Qoplon (hikoya)

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Qoplon Said Ahmadning hajviy hikoyasidir.

Tahlili[tahrir]

Said Ahmadning “Qoplon” hikoyasidagi kulgu satirik kulgudir. ”Sobiq” dagi kulgu yumoristik kulgudir. Demak “Sobiq” hikoyasi – yumoristik asar ya’ni “Qoplon ” hikoyasidagi manfaatparast, xushomadgo’y shaxsning o’z foydasini ko’zlab tovlanishlari hamda asl qiyofasi-yu dildagi maqsadi o’rtasidagi nomuvofiqlik sizda kinoyali kulgu uyg’otadi. Yuqorida ta’kidlanganidek badiiy asarlarda kulguni ikki yo’nalishga ajratadilar- satirk va yumorga. Satira – so’zi yunoncha turli, aralash degan ma’nolarni anglatib badiiy asarda keng ma’noda kishilardagi yoki ma’lum bir jamiyatdagi nuqson va kamchiliklarni keskin tanqid qilish, masxaralab bartarf etish maqsadida qo’llaniladi. Yumor – ingliz tilida namlik suyuqlik so’zidan olingan bo’lib u keng ma’noda badiiy adabiyotda yengil kulgu qo’zg’ash, hazil mutoyiba sifatida qo’llaniladi. Bunda ijodkor ayrim nuqsonlar ustidan kinoya- kesatiqsiz do’stona, hayrihohlik bilan kuladi. Voqea- hodisalarning, jamiyatdagi insonlarning hech biri nuqsonsiz bo’lishini istab, ularni inkor etmagan holda zukkolik, topqirlik, hozirjavoblik hazil- askiya bilan munosabat bildiradi. “Qoplon” hikoyasi satirik asarning yaxshi namunasi bo’lib, kishilardagi xushomadgo’ylik, laganbordorlik, o’z manfaati yo’lida andisha mulohazaga bormay surbetlarcha ish tutish, odamlarning amal kursisiga qarab munosabat ko’rsatish kabi yaramas illatlar tanqidiga bag’ishlanadi. Hikoyadagi Qurbonboy obrazi misolida yozuvchi o’zini hali tonilmagan rahbarlar pinjiga kirishning nozik yo’llarini to’plab olgan, hech bir isilohasiz laganbardorligini oshkora ko’rsatib, xo’jayinning polini yuvib, gilamini ham qoqib berishdan orlanmaydigan, vaqti kelganda shartta yangi boshliqqa xizmat qilib ketaveradigan oriyatsiz, ablah bir shaxs qiyofasini ko’rsatib beradi. Tillaev ham uning xotini ham Quronboyning kimligini anglamay, ularga qilib yurgan xizmatini o’zlaricha yaxshilikka yo’yib yuradilar. Bu amal vaqtinchalik vazifa uchun qilinayotgan makkorlik ekaninini tushunmaydilar. Shu bois Qurbonboyga ixlosi oshib Tillaev uni mashina yuvuvchidan garaj mudiri muovini vazifasiga ko’taradi, uyi tomini yopib olishi uchun anchagina shifer tunuka tushurib beradi. Qurbonboy esa ishi bitguncha girdikapalak bo’lib, har qanday mayda – chuyda oilaviy ymushlarini orlanmay bajarib, yangi boshliq tayinlanishi bilan Tillaev xanodonidan batamom yuz buradi. Xushomadining asosiy vositasi bo’lgan it “Qoplon”ni olib ketib, yangi rahbarga ham xuddi avvalgiday alfozda taqdim qiladi. Uning surbetligi shuqadar kuchliki, Qurbonboy Tillayevni yangi boshliqnikida ko’rib qolganida, hatto uyalmaydi ham. Direktorning charm to’nini artib turaveradi. Hatto it Qoplan eski xo’jayinini tanib, dumini likillatib erkanadi. Hikoya so’ngida Tillayev Qoplonni ko’rib “Bu itni taniyman” desa-da, achchiq istehzo bilan aytilgan bu so’zlarni asli Qurbonboyga qarab qo’yib aytadi. Demak, “it” deb Qurbonboyni nazarda tutadi. Yozuvchi bu bilan Qurbonboylar kabi buqalamun kimsalar, ablah odamlarni jamiyatda, insonlar orasida o’rni bo’lishi kerak emas, degan g’oyani ilgari suradi.

Bu maqola vikilashtirilishi kerak.

nothumb

Iltimos, bu maqolani Vikipediya qoida va yoʻllanmalariga muvofiq tartibga keltiring.