Buyuk Vitautas ordeni

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish
Buyuk Vitautas ordeni
Full view of Order of Vytautas with GC and Star.jpg
Asl nomi litovcha: Vytauto Didžiojo ordinas
Mamlakat Litva bayrogʻi Litva
Turi Orden
Statistika
Taʼsis sanasi 1930-yil
Navbat
Toʻngʻich mukofot mavjud emas
Kenja mukofot Vytis xochi ordeni

Buyuk Vitautas ordeni (litovcha: Vytauto Didžiojo ordinas) — Litva Respublikasining oliy davlat mukofoti hisoblanadi.

Bu orden 1930-yilda Litva va chet el fuqarolarini Litva davlati oldidagi maxsus xizmatlari uchun mukofotlash maqsadida tashkil etilgan.

Buyuk Vitautas ordeni beshta asosiy, bitta maxsus daraja va orden medaliga ega.

Aslida, Litva Respublikasining eng yuqori davlat mukofoti — bu Oltin zanjirli Buyuk Vitautas ordenidir.

Tarixi[tahrir | manbasini tahrirlash]

Litva Respublikasining oliy mukofoti sifatida 1930-yilda taʼsis etilgan. Orden nomi 1930-yilda vafotining 500 yilligi nishonlanishi sharafiga Litva Buyuk Gersogi Vitovt[1] sharafiga nomlangan.

Tashkil etilgan vaqtda Litvaning uchinchi ordeni sifatida qabul qilingan.

Orden chizmasining muallifi rassom Jonas Burba hisoblanadi.

1940-yilda Litva Respublikasi SSSR tarkibiga kiritilganidan keyin orden toʻligʻicha bekor qilindi.

Litva SSSR tarkibidan chiqqanidan soʻng, Litva Respublikasining 1991-yil 12-sentabrdagi I-1799-sonli „Ordenlar, medallar va boshqa unvonlar toʻgʻrisida“ gi qonuni asosida tartib qayta tiklandi.

Ushbu maxsus toifadagi orden Litva davlatining eng oliy mukofotidir.  U oltin zanjir, xoch, yulduz va kamardan iborat.

Oltin zanjirning qismlari qoʻsh (olti burchakli) xochni hosil qiladi, stilize qilingan V bilan bezatilgan. Zanjirning ikkala cheti markaziy qism bilan bogʻlangan, uning shakli va bezaklari Buyuk Vitautas muhridan olingan. Ayiq Smolenskni, otliq Vilnyusni, jangchi Trakayni va xoch Volinni ifodalaydi.

Mukofotlash qoidalari[tahrir | manbasini tahrirlash]

24-modda. Buyuk Vitautas ordeni bilan taqdirlash

Buyuk Vitautas ordeni Litva va xorijiy davlat rahbarlariga, shuningdek, fuqarolarga, Litva davlatiga alohida xizmatlari uchun mo'ljallangan.[2]

Tavsif[tahrir | manbasini tahrirlash]

Buyuk Vitautas ordeni darajalari[tahrir | manbasini tahrirlash]

25-modda. Buyuk Vitautas ordenining tuzilishi

1. Buyuk Vitautas ordeni besh darajaga va qo'shimcha yana bitta darajaga ega — Oltin zanjirli ordendir. Bu o'z navbatida Litva davlatining oliy mukofoti hamdir.

2. Ordenning darajalari: Oltin zanjirli orden, Katta xoch, Buyuk qo'mondon xochi, qo'mondon xochi, ofitser xochi va ritsar xochi.

3. Oltin zanjir bilan orden:

1) zanjir — qoʻsh xochli naqshlar va still qilingan V harfi bilan bezatilgan zvenolardan yasalgan; uning ikkala uchi markaziy rishta bilan bog'langan, uning shakli va bezaklari Buyuk Vitautas muhridan olingan; ordenning xochi aynan sh zanjirga osilgan;
2) xoch oltin, oq emal bilan qoplangan, o'lchami 50 mm. Old tomonda, qizil qalqonda stilize qilingan chavandoz rasmi bor. Qalqonning tepasida katta knyazlik toji bor. Orqa tomonda xuddi shu qalqon bo'lib, o'rtada still qilingan V harfi mavjud. To'siqning uchlarida Buyuk Vitautas hukmronligi yillari "1392—1430". Xoch tepasida uchta billur toshli oltin qirollik toji tasviri joylashgan;
3) yulduz oltin rangda, to'qqiz nurli, diametri 85 mmdir. Markazda, qizil emalda, Buyuk Vitautas ordenining qisqartirilgan xochi, tepasida oltin toji bor;
4) lenta — oq moire, kengligi — 100 mm (ayollar uchun — 65 mm kengligida), qirralarning bo'ylab ikkita to'q sariq chiziqli.

4. Ordenning Buyuk xochi:

1) xoch - oltin zanjirli orden kabi;
2) yulduz — oltin zanjirli, kumush, o'rtasi ko'k emal bilan qoplangan orden kabi;
3) lenta — oltin zanjirli orden lentasi kabi.

5. Ordenning Buyuk Qo'mondon xochi:

1) xoch — oltin zanjirli orden kabi;
2) yulduz — oltin zanjirli, kumush, o'rtasi qora emal bilan qoplangan orden kabi;
3) lenta — oltin zanjirli orden lentasi kabi, lekin kengligi 40 mm.

6. Buyruqning komandir xochi:

1) xoch — oltin zanjirli orden kabi;
2) lenta — oltin zanjirli orden lentasi kabi, lekin kengligi 40 mm.

7. Ordenning ofitser xochi:

1) xoch — oltin zanjirli orden kabi, lekin o'lchami 42 mm;
2) lenta — oltin zanjirli orden lentasi kabi, lekin kengligi 32 mm, rozet bilan joylashgan.

8. Ordenning ritsar xochi:

1) xoch — oltin zanjirli orden kabi, lekin o'lchami 42 mm;
2) lenta — oltin zanjirli orden lentasi kabi, lekin kengligi 32 mm.[2]

Orden, zanjir va yulduz nishonining bezak elementlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Orden nishonlari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Oltin zanjir bilan buyurtma bering Grand Xoch Grand Cross, ayollarni mukofotlash uchun
LTU Order of Vytautas the Great with the Golden Chain BAR.png
LTU Order of Vytautas the Great - Grand Cross BAR.png
LTU Order of Vytautas the Great - Grand Cross BAR.png
Vytauto ordinas su grandine.png
Vytautas I v.png
Vytautas I m.png
V zvaigzde 0.png
V zvaigzde 1.png
V zvaigzde 1.png
Buyuk qoʻmondon xochi Buyuk qoʻmondon xochi



ayollarni mukofotlash
Qoʻmondon xochi
LTU Order of Vytautas the Great - Commander's Grand Cross BAR.png
LTU Order of Vytautas the Great - Commander's Grand Cross BAR.png
LTU Order of Vytautas the Great - Commander's Cross BAR.png
Vytauto ordinas v.png
Vytauto ordinas m.png
Vytauto ordinas v.png
V zvaigzde 2.png
V zvaigzde 2.png
qoʻmondon xochi,



ayollarni mukofotlash
Ofitser xochi Ritsar xochi
LTU Order of Vytautas the Great - Commander's Cross BAR.png
LTU Order of Vytautas the Great - Officer's Cross BAR.png
LTU Order of Vytautas the Great - Knight's Cross BAR.png
Vytauto ordinas m.png
Vytauto karininko kryzius.png
Vytauto riterio kryzius.png
Orden medali
LTU Order of Vytautas the Great - Medal BAR.png
Vytauto ordino medalis.png

Oltin zanjirli Buyuk Vitautas ordeni sohiblari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Astikas, A. (1993) Lietuvos ordinai, medaliai ir ženkleliai 1918-1940, Vilnyus: Mintis.
  • Kavaliauskas V. Už nuopelnus Lietuvai

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. Vítautas (litovcha: Vytautas), v letopisyax upominaemiy kak Vitovtʼ ili Vitoldʼ — velikiy knyaz litovskiy, pravil s 1392 po 1430 god.
  2. 2,0 2,1 Vytauto Didžiojo ordino statutas

Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

Shuningdek[tahrir | manbasini tahrirlash]

  • Buyuk Vitautas ordeni medali
  • Litva mukofotlari