Boshqird tili

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
(Língua bashkirdan yoʻnaltirildi)
Jump to navigation Jump to search
Boshqird tili
Milliy nomi Башҡорт теле
Mamlakatlar Qozogʻiston Qozogʻiston
Rossiya Rossiya
Rasmiylik holati  Boshqiriston
Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 1 223 744 (2010-yilgi)[1]
Turkumlanishi
Til oilasi Oltoy
Alifbosi kirill
Til kodlari
ISO 639-1 ba
ISO 639-2 bak
ISO 639-3 bak


Boshqird tili — boshqird xalqining tili. Turkiy tillar gʻarbiy tarmogʻining qipchoq guruhiga kiradi. Boshqird tili da 1 mln.ga yaqin kishi soʻzlashadi (1992). Ikkita asosiy — janubiy (yurmata) va sharqiy (quvaqan) shevasi bor. Boshqird tili turkiy tillardan tatar tiliga yaqin turadi, faqat talaffuz jihatdan va qisman grammatik tomondan farqlanadi. Boshqird tilining fonetik oʻziga xos jihatlari quyidagicha: 1) umumturkiy ye, o, va v tovushlar i, u, ch tarzida talaffuz etiladi; 2) lablashgan a mavjud (tatar tilida ham shunday); 3) umumturkiy s, z tovushlari qattiqroq — 9 va z talaffuz etiladi; 4) h tovushi mavjud, bu suz boshida umumturkiy s ga toʻgʻri keladi (mas, tatarcha soʻylamhoʻylam); 5) Boshqird tili dagi s umumturkiy ch ga moye keladi; 6) toʻla shakllanmagan unlilar — i, yo, ye, v (i, ye, o, v) mavjud. Yozuvi arab (1929 yilgacha), lotin (1929— 39) va kirillitsa (1940 yildan) alifbolari asosida.[2]

Boshqird tili (башҡорт теле [bɑʃqɵrt tɨlɨ]) — Boshqirdistonda rasmiy til maqomiga ega. Turkiy tillarining qipchoq guruhiga kiradi. Boshqird tilida 1 379 000 kishi gapiradi (2002).

Til
birlik koʻplik
Boshqirdcha Oʻzbekcha Boshqirdcha Oʻzbekcha
Мин Men Бeҙ Biz
Һин Sеn Һеҙ Senlar
Ул U Улaр Ular

Boshqird alifbosi

А а Б б В в Г г Ғ ғ Д д Ҙ ҙ Е е
Ё ё Ж ж З з И и Й й К к Ҡ ҡ Л л
М м Н н Ң ң О о Ө ө П п Р р С с
Ҫ ҫ Т т У у Ү ү Ф ф Х х Һ һ Ц ц
Ч ч Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Ә ә
Ю ю Я я

Manbalar[tahrir]

  1. Lewis, M. Paul (ed.) (2009). Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition.. Dallas, Tex.: SIL International.. Asl nusxadan arxivlandi (2011-08-23).
  2. "Boshqird tili" OʻzME. B-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil