Nurxatsi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Nurxatsi (1559—1626) — manjur xoni. Oysingoro kavmidan. Min sulolasi tu-manboshisi Mangu Temurning avlodi. Szyanchjou jujanlari qabilasi bosh-ligʻi (1583). Min imperiyasi vassali; 1589 yil minlarga koʻrsatgan xizmati uchun dudu syanshi (general) harbiy unvonini olgan. N. manjur kabilalarini birlashtirishga kirishgan. 30 yillik urush harakatlaridan soʻng , 1616 yil N. Xetu-ola (hozirgi Lyaonin viloyatida) shahrini markaz qilib xonlik tashkil etib, oʻzini "Yingmin xon" deb eʼlon qilgan. U davlatiga "Dajin" (Ulugʻ oltin maʼnosida, ruscha Datszin) deb nom bergan, uning asosini 8 qismdan iborat armiya tashkil etgan. XaR bir qismning tugʻi (bay-rogʻi) boʻlib, ularning rangi bir-bi-ridan farq qiladi. Shu tufayli N.ning armiyasi "8 tugʻli armiya" deb nomlangan. 1618 yildan Min imperiyasi bilan urush olib borgan. 1626 yil Ninʼyuan shahriga na-vbatdagi hujumi vaqtida N. minlarning generali Yuan Chungxuan qoʻshinidan magʻlubiyatga uchragan. Uning oʻrnini 8-oʻgʻli Xuntayji egallagan va ishini davom ettirgan. 9nabirasi Oysingoro-Fu-lin (Shizu — 1638—61) davrida man-jurlar Min sulolasini agʻdarib, Man-juriya va Xitoy hududi asosida Chin (Sin) imperiyasini tashkil etgan. N. ning ruhini shod etmoq uchun unga "Tayzu xuandi" ("Sulola asoschisi boʻlgan xoqon") deb nom berilgan. Manbalarda ushbu nomni boshqa sulolalardan farq qilish maqsadida "Chin Tayzu" deb atash qabul qilingan.

Abdulahad Xoʻjayev.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil