Gʻarbiy Afrikadagi Ebola epidemiyasi

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Epidemiyaning Gʻarbiy Afrikada tarqalishi
Temporal evolution of the 2014 West African Ebola outbreak.svg

Ebola gemorragik isitmasi epidemiyasi Gʻarbiy Afrikaning baʼzi yerlarida davom etmoqda. Epidemiya 2013-yil dekabrda Gvineyada boshlandi va keyin Liberiya hamda Syerra-Leonega tarqaldi.[1] Epidemiya kichikroq koʻlamda Niger va Senegalda ham yoyildi, ammo bu mamlakatlarda uni toʻxtatishga erishildi.[2] AQSh va Ispaniyada kasallikning bemorlardan tibbiy xodimlarga yuqish holatlari kuzatildi, ammo bu mamlakatlarda epidemiyaning tarqalish xavfi yoʻq.[3][4] 2014-yilning 15-oktabrida Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti, Kasalliklarni nazorat qilish va oldini olish markazlari hamda mahalliy hukumatlar kasallanganlar soni 8 998 ga, halok boʻlganlar soni boʻlsa 4 493 ga yetgani haqida xabar berdilar (kasallanganlarning 4 995, halok boʻlganlarning 2 729 nafari laboratoriyada tasdiqlangan).[5][6][7] Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti bu raqamlar epidemiyaning koʻlamini kamaytirib koʻrsatishini,[8] aslida kasallanganlar soni bundan 2,5 marotaba koʻp boʻlishi mumkinligini bildirdi.[9] 14-oktabr kuni Jahon sogʻliqni saqlash tashkilotining bosh direktori oʻrinbosari 2014-yilning dekabr oyiga kelib haftasiga 10 000 kishi Ebola kasalini yuqtirishi mumkinligini bashorat qildi.[10]

Ebola virusi keltirib chiqargan mazkur gemorragik isitma epidemiyasi 1976-yil ebolaviruslar aniqlanganidan beri roʻy bergan eng ogʻir epidemiyadir.[11] 2014-yilning sentabriga kelib bu epidemiyada kasallanganlar soni barcha avvalgi epidemiyalarda kasallanganlarning umumiy sonidan oʻtib ketdi.[12] Epidemiyada juda koʻp odam halok boʻldi va uning letalligi 71 % ekanligi aytildi.[1]

Epidemiya tarqalgan mamlakatlar kasallikni toʻxtatishda bir qancha qiyinchiliklarga duch kelishdi. Jahon sogʻliqni saqlash tashkilotiga koʻra, 24-sentabrda kasallik tarqalgan hududda 2 122 bemor uchun oʻrin yetishmasdi.[13] Baʼzi yerlarda mahalliy aholi hukumat va shifoxonalardan hadiksiray boshladi. Ayrim shifoxonalar kasallik yolgʻondan oʻylab topilgan yoki uni shifoxonalar tarqatgan deb ishonuvchi kishilar hujumiga uchradi. Epidemiya keng tarqalgan koʻpgina yerda aholi oʻta qashshoq yashaydi va ularga kasallik tarqalishining oldini olish uchun sovun va toza suv yetishmaydi.[14] Bundan tashqari, anʼanaviy tibbiyotga ishonish va halok boʻlganlar jasadini yuvish kabi udumlar ham epidemiya bilan kurashishni qiyinlashtirmoqda.[15][16][17] Baʼzi shifoxonalarda dori-darmon va ishchi soni yetarli emas. Buning natijasida davolovchilarning kasallanish xavfi yuqori boʻlib qolmoqda. Avgust oyida Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti halok boʻlganlarning 10 %i tibbiy xodimlar ekanligi haqida xabar berdi.[18]

