Quruqlik

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Quruqlik — Yer yuzasining dengiz va okeanlardan xoli boʻlgan qismi. Maydoni 149,1 mln. km2, butun yer yuzining 29,22%ni tashkil etadi. Q. materik (Shimoliy Amerika, Janubiy Ame-rika, Afrika, Yevrosiyo, Antarktida, Avstraliya), orol va yarim orollardan iborat boʻlib, Yer sharida notekis taq-simlangan. Shim. yarim sharda Q. 39% boʻlsa, Jan. yarim sharda 19%. Gʻarbiy yarim sharning koʻp qismi suv, Sharqiy yarim sharning katta qismi esa Q.dan iborat. Materiklarning dengiz tagida davom etgan va chuq. 200 m gacha boʻlgan qismlari ham Q.larga kiritiladi. Chunki ularning tektonik tuzilishi Q.nikiga oʻxshaydi. Q. aba-diy emas, Yer poʻstining asta-sekin pasayib borishi natijasida dengiz ostiga tushishi yoki asta koʻtarilib dengiz hududlari Q.ka aylanishi mumkin. Mas, Oʻrta Osiyo hududi paleozoy erasi boshlarida dengiz os-tida boʻlgan va 20 mln. yil ilgari Q.ka aylangan.