Amerikaliklar

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Amerikaliklar – AQSH aholisining ko‘pchilik qismini tashkil etadigan xalq. A. 194,2 mln. kishidan ortiq (1992), jumladan AQShda 193 mln. kishi. Kanadada 320 ming kishi, Mek-sikada 135 ming kishi, Buyuk Britani-yada 120 ming kishi yashaydi. A. millati 17-asrning boshlarida Angliyaning Shimoliy Amerikadagi mustamlakasiga Yevropadan ko‘chib kelgan kishilar (ingliz, shotland, irland, golland, fransuz, ispan va boshqalar)dan tashkil topgan. A. millati asosan Shimoliy Amerikada mustaqillik uchun ku-rash (1775 – 83) arafasida va shu kurash mobaynida shakllangan. AQShga muhojir bo‘lib kelgan turli-tuman etnik guruhlar assimilyatsiya bo‘lib, A. qiyofasiga, tili va madaniya-tiga o‘z hissalarini qo‘sha bordilar. 19-asr o‘rtalarida, fuqarolar urushi (1861 – 65) arafasida AQShga ko‘p irland va nemislar keldi. 19-asrning oxirlarida esa G‘arbiy Yevropa bilan bir qatorda Sharqiy va Janubiy Yevropadan, Osiyodan muhojirlarning kela boshlashi A.ning etnik xilma-xilligini kuchay-tirdi. 1- jahon urushi davrida (1914 – 18 yillarda) Meksikadan, Lotin Amerika-sining boshqa mamlakatlaridan ham juda ko‘p muhojirlar keldi. 1- ja-hon uru-shidan keyin chet ellardan ko‘chib kelish qonuniy cheklab qo‘yilgach, kelgindilar soni kamaya boshladi. Dindorlari asosan protestantlar, katoliklar. A. millati nisbatan yosh. Etnik jihatdan qo‘shilish jarayoni tug‘allanganicha yo‘q. Ko‘pgina milliy guruh (polyak, italyan va boshqalar)lar o‘z mamlakatlari madaniyatlarini qisman saqlab qolganlar, lekin ingliz tilida so‘zlashadilar. Amerikalik o‘zbeklar ham til, urf-odat, madaniyatlarini saqdab qolganlar (yana qarang Amerika Qo‘shma Shtatlari maqolasining Aholisi qismiga). A. ingliz tilining amerikan shevasida so‘zlashadi. Shartli ravishda ba’-zan Amerika qit’asida yashovchilarning hammasini A. deb ataydilar.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil