Amerikaliklar

Vikipediya, ochiq ensiklopediya

Amerikaliklar - AQSH aholisining ko‘pchilik qismini tashkil etadigan xalq. A. 194,2 mln. kishidan ortiq (1992), jumladan AQShda 193 mln. kishi. Kanadada 320 ming kishi, Mek-sikada 135 ming kishi, Buyuk Britani-yada 120 ming kishi yashaydi. A. millati 17-a.ning boshlarida Angliyaning Shim. Amerikadagi mustamlakasiga Yevropadan ko‘chib kelgan kishilar (ingliz, shotland, irland, golland, fransuz, ispan va boshqalar) dan tashkil topgan. A. millati asosan Shim. Amerikada mustaqillik uchun ku-rash (1775 — 83) arafasida va shu kurash mobaynida shakllangan. AQShga muhojir bo‘lib kelgan turli-tuman etnik guruhlar assimilyatsiya bo‘lib, A. qiyofasiga, tili va madaniya-tiga o‘z hissalarini qo‘sha bordilar. 19-a. o‘rtalarida, fuqarolar urushi (1861 — 65) arafasida AQShga ko‘p irland va nemislar keldi. 19- a.ning oxirlarida esa G‘arbiy Yevropa bilan bir qatorda Sharqiy va Jan. Yevropadan, Osiyodan muhojirlarning kela boshlashi A.ning etnik xilma-xilligini kuchay-tirdi. 1- jahon urushi davrida (1914 — 18 yillarda) Meksikadan, Lotin Amerika-sining boshqa mamlakatlaridan ham juda ko‘p muhojirlar keldi. 1- ja-hon uru-shidan keyin chet ellardan ko‘chib kelish qonuniy cheklab qo‘yilgach, kelgindilar soni kamaya boshladi. Dindorlari asosan protestantlar, katoliklar. A. millati nisbatan yosh. Etnik jihatdan qo‘shilish jarayoni tug‘allanganicha yo‘q. Ko‘pgina milliy guruh (polyak, italyan va boshqalar)lar o‘z mamlakatlari madaniyatlarini qisman saqlab qolganlar, lekin ingliz tilida so‘zlashadilar. Amerikalik o‘zbeklar ham til, urf-odat, madaniyatlarini saqdab qolganlar (yana q. Amerika Qo‘shma Shtat-lari maqolasining Aholisi qismiga). A. ingliz tilining amerikan shevasi-da so‘zlashadi. Shartli ravishda ba’-zan Amerika qit’asida yashovchilarning hammasini A. deb ataydilar.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil