Neorealizm

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Neorealizm (neo... va realizm) — 1) 20-asrning 40-yillari oʻrtasidan 50-yillar oʻrtasigacha italiya k i nosi da mavjud boʻlgan oqim. Demokratik mil-liy sanʼat uchun kurash jarayonida tar-kib topgan. Ijtimoiy adolat va oddiy insonning qadr-qimmati gʻoyalarini himoya qildi. Hayotiy faktlar asosida qurilgan filmlar aksariyat nomuta-xassis ijrochilar ishtirokida yaratildi. N.ning badiiy manifesta R.Rosse-linining "Rim — ochiq shahar"i (1945) filmidir. Ch. Dzavattini, L. Viskonti, V. De Sika, J. de Santis, P. Jer-mi kabilar N.ning kino sanʼatidagi asosiy vakillaridir. N. Italiya kine-matografiyasi va boshqa mamlakatlarning ilgʻor kinosi rivojiga katta taʼsir koʻrsatdi; 2) adabiyotda N. yozuvchilari ijodi demokratik yoʻnalishi, ozodlik ideallari va ijtimoiy adolatga insoniy ishonchi bilan ajralib turadi. Qarshilik koʻrsatish harakati, fashizmga qarshi kurash mavzui V. Pratolinining lirik esdaliklarida, R. Vigano, I. Kalvino romanlarida, J. Bassani va boshqalarning qissalarida haqqoniy aks ettirilgan. N. namoyandalari ijodida oʻtkir ijtimoiy ma-salalarga bagʻishlangan asarlar ham bor: V. Pratolinining "Kambagʻal sevishganlar qissasi" (1947) hamda "Metel-lo" romani (1954); K. Levi ocherklari; E. de Filipponing "Neapol — millioner" komediyasi (1945); P. P. Pazolini sheʼriyati va boshqa; 3) Italiya tasviriy sanʼati (1940—50 yillar)dagi yoʻnalish; Italiya kinosi, adabiyo-ti va teatridagi oqim va ayni bir vaqtdagi yoʻnalishlardan nom olgan. Ikkinchi jahon urushi yillari Qarshilik koʻrsatish harakati natijasida umum demokratik anʼanalarning tiklanishi, 19—20-asrlar Yevropa sanʼatidagi turli oqimlar (jumladan, romantizm va ekspressionizm)ning badiiy usullarini ijodiy qoʻllashlar N.ning shakllanishiga omil boʻldi. Neorealist-rassomlar (R. Guttuzo, G. Mukki, A. Pitssinato va boshqalar) voqelikni, uning barcha qarama-qarshiliklar keskinligini sanʼatda yangi ruhiy qadriyatlar va yangi qahramonlar — mehnat ahli, uning hayotiy qatiyati va ichki qudrati bilan haqqoniy aks ettirishga intil-dilar. N. ga yaqin anʼanalar urushdan keyingi demokratik tasviriy sanʼatda va boshqa mamlakatlar (Mas, Fransiyada B. Taslitskiy, A. Fujeron va boshqalar)da ham namoyon boʻldi.[1]

Manbalar[tahrir]

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil