Algu (Chigʻatoy)

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
(Olgudan yoʻnaltirildi)
Jump to navigation Jump to search

Algu (Chigʻatoy)Chigʻatoy ulusi hukmdori (1260 – 1266). Chigʻatoylar sulolasidan.

Al gu, Olgu (7-1264) – Chig‘atoy ulusi xoni (1260–64). Mashhur mo‘g‘ul mergani Baydarning o‘g‘li, Chig‘atoyxonning nabirasi. Qoon Munke vafoti (1259)dan so‘ng oliy hokimiyat taxtiga ayni vaqtda uning ikki ukasi – Xitoyda Xubilay va Mo‘g‘ulistonda Oriqbuqo da’vogarlik qildi. Natijada taxt uchun o‘zaro kurash boshlanib, Xubilay Xitoydan Mo‘g‘ulistonga g‘alla yubormay qo‘ydi. Shunda Oriqbuqo A.ga ocharchilik bosh-langan Mo‘g‘ulistonni Turkiston g‘allasi bilan ta’minlashni topshirdi. Lekin A. Koshg‘arga kelgach, Chig‘atoy xonadoniga mansub shahzodalar va ularning taraf-dorlarini o‘z atrofiga to‘plab, jiyani Nikpayo‘g‘ilni 5 ming kishilik qo‘shin bilan birgalikda Movarounnaxrni bosib olish va u yerdan Berkaxon noiblarini quvib chiqarish uchun jo‘natdi. Shu tariqa Movarounnahr egallanib (1261), A. o‘zini mustaqil xon deb e’lon qildi. Keyin u Xubilay, Oriqbuqo, Berkaxon va O‘qtoyxonning nabirasi Xayduga qarshi muvaffaqiyatli urushlar olib borib, hatto hech qachon Chig‘atoy ulusi tarki-biga kirmagan Xorazm va Afg‘onistonda ham o‘z hukmini o‘rnatdi (1262–64). A. davrida olib borilgan urushlar oqibatida Movarounnahrning ko‘plab shahar va qishloqlari, bog‘-rog‘ va ekinzorlari vay-ron bo‘ldi, minglab tinch aholi qirildi, xalq zimmasiga og‘ir majburiyat va soliqlar yuklandi.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil