Kontent qismiga oʻtish

Platonia

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Platonia
Ilmiy tasniflash
Oʻsimliklar
Yuksak oʻsimliklar
Ikki urugʻpallalilar
Rosids
Malpighiales
Clusiaceae
Symphonieae
Platonia

Mart.
P. insignis
Binar nomlanishi
Platonia insignis

Sinonimlar

Aristoclesia esculenta Stuntz Moronobea esculenta Platonia esculenta (Arruda) Rickett & Stafleu

P. insignis yogʻoch

Platonia insignis, Platonia turkumining yagona turi, Braziliya, Paragvay, Kolumbiya va Gayananing nam oʻrmonlarida Janubiy Amerikada oʻsuvchi Clusiaceae oilasiga mansub daraxt. Keng tarqalgan nomlari orasida bacuri (bacurí, bacury, bakuri, pacuri, pakuri, pakouri, packoeri, pakoeri), maniballi, naranjillo va bacurizeiro bor.

Platoniya Yangi Kaledoniyada oʻsuvchi Montrouziera[1] bilan bogʻliq.

Platonia insignis — balandligi 25–40 m ga yetadigan daraxt. Uning poʻstlogʻida piramidal toj va moʻl-koʻl sariq lateks mavjud. Barglari qarama-qarshi, oddiy choʻzinchoq yoki elliptik shaklda, uzunligi 8-15 sm va yaltiroq toʻq yashil, chetlari toʻlqinsimon va teriga oʻxshash.

Gullari 5-7 dona pushti rangda, beshta gulbargli. Mevasi yumaloqdan ovalgacha, 7-14 sngacha uzunlikdagi, qalin, sariq poʻstga ega. Mevasi papayyaga oʻxshaydi. Po‘stloq bosilganda sariq rangli lateks chiqadi. Yopishqoq oq eti xushboʻy, shirin va nordon taʼmga ega. Meva ichida 3 tadan 5 tagacha urugʻlar mavjud.

Oq qorinli toʻtiqush (Pionites leucogaster) oʻsimlikning changlatuvchisi hisoblanadi .

Oʻstirish va foydalanish

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Bakuri plantatsiyasi

Bakuri mevalari uchun oʻstiriladi, undan turli xil ziravorlar va ichimliklar tayyorlanadi. Meva tarkibida yuqori miqdorda fosfor, temir va vitamin C mavjud. Yogʻli jigarrang urugʻlaridan teri kasalliklarini davolash uchun uy sharoitida ishlatiladi.

Yog 'va sariyogʻ

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Bakuri yogʻi

Bakuri yogʻi teriga tez kirib boradigan tripalmitinning yuqori darajasi (50 % dan 55 %) tufayli yuqori soʻrilish tezligiga ega. Meva tarkibidagi palmitoleik kislotaning yuqori miqdori (5 %) bakuri yogʻini yumshatuvchi va namlovchi vosita sifatida foydali qiladi[2].

Fizik-kimyoviy maʼlumotlar

Indeks Birlik Malumot qiymati
Yod indeksi gl2/100g 57
sovunlanish koʻrsatkichi mgKOH/g 211
kislotalilik mgKOH/g 10,71
Peroksid indeksi meq/kg 5
Birlashish nuqtasi °C 35

Platoniya trioksijenli ksantonlarning tabiiy manbaidir. Lateks tarkibida rezinotol mavjud[3].

  1. Ruhfel, B. R., V. Bittrich, C. P. Bove, M. H. G. Gustafsson, C. T. Philbrick, R. Rutishauser, Z. Xi, and C. C. Davis (2011). Phylogeny of the Clusioid Clade (Malpighiales): Evidence from the Plastid and Mitochondrial Genomes. American Journal of Botany 98: 306-25.
  2. Morais, L. R. Banco de Dados Sobre Espécies Oleaginosas da Amazônia, não-publicado
  3. Platonia insignis. 2011-yil 18-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 15-avgust.