Johann Sebastian Bach

Vikipediya, ochiq ensiklopediya
Johann Sebastian Bach
Johann Sebastian Bach.jpg
Bastakor
Tavallud sanasi: 21-mart, 1685-yil(1685-03-21)
Tavallud joyi: Ayzenah, Olmoniya
Vafot sanasi: 28-iyul, 1750-yil(1750-07-28)
(65 yoshda)
Vafot joyi: Leipsig, Olmoniya

Johann Sebastian Bach (joˈhan/ˈjoːhan zeˈbastjan ˈbax) (21 mart, 168528 iyul, 1750) olmon bastakori va organisti boʻlgan. Xor, orkestr va solo asboblar uchun yaratgan asarlari Barokko davrini shakllantirdi.

BAX (Bach) Iogann Sebastyan (1685.21.3, Eyzenax - 1750.28.7, Leypsig) — buyuk nemis kompozitori, mash-hur organ ijrochisi, barokko davri hamda polifoniya uslubining yirik na-moyandasi. B. ijodida oldingi davr musiqa janr yoʻnalishlari (shu jum-ladan, xor poli-foniyasi, protestant xorali, organ musiqasi, italyan operasi, klavesin va klavir musiqasi) umum-lashtirilib, oʻz badiiy yakunini topgan. B. musiqasida polifoniya yunalishlari bilan gomofoniya tizimlari uzaro qorishib yagona uslub vujudga keltirgan. B. merosiga mingdan ziyod asarlar kiradi, ular asosan organ musiqasi, klavir, skripka va b. cholgʻular uchun asarlar hamda vokal, vokal-dramatik janrlari va b. B. ijodida organ muhim oʻrin tutadi. U organning yangi imkoniyatlarini ochib berdi, organ prelyudiyasi, fantaziya, tokkata kabi janrlarini fuga bilan birlashtirdi. Organ uchun yozilgan "Prelyudiya va fuga c-moll", "Fantaziya C-dur", "Tokkata va fuga", "Passakalya" va b. asarlari jahon musikasi xazinasidan oʻrin olgan. B. birinchi boʻlib klavir uchun konsert asarlarini yaratib, yangi uslub kashf etdi (syuitalar, "Xromatik fantaziya va fuga", "Italyanka konsert" va b.). Klavir musiqasi sohasida yangi "teng to-vushqatorli" tizimning afzalliklarini "Yaxshi temperatsiyalashgan klavir" toʻplami misolida namoyish kildi. Vokal, vokal-dramatik musiqa janrlarida B.ning 300 ga yaqin diniy kantata, xoral va oratoriyalari ("Ioann boʻyicha ehtiroslar", "Matvey boʻyicha ehtiroslar", "H-moll katta messasi", "Magni-fikat" va b.) alohida oʻrin tutadi. Bularning mavzulari injil kitobidan olingan boʻlib, mazmunida insoniylik, hayotdan zavqlanish, yuksak goʻzallikka institutilish, shodu xurramlik bilan dard-alam hissiyotlari oʻz aksini topgan.

Adabiyotlar[tahrir]

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  • Shveyser A., I. S. Bax, M., 1964; Druskin M., Passivnoʻ I. S. Baxa, L., 1972.