British Shorthair

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Navigatsiya qismiga oʻtish Qidirish qismiga oʻtish

British Shorthair - an'anaviy britaniyalik uy mushugi zoti bo'lib, o'ziga xos bo'yli tanasi, zich va kalta teri qoplamasi va keng yuzi bilan tanilgan. Eng tanish rang varianti - "British Blue", zich kulrang-ko'k Jun qoplami , to'q sariq ko'zlari va o'rtacha uzunlikdagi dumga ega. Zot, shuningdek, boshqa ranglar va naqshlarning keng assortimentida, shu jumladan tabby va rang nuqtalariga ega.

Bu shu paytga qadar ma'lum bo'lgan eng qadimgi mushuk zotlaridan biridir. Hozirgi vaqtda u Buyuk Britaniyaning Cat Fancy boshqaruv kengashi (GCCF) tomonidan ro'yxatga olingan , o'z vatanida eng mashhur mushuk zoti bo'lib qolmoqda. Har yili GCCFda ro'yxatga olinadigan barcha mushukchalarning to'rtdan bir qismi britaniya kalta yung mushuklari tashkil etadi.[1]

Bu zotning yoqimli ko'rinishi va nisbatan sokin fe'l-atvori uni tez-tez ommaviy axborot vositalarining yulduziga aylantiradi, xususan, Jon Tennielning " Alisa mo'jizalar mamlakatida" filmidagi Cheshir mushukining mashhur illyustratsiyasi uchun ilhom manbai bo'lib aynan shu zot mushuklari xizmat qilgan. Mushukchilar assotsiatsiyasining profilida shunday deyilgan: "Agar nafislik kuzatilsa, Britaniya Shorthair xijolat tortadi va "Cheshir mushuk tabassumi" bilan tezda tuzalib ketadi."[2]

Tarix[tahrir | manbasini tahrirlash]

Britaniya kalta yung mushugining kelib chiqishi,eramizning birinchi asriga to'g'ri keladi, bu uni dunyodagi eng qadimiy mushuk zotlaridan biriga aylantiradi.[3] Bu mushuklar rimliklar tomonidan lagerlarni ilon, sichqon va hasharotlardan himoya qilish uchun olib kelingan.

Frensis Simpsonning " Mushuk kitobi " dan "inglizcha turdagi" moviy shorthairning dastlabki namunasi, 1903-yil

Turning eng yaxshi namunalarini tanlab etishtirish XIX asrda boshlangan bo'lib, asosiy e'tibor "Britaniya ko'k mushugi " yoki "ingliz turi" deb nomlangan g'ayrioddiy ko'k-kulrang mushukni yaratishga qaratilgan (uni nozik skeletli " rus tipi mushugidan " dan ajratish uchun). Yangi British Shorthair 1871-yilda Weir tomonidan tashkillashtirilgan Londondagi Kristal saroyda bo'lib o'tgan birinchi mushuklar ko'rgazmasida namoyish etildi katta mashhurlikka erishdi.[4]

1900-yillarga kelib, yangi olib kelingan fors va boshqa uzun yungli mushuk zotlarning paydo bo'lishi bilan Britaniya Shorthair o'z qadr-qimmatini yo'qotdi va Birinchi jahon urushi paytida nasli juda kamayib qoldi.[5] Hech bo'lmaganda qisman bu holatni engillashtirish uchun Britaniya Shorthair selektsionerlari forslarni o'z qonlariga aralashtirdilar.[6] Shu tarzda kiritilgan genlar, oxir-oqibat, Britaniyaning Longhair uchun asos bo'ladi.[7] Negaki, ko'k rangga ega bo'lgan barcha mushuklar, de-fakto bitta zotning variantlari sifatida birgalikda hukm qilingan. Moviy Shorthair, inglizlarning rus ko'klari bilan chatishtirilishi ham keng tarqalgan edi.[8]

Britaniyalik yosh ko'k erkak "ko'k" mo'ynali mushuklarga xos mis ko'zlarini ko'rsatmoqda

Urushdan keyin zot tuzulishini saqlab qolish uchun GCCF faqat uchinchi avlod chatishtirilgan Fors/Britaniya Shorthair zotlarini qabul qilishga qaror qildi.  Bunga sabab esa Ikkinchi jahon urushi davrida sof nasllarning yana bir taqchilligi edi , bunda fors va rus ko'k mushuklari naslchilik ishlariga qayta kiritildi.  British Shorthair zotdorlari yana bir qadimiy zot bo'lgan fransuz Chartreux bilan ham chatishtirilgan, bu zot genetik jihatdan Britaniya ko'k mushugi bilan bog'liq bo'lmasa-da, tashqi ko'rinishi bilan juda o'xshash mushukdir. Seleksionerlar haqiqiy britaniyalik turni qayta tiklash ustida ishladilar va 1970-yillarning oxiriga kelib, o'ziga xos britaniyalik Shorthair zoti Mushuklar assotsiatsiyasi (CFA) va Xalqaro mushuklar uyushmasi (TICA) tomonidan rasman tan olindi.[8] GCCF ning 2013-yilgi reestri ma'lumotlariga ko'ra, u yana o'z vatanidagi eng mashhur mushuk zotiga aylandi.[9]

Tavsif[tahrir | manbasini tahrirlash]

To'liq etuk britaniyalik ko'k erkak, jun qoplamasining xarakterli og'iligi katta jag'lari va o'ziga xos "tiniq" tuzilishini ko'rsatadi.
A cat smiling which being scratched behind the ear
Britaniyalik moviy erkak zoti mashhur bo'lgan klassik "Cheshir mushugi tabassumi"ni ko'rsatmoqda

Britaniya Shorthair nisbatan baquvvat ko'rinishdagi yirik mushuk bo'lib, keng ko'krak qafasi, yumaloq panjalari bo'lgan kuchli yog'on oyoqlari va o'rta uzunlikdagi, to'mtoq uchli dumi mavjud.Boshi nisbatan katta va yumaloq, kalta tumshug'i, keng yonoqlari (ko'pincha etuk erkaklarda seziladi, ular ko'zga tashlanadigan jag'lar paydo bo'ladi) va yirik dumaloq ko'zlar Britaniya ko'k mushugida mis-to'q sariq rangga ega bo'ladi. Ularning katta quloqlari keng joylashgan.[10]

British Blue variantini ko'pincha kulrang Scottish Fold mushugi bilan adashtirish mumkin, bu zot Britaniya Shorthair bilan juda o'xshashdir. Biroq, Shorthair o'zining uchburchak tik quloqlari bilan ajralib turadi , Fold esa yumshoq, buklangan quloqlarga ega.

Ko'pgina mushuk zotlari bilan solishtirganda ular juda sekin voyaga yetishadi, taxminan uch yoshda to'liq jismoniy rivojlanishga erishadilar. Uy mushuklari orasida g'ayrioddiy tarzda ular jinsiy jihatdan dimorf zotdir, erkaklar urg'ochilarga nisbatan ancha og'ir bo'lishadi o'rtacha 9–17 pound (4.1–7.7 kg) yoshda. va urg'ochilar 7–12 pound (3.2–5.4 kg).[11][12]

Jun, rang va naqshlar[tahrir | manbasini tahrirlash]

British Shorthair juni bu zotning o'ziga xos xususiyatlaridan biridir. U juda zich, lekin pastki qoplamasi yo'q; shunday qilib, balki yumshoq bo'lib, qattiq, "tekis" qo'l bilan mushukning tanasida harakatlanayotganda sezilarli darajada sinadi.[8][10]

Britaniya ko'k rangi eng mashxur variant bo'lib qolsa-da, British Shorthairning boshqa ko'plab rang va naqshlarga ega zotlari yaratilgan. Qora, ko'k, oq, qizil, krem, kumush, oltin va oxirgi paytlarda dolchin va jigarrang ranglar barcha rasmiy standartlar bo'yicha, qattiq yoki rangli, tabby , soyali va ikki rangli naqshlar rasman qabul qilinadi; GCCF, FIFe va TICA shuningdek, CFA standartida ruxsat etilmagan shokolad va suyultirilgan shokolad ranglari ham mavjud.[13] Barcha ranglar va naqshlardan tashqari toshbaqa rangli variantlari ham mavjud.[10]

Eng taniqli naqshlarga quyidagilar kiradi:[14] Klassik Tabby, Mackerel Tabby, Spotted & Ticked Tabby. U qadar taniqli bo'lmagan naqshlarga quyidagilar kiradi: toshbaqa, ikki chiziqli , van naqshlari ikki rangli oq, kulrang , uchli va rangli nuqta.

British Shorthairning burun rangi ham turli variantarda bo'ladi : qora, olcha qizil, g'isht qizil; periferiyadagi qora burun chizig'i doirasi.

Xulq atvor[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yosh urg'ochi mushuk britaniyalik shorthairlar tizzalab o'tirishdan ko'ra odamlarning yonida qolishni afzal ko'rishini ko'rsatmoqda

Ular sodda va obro'li zot bo'lib, ular ko'pchilikz otlar kabi faol va o'ynoqi emas, balki sokin tabiatli va o'z egalariga sodiqdirlar, bu ularni hayvonlarni boquvchilarning sevimlisiga aylantiradi. Ular boshqa uy hayvonlari va bolalarning yonida o'zlarini yaxshi tutishadi , chunki ular etarlicha jismoniy ta'sirga toqat qiladilar, lekin qoida tariqasida ularni olib ketish yoqtirmaydi. Ular faqat minimal parvarish qilishni talab qiladilar va faqat uyda yashaydigan mushuklar sifatida parvarish qilishni yaxshi ko'radilar; ammo, agar ularning parheziga e'tibor berilmasa, ular semirishga moyil bo'lishi mumkin.[8][11] Ular jim va hushyor, lekin agar ular o'z egalariga ishonsalar, ular egalarining faoliyatini jimgina kuzatib, ular bilan qoladilar. British Shorthair mushuklari tizza mushuklari emas. Ular odamlarning bagʻriga choʻkkalab oʻtirishdan koʻra, odamlar yonida qolishga odatlangan. Xuddi shunday, ular oyoqlarini erga qo'yish hissini afzal ko'rishadi. Ular past ovoz va o'rtacha faollik darajasiga ega. Uyda hech kim yo'q bo'lsa, ular tinchgina uyda o'tirib, egalarining qaytishini kutishadi.[15][16]

Salomatlik[tahrir | manbasini tahrirlash]

Buyuk Britaniya zotlari qo'mitasi Britaniya Shorthairni uzoq umr ko'radigan mushuk deb hisoblaydi, umr ko'rish davomiyligi 14 yildan-20 yilgacha.[17] Angliya veterinariya klinikasi ma'lumotlari o'rtacha umr ko'rish davomiyligi 11,8 yilni ko'rsatadi.[18] Shvetsiya sug'urta ma'lumotlariga ko'ra, zotning o'rtacha umr ko'rish muddati > 12,5 yil. Britaniyalik shorthairlarning 82 foizi 10 yil yoki undan koʻproq, 54 foizi esa 12,5 yil va undan koʻproq umr koʻrgan.[19]

Gipertrofik kardiyomiyopatiya (HCM) zotda muammo bo'lishi mumkin. Daniyada 329 dan ortiq mushuklarda kasallikni tarqalishi bo'yicha o'tkazilgan tadqiqot shuni ko'rsatdiki, erkaklarning 20,4 foizi va urg'ochilarning 2,1 foizi HCMga ega. Buning ustiga, erkaklarning 6,4 foizi va ayollarning 3,5 foizida kasallik paydo bo'lishi mumkin deb topildi.[20] Naslchilik uchun ishlatiladigan erkaklarning HCM testi endi Daniya Fife a'zosi Felis Danika ostida tashkil etilgan selektsionerlar uchun majburiydir.[21]

Bu zotda polikistik buyrak kasalligi (PKD) xavfi yuqori deb hisoblanadi.[22] Ammo yaqida DNK sinov laboratoriyasida tekshirilgan populyatsiyalarda PKD mutatsiyalarining sezilarli darajada kamayganligi qayd etildi. Operator chastotasi endi 1% da.[23]

Potentsial sog'liq muammolari[tahrir | manbasini tahrirlash]

Buyrakning polikistik kasalligi

Ushbu kasallik mushukning buyragida kista hosil qiladi, bu esa buyrak etishmovchiligini keltirib chiqaradi.[24] Polikistik buyrak kasalligi genetik tekshiruv yoki ultratovush orqali aniqlash mumkin. Buyrakning polikistik kasalligini davolab bo'lmaydi, ammo uning rivojlanishini engillashtiradigan dori darmonlar mavjud.

Kardiyomiyopatiya

Yurak mushaklari qalinlashuvi, bu esa tanada aylanadigan qon miqdorini cheklaydi, qon tromblari hosil bo'ladi va mushuk sog'lig'ining yomonlashishiga sabab bo'ladi.[24] Kardiyomiyopatiyani ultratovush, EKG va rentgenografiya yordamida aniqlash mumkin. Giyohvand moddalar kasallikning rivojlanishini sekinlashtirishi mumkin.

Gipertiroidizm[tahrir | manbasini tahrirlash]

Ba'zi britaniyalik shorthairlarda gipertiroidizm mavjud bo'lib, bu metabolizmga ta'sir qiluvchi qalqonsimon bez gormonlarning ortiqcha ishlab chiqarilishidan sababli paydo bo'ladi. Bu mushuklar uchun jiddiy muammolarga sabab bo'ladi , chunki qalqonsimon bez gormoni mushuklarning deyarli barcha organlariga, ayniqsa ularning yuraklariga ta'sir qiladi.[25][26] Keksa mushuklar, unga ko'proq moyil. Ba'zi belgilar - vazn yo'qotish, nafas olish, kasallik va yog'li jun. Gipertiroidizm bilan kasallangan mushuklar davolanish uchun jarrohlik va dori-darmonlarga muhtoj bo'lishadi.[27]

Sistit[tahrir | manbasini tahrirlash]

Sistit mushuklarning siydik yo'llariga ta'sir qiladi va siydik pufagida yallig'lanishiga olib keladi. Sistitni davolash qiyin.[28][29] Stress, bakterial infektsiya va siydik pufagidagi toshlar odatda sistitni keltirib chiqaradi. Ba'zi alomatlar orqali kasallikni aniqlash mumkin. Kasallik alomatlari: tez-tez siyish va mushuk siydigida qon borligidir. Sistitli mushuklar maxsus tibbiy parhezga muhtoj. Davolash uchun yallig'lanishga qarshi dorilar va antibiotiklar mavjud.[30][31]

Manbalar[tahrir | manbasini tahrirlash]

  1. „GCCF Online > Cat Breeds > British Shorthair“. www.gccfcats.org. Qaraldi: 14-noyabr 2020-yil.
  2. Geyer, Georgie Anne. When Cats Reigned Like Kings: On the Trail of the Sacred Cats. Transaction Publishers — 219 bet. 
  3. „British Shorthair - Royal Canin“ (en-IN). www.royalcanin.com. Qaraldi: 2-may 2021-yil.
  4. British Shorthair Cat Breed Info & Pictures | petMD“. www.petmd.com. Qaraldi: 12-aprel 2017-yil.
  5. „GCCF Online > Home“. www.gccfcats.org. Qaraldi: 2-may 2021-yil.
  6. Cat. „British Shorthair Or Persian Cat?“ (en-US). My British Shorthair (28-yanvar 2019-yil). Qaraldi: 2-may 2021-yil.
  7. „British Longhair Mixed Cat Breed Pictures, Characteristics, & Facts“. CatTime. Qaraldi: 2-may 2021-yil.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 „British Shorthair“. The International Cat Association. 31-oktabr 2017-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 26-iyul 2014-yil.
  9. „GCCF: Registry data analysis 2013“. www.gccfcats.org. Governing Council of the Cat Fancy (UK). 28-iyul 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-iyul 2014-yil.
  10. 10,0 10,1 10,2 „British Shorthair Breed Standard“. www.cfainc.org. Cat Fanciers' Association. Qaraldi: 26-iyul 2014-yil.
  11. 11,0 11,1 „CFA: Introduction to the British Shorthair“. www.cfainc.org. Qaraldi: 27-iyul 2014-yil.
  12. „The International Cat Association – British Shorthair“.
  13. „GCCF: British Shorthair breeding policy“. www.gccfcats.org. Governing Council of the Cat Fancy (UK) (12-sentabr 2012-yil). 14-avgust 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 27-iyul 2014-yil.
  14. „British Shorthair General Type Standard“. Gccfcats.org (2018). Qaraldi: 2-avgust 2018-yil.
  15. „British Shorthair“ (en-us). Petfinder. Qaraldi: 27-aprel 2021-yil.
  16. „British Shorthair Breed“ (zh-CN). tica.org. Qaraldi: 27-aprel 2021-yil.
  17. „Breeding Policy for the British Shorthair“. British Shorthair Breed Advisory Committee. 14-avgust 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-noyabr 2014-yil.
  18. O'Neill „Longevity and mortality of cats attending primary care veterinary practices in England“, 2014. — s. 125–33. DOI:10.1177/1098612X14536176.  "n=69, median=11.8, IQR 5.8-16.3, range 0.0-21.0"
  19. Egenvall Mortality of Life-Insured Swedish Cats during 1999–2006: Age, Breed, Sex, and Diagnosis, 2009. — s. 1175–1183. DOI:10.1111/j.1939-1676.2009.0396.x. 
  20. Granström Prevalence of Hypertrophic Cardiomyopathy in a Cohort of British Shorthair Cats in Denmark, 2011. — s. 866–871. DOI:10.1111/j.1939-1676.2011.0751.x. 
  21. „Felis Danica“. Felisdanica.dk. Qaraldi: 29-iyun 2014-yil.
  22. „Polycystic kidney disease (PKD): Gene test and negative register“. International Cat Care. 2-noyabr 2014-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 2-noyabr 2014-yil.
  23. „PKD – Polycystic Kidney Disease – British Shorthair“. Antagene. Qaraldi: 2-noyabr 2014-yil.
  24. 24,0 24,1 „What to know if you're buying a… British Shorthair cat“. www.petplan.co.uk. Qaraldi: 12-oktabr 2020-yil.
  25. „Cat Hyperthyroidism (Overactive Thyroid) Symptoms and Treatments“ (en). WebMD. Qaraldi: 29-aprel 2021-yil.
  26. „Hyperthyroidism in Cats“ (en). Cornell University College of Veterinary Medicine (11-oktabr 2017-yil). Qaraldi: 29-aprel 2021-yil.
  27. „British Shorthair breed & health info“. www.everypaw.com. Qaraldi: 22-aprel 2021-yil.
  28. „Cystitis in cats“ (en). www.battersea.org.uk (17-dekabr 2019-yil). Qaraldi: 29-aprel 2021-yil.
  29. „Cystitis and Lower Urinary Tract Disease in Cats“ (en). vca_corporate. Qaraldi: 29-aprel 2021-yil.
  30. „British Shorthair Personality, Temperament and Lifespan“. www.petplan.co.uk. Qaraldi: 22-aprel 2021-yil.
  31. „British Shorthair breed & health info“. www.everypaw.com. Qaraldi: 22-aprel 2021-yil.


Havolalar[tahrir | manbasini tahrirlash]