Peter Atkins

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Piter Uilyam Atkins FRSC (1940-yil 10-avgustda tugʻilgan) — ingliz kimyogari va Oksford universitetining Linkoln kolleji aʼzosi. 2007-yilda nafaqaga chiqqan. U mashhur kimyo darsliklari, jumladan, fizik kimyo, noorganik kimyo va molekulyar kvant mexanikasi boʻyicha samarali yozuvchidir. Atkins, shuningdek, Atkins molekulalari, Galileyning barmogʻi: fanning oʻnta buyuk gʻoyasi va mavjudot haqida kabi bir qator ilmiy mashhur kitoblarning muallifidir.

Faoliyati[tahrir | manbasini tahrirlash]

Atkins oʻn besh yoshida maktabni (Doktor Challoner Grammatika maktabi, Amersham) tugatdi va Monsantoda laborant sifatida ishga kirdi. U yakka oʻzi A-level uchun oʻqidi va soʻnggi daqiqali intervyudan soʻng Lester universitetida joy oldi.

Atkins u yerda kimyo boʻyicha oʻqigan, kimyo boʻyicha bakalavr darajasini va 1964-yilda elektron spin-rezonans spektroskopiyasi va nazariy kimyoning boshqa jihatlari boʻyicha tadqiqotlar uchun PhD darajasini olgan. Keyin Atkins Hamdoʻstlik jamgʻarmasining Harkness aʼzosi sifatida UCLAda doktorlikdan keyingi lavozimni egalladi.[1] U 1965-yilda Oksforddagi Linkoln kollejida oʻqituvchi va fizikaviy kimyo boʻyicha oʻqituvchi (keyinchalik fizik kimyo professori) sifatida Britaniyaga qaytib keldi. 196- yilda u Qirollik kimyo jamiyatining Meldola medaliga sazovor boʻldi. 1996-yilda kimyo kafedrasi professori unvoni bilan taqdirlangan. U 2007-yilda nafaqaga chiqdi va shundan beri toʻla vaqtli muallif[2].

U Utrext universiteti, Lester universiteti (u universitet sudida oʻtiradi), Moskvadagi Mendeleyev universiteti va Qozon davlat texnologiya universitetining faxriy doktori unvoniga ega.

Qirollik instituti va Qirollik kimyo jamiyati kengashi aʼzosi edi. U IUPAC Kimyo taʼlimi qoʻmitasining asoschisi boʻlgan va turli xayriya tashkilotlarining ishonchli vakili hisoblanadi.

Atkins Oksford universitetida kvant mexanikasi, kvant kimyosi va termodinamika kurslarida (magistratura darajasiga qadar) maʼruzalar oʻqigan. U Oksford universiteti ilmiy jamiyatining homiysi.

2016-yilda Atkins Amerika Kimyo Jamiyatidan James T. Grady-Jeyms H. Stack mukofotini jamoatchilik uchun kimyoni tarjima qilish uchun oldi[3].

Dinga qarashlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Atkins — taniqli ateist[4] U insonparvarlik, ateizm va fan va din oʻrtasidagi ziddiyatlar haqida yozgan va gapirgan. Atkinsning fikricha, din insonning idrok etish kuchini mensisa, fan uni hurmat qiladi.[5]

U Oksford universiteti dunyoviy jamiyatining birinchi katta aʼzosi, Buyuk Britaniya gumanistlarining (ilgari Britaniya gumanistlari assotsiatsiyasi sifatida tanilgan) taniqli tarafdori va Milliy dunyoviy jamiyatning faxriy aʼzosi edi.[6] U, shuningdek, jamiyatda ilmiy bilimlar va dunyoviy qadriyatlarni yoyishga bagʻishlangan AQShda joylashgan The Reason Project xayriya jamgʻarmasining maslahat kengashi aʼzosi. Tashkilotni boshqa ateist va yozuvchi Sem Xarris boshqaradi. Atkins muntazam ravishda teistlar, jumladan Alister MakGrat, Stiven S. Meyer, Xyu Ross,[7] Uilyam Leyn Kreyg,[8][9] ravvin Shmuley Boteach,[10] va Richard Svinbern bilan bahslarda qatnashgan.

2006-yil dekabr oyida Atkins jurnalist Rod Liddl bilan Buyuk Britaniya televideniyesida "Ateizm bilan bogʻliq muammo " nomli ateizm haqidagi hujjatli filmda intervyu oldi. Hujjatli filmda Liddl Atkinsdan soʻradi: „Menga Xudoning mavjudligi yoki boshqa yoʻl bilan qarashlari haqida oʻz fikringizni bildiring.“ Atkins javob berdi: „Xoʻsh, bu juda oddiy: bittasi yoʻq. Va buning uchun hech qanday dalil yoʻq, bittasi borligiga ishonish uchun hech qanday sabab yoʻq, shuning uchun ham borligiga ishonmayman. Va menimcha, odamlar bor deb oʻylashlari juda ahmoqdir.“ 2016-yil iyul oyida Atkinsning soʻzlaridan iqtibos keltirildi: „Biz bir unutilishdan ikkinchisiga oʻtish yoʻlida hiqichoqmiz“.[11]

Atkins dinni tanqid qilishda ogʻir soʻz ishlatgani bilan tanilgan: U 2008-yilda " Expeled: No Intelligence Allowed „ hujjatli filmida paydo boʻlgan va unda suhbatdosh Ben Shtaynga din „fantaziya“ ekanligini va „hech qanday tushuntirish mazmunidan butunlay boʻsh“ ekanligini aytgan. Bu ham yomondir“ U Richard Dawkins va Richard Swinburne bilan ilm-fan va din haqida televidenie panelida paydo boʻldi. Ikkinchisi Xolokostni Xudoning yahudiylarga jasur va olijanob boʻlish imkoniyatini berish usuli sifatida tushuntirishga harakat qilganda, Atkins: „Doʻzaxda chirishingiz mumkin“, deb baqirdi.[12].

2007-yilda Atkinsning din haqidagi pozitsiyasi Kolin Tudj tomonidan The Guardian gazetasida chop etilgan maqolada ilmiy boʻlmagan deb taʼriflangan. Xuddi shu maqolada, Atkins, shuningdek, „Richard Dokinsdan koʻra qattiqqoʻl“ va Piter Medavarning „Ilm — bu eriydiganlarning sanʼati“ degan mashhur naqliga eʼtibor bermaslikni ataylab tanlagani tasvirlangan[13].

Shaxsiy hayoti[tahrir | manbasini tahrirlash]

Atkins 1964-yilda Judit Kirtonga turmushga chiqdi va ularning Juliet ismli bir qizi bor edi (1970-yilda tugʻilgan). Ular 1983-yilda ajrashishdi. 1991-yilda u hamkasbi olim Syuzan Grinfildga (keyinchalik baronessa Grinfild) turmushga chiqdi. Ular 2005-yilda ajrashishdi. 2008-yilda u Patrisiya-Jan Nobesga (née Brand) turmushga chiqdi.

Nashrlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Umumiy oʻquvchilar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Universitet darsliklari[tahrir | manbasini tahrirlash]

OAV chiqishlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Nega biz bu yerdamiz (Tern TV, 2017)
  • Temir yoʻllar: millatning yaratilishi — oziq-ovqat va xaridlar (2016-yil 27-oktyabr)
  • Tartib va tartibsizlik — Energiya hikoyasi (2012-yil 16-oktyabr)
  • Horizon — Bir daraja nima? (2011-yil 10-yanvar) — Ben Miller bilan suhbat
  • Chiqarilgan: razvedkaga ruxsat berilmagan (2008-yil 18-aprel)
  • Ateizm bilan muammo (2006-yil 18-dekabr)

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Dunyoda kim kim, 21-nashr.
  • Debrettning bugungi odamlari . Debrettʼs Peerage Ltd., 2006 yil.
  • Zamonaviy mualliflar onlayn, Geyl, 2006 yil.

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. „Van 't Hoff Centennial Symposium“. 5-oktabr 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 17-avgust 2008-yil.
  2. „Beyond Belief: Enlightenment 2 – Peter Atkins“. The Science Network. Qaraldi: 20-yanvar 2011-yil.
  3. „English chemist Peter Atkins wins Grady-Stack award for science journalism“.
  4. „Video of March 2007 debate with Alister McGrath“. Atheistdebate.org (11-fevral 2009-yil). 4-sentabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-avgust 2011-yil.
  5. Atkins, Peter. „Who Really Works Hardest to Banish Ignorance?“. Council for Secular Humanism. 5-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 22-mart 2008-yil.
  6. „National Secular Society Honorary Associates“. National Secular Society. Qaraldi: 31-iyul 2019-yil.
  7. Hugh Ross vs Peter Atkins • Debating the origins of the laws of nature YouTubeda
  8. First Debate With William Lane Craig YouTubeda
  9. Second Debate With William Lane Craig YouTubeda
  10. „Rabbi Shmuley Boteach“. 26-aprel 2008-yilda asl nusxadan arxivlandi.
  11. Smart, Simon. „The Meaningful Universe“. Centre for Public Christianity (15-iyul 2016-yil). Qaraldi: 14-noyabr 2021-yil.
  12. Dawkins, Richard. The God Delusion. Bantam Books, 2006 — 64 bet. ISBN 0-618-68000-4. 
  13. Tudge, Colin. „The art of the soluble“. The Guardian (8-dekabr 2007-yil). Qaraldi: 22-may 2010-yil.
  14. The Italian translation, Che cosa è la chimica? Un viaggio nel cuore della materia, won the Asimov Prize for 2016.
  15. Frazier, Kendrick (2018). „New and Notable“. Skeptical Inquirer. 42-jild, № 4. Committee for Skeptical Inquiry. 60-bet.