Avgust oyining oxiriga kelib Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti bunchalik koʻp tibbiy xodimning halok boʻlishi kurashayotgan mamlakatlarni chet ellik ishchilar bilan yetarlicha taʼminlashni qiyinlashtirayotganini bildirdi.[19] Sentabrda hududda ish olib borayotgan eng katta nodavlat tashkilot Médecins Sans Frontières xalqaro jamiyatning kasallik bilan yetarlicha kurashmayotganini tanqid qildi. Tashkilotning prezidenti BMT aʼzolari yordam koʻrsatmayotgani haqida gapirib, „Tarixdagi eng yomon Ebola epidemiyasi boshlanganidan olti oy oʻtib jahon uni toʻxtatish uchun boʻlgan kurashda magʻlub boʻlayapti“, — dedi.[20] BMTning maxsus vakili Gʻarbiy Afrikadagi Ebola epidemiyasini olti oydan toʻqqiz oygacha boʻlgan muddatda toʻxtatish mumkinligini, ammo buning uchun keng koʻlamda ish olib borish kerakligini aytdi.[21] Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti boshchisi Margaret Chan epidemiyani „biz koʻrgan eng katta, eng murakkab va eng ogʻir“ deb taʼrifladi va „epidemiya uni toʻxtatishga qaratilgan saʼy-harakatlardan oʻzib ketayapti“, — dedi.[21] Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti 26-sentabrda eʼlon qilgan bildirishida „Gʻarbiy Afrikaning baʼzi yerlarini vayron qilayotgan Ebola epidemiyasi bizning zamonda roʻy bergan kishilar sogʻligʻiga xavf tugʻdiruvchi eng jiddiy favqulodda hodisadir“ deb taʼkidladi.[22]

Manbalar[tahrir]

  1. 1,0 1,1 WHO Ebola Response Team (23 September 2014). Ebola Virus Disease in West Africa — The First 9 Months of the Epidemic and Forward Projections. 23 September 2014.
  2. Ebola outbreak is nearing possible end in Nigeria and Senegal (30 September 2014). 15 October 2014.
  3. Una enfermera que atendió al misionero fallecido García Viejo, contagiada de ébola (Spanish). El Mundo (2014-10-06). 2014-10-06.
  4. WHO: Ebola Outbreak Situation Report (8 October 2014). 15 October 2014.
  5. WHO: EBOLA RESPONSE ROADMAP UPDATE-15 October 2014. WHO (15 October 2014). 16 October 2014.
  6. WHO: Ebola Outbreak Situation Report (10 October 2014). 15 October 2014.
  7. Ebola outbreak: Second Texas health worker 'tests positive'. BBC. 15 October 2014.
  8. Ebola virus disease, West Africa – update 22 August 2014. WHO. 18 September 2014.
  9. Martin I. Meltzer, PhD, et al. (23 September 2014). Estimating the Future Number of Cases in the Ebola Epidemic — Liberia and Sierra Leone, 2014–2015. Centers for Disease Control and Prevention. 24 September 2014.
  10. WHO: New Ebola Cases Could Be Up To 10,000 Per Week In 2 Months. The Huffington Post (14 October 2014). 14 October 2014.
  11. Chronology of Ebola Hemorrhagic Fever Outbreaks. Centers for Disease Control and Prevention (24 June 2014). 25 June 2014.
  12. Ebola 2014 — New Challenges, New Global Response and Responsibility. The New England Journal of Medicine. 18 September 2014.
  13. Ebola Response Roadmap Situation Report. World Heath Organisation. 25 September 2014.
  14. Runaway Doctors and Missing Supplies Cripple Care in Ebola-Hit Liberia. NBC news. 8 October 2014.
  15. Ebola virus disease, West Africa – update 3 July 2014. World Health Organisation (3 July 2014). 4 July 2014.
  16. 8 Ebola suspects freed by relatives in Sierra Leone. Global Post (28 May 2014). 21 June 2014.
  17. Growing Ebola Outbreak Threatens to Overwhelm Volunteers. Today Health (8 June 2014). 21 June 2014.
  18. McCauley, Lauren (3 September 2014). As Ebola Outbreak Surges, Health Officials Slam International 'Coalition of Inaction'. As Ebola Outbreak Surges, Health Officials Slam International 'Coalition of Inaction'. Common Dreams. 7 September 2014.
  19. Unprecedented number of medical staff infected with Ebola. Situation assessment. WHO (25 August 2014). 27 August 2014.
  20. Ebola: the failures of the international outbreak response. Médecins Sans Frontières (29 August 2014). 7 September 2014.
  21. 21,0 21,1 news release (3 September 2014). UN senior leaders outline needs for global Ebola response. WHO. 7 September 2014.
  22. Experimental therapies: growing interest in the use of whole blood or plasma from recovered Ebola patients (convalescent therapies). World Health Organization (26 September 2014). 28 September 2014.