziliya.

Yomgʻir — bulutlardan diametri 0,5 mm dan 6—7 mm gacha boʻlgan suv tomchilari holida yogʻadigan yogʻin. Qoplama bulutli Yo. hamda jala Yo.ga boʻlinadi (q. Atmosfera yogʻinlari, Jala). Oʻrta Osiyoning tekislik va togʻ oldi hududlarida Yo. yil davomida kuzatiladi; yomgʻirli kunlar soni qorli kunlar soniga karaganda 2—3 marta ortiq. Yo. mart—apr. oylarida eng koʻp, iyul—avg .da esa eng kam yogʻadi. Oʻrta Osiyoda Yo.li kunlar soni oʻrta hisobda bir yilda 30—40 kunni tashkil qiladi. Joyning balandlik ortib borishi bilan (toqqa yaqinlashgan sari) Yo.li kunlar soni 50—60 kunga yetadi. Choʻl hududlarida, Fargʻona vodiysi (soyligi)ning gʻarbiy va markaziy qismida yillik Yo. miqdori eng kam. Mas, Orol dengizining jan.dagi baʼzi joylarda oʻrtacha yillik yogʻin miqdori 80—90 mm. Nam havo oqimi yoʻnalishiga qulay joylashgan togʻ oldi va vodiylar (2000 m bal. gacha bulgan zona)da, ayniqsa, jan.gʻarbga qaragan vodiylarda Yo. katta jadallik bilan yogʻadi. Apr. va may oylarida moʻʼtadil yogʻib turadigan bulutli Yo. tuprokda nam zaxirasining koʻpayishiga yordam beradi, ekinlarning yalpi koʻkarishiga qulay sharoit tugʻdiradi. Tuproq va havo trasi pasaygan sharoitlarda qoplama bulutli Yo. unib chiqqan ayrim ekinlar, mas, gʻoʻzada iyadiz chirishi, gommoz kasalliklarining avj olishiga sabab boʻladi. Qisqa muddatli momaqaldiroq bilan aprel— may oylarida yogʻadigan Yo.lar (sutkalik yogʻin miqdori 10 mm dan ortiq) tuproq yuza qatlamini tigʻizlab, qatqaloq hosil qiladi. Hamidulla Abdullayev.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